Opening the text

Mahīṣāsura-janma-kathā tathā Devyāḥ Mahīṣamardinī-vijayaḥ
Devī-māhātmya (Mythic-Theology) and Protective Hymn (Stotra-Prayoga)
Varāha opowiada Pṛthivī, jak poseł daityi Vidyutprabhy zbliża się do Bogini z oświadczynami w imieniu asury Mahiṣy. Wysłannik opowiada o pochodzeniu Mahiṣy: przeklęta dziewica Mahīṣmatī przybiera postać bawołu i poprzez kontakt z nasieniem ṛṣiego rodzi potężnego Mahiṣę. Bogini odmawia, a jej towarzyszka Jayā odprawia posła. Nārada ostrzega, że devy zostały pokonane i nakłania Boginię do wytrwałości. Ona gromadzi kumārī w bojowy zastęp, który rozgromia armię daityów. Przybierając wieloramienną postać i wzywając wspierające błogosławieństwo Rudry, Bogini toczy długą walkę i ostatecznie zabija Mahiṣę jako Mahīṣamardinī. Devy wychwalają ją stotrą, a ona udziela błogosławieństwa ochrony i pomyślności jego recytatorom, potwierdzając, że kosmiczna stabilność jest zabezpieczona dzięki jej interwencji.
Verse 1
श्रीवराह उवाच । अथ विद्युत्प्रभो दैत्यस्तथा दूतः विसर्जितः । देव्याः सकाशं गत्वाऽसौ तामुवाच सुमध्यमाम् ॥
Śri Waraha rzekł: Wtedy Daitya Widjutprabha, wysłany jako posłaniec, udał się do obecności Bogini i przemówił do niej, o pięknej talii.
Verse 2
एवं सञ्चिन्त्य सा देवी महीषी सम्बभूव ह । सखीभिः सह विश्वेशि तीक्ष्णशृङ्गाग्रधारिणी ॥
Tak rozmyślając, Bogini stała się mahisi, krową bawolą; o Władczyni wszechświata, nosiła ostre końce rogów, w towarzystwie swoich towarzyszek.
Verse 3
तमृषिं भीषितुं ताभिः सह गत्वा वरानना । असौ बिभीषितस्ताभिस्तां ज्ञात्वा ज्ञानचक्षुषा । आसुरीं क्रोधसम्पन्नः शशाप शुभलोचनाम् ॥
Udając się z nimi, by przestraszyć tego mędrca, o pięknej twarzy podeszła. On, zaniepokojony przez nie, rozpoznał ją przez oko wiedzy jako o naturze asuryjskiej; pełen gniewu, przeklął tę o pięknych oczach.
Verse 4
यस्माद्भीषयसे मां त्वं महिषीरूपधारिणी । अतो भव महिष्येव पापकर्मे शतं समाः ॥
Ponieważ mnie przerażasz, ty, która przyjęła postać bawołu, dlatego z powodu tego grzesznego czynu stań się prawdziwie bawołem na sto lat.
Verse 5
एवमुक्ता ततः सा तु सखीभिः सह वेपती । पादयोर्न्यपतत्तस्य शापान्तं कुरु जल्पती ॥
Tak zwrócona, ona, drżąca wraz ze swymi towarzyszkami, upadła u jego stóp, błagając: "Niech klątwa dobiegnie końca."
Verse 6
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिः करुणान्वितः । शापान्तमकरोत्तस्या वाक्यं छेदमुवाच ह ॥
Usłyszawszy jej słowa, mędrzec, przejęty współczuciem, ustanowił koniec jej klątwy i wtedy wypowiedział słowa określające warunek jej ustania.
Verse 7
अनेनैव स्वरूपेण पुत्रमेकं प्रसूय वै । शापान्तो भविता भद्रे मद्वाक्यं न मृषा भवेत् ॥
W tej właśnie postaci, zaprawdę, po urodzeniu jednego syna, klątwa dobiegnie końca, o pomyślna; moje słowo nie okaże się fałszywe.
Verse 8
एवमुक्ता गता सा तु नर्मदातीरमुत्तमम् । यत्र तेपे तपो घोरं सिन्धुद्वीपो महातपाः ॥
Tak pouczona, udała się ona na wyborny brzeg Narmady, gdzie wielki asceta Sindhudwipa praktykował surowe umartwienia.
Verse 9
तत्र चेन्दुमती नाम दैत्यकन्या अतिरूपिणी । सा दृष्टा तेन मुनिना विवस्त्रा मज्जती जले ॥
Była tam dziewica z rodu demonów o imieniu Cendumati, niezwykle piękna; ów mędrzec ujrzał ją, nieodzianą, kąpiącą się w wodzie.
Verse 10
चस्कन्द स मुनिः शुक्रं शिलाद्रोण्यां महातपाः । तच्च माहिष्मती दृष्ट्वा दिव्यगन्धि सुगन्धि च । ततः सखीरुवाचेदं पिबामीदं जलं शुभम् ॥
Ów wielki asceta wytrysnął nasienie do kamiennego koryta. Widząc je, bosko pachnące i słodko wonne, kobieta z Mahiszmati rzekła wtedy do swych towarzyszek: "Wypiję tę pomyślną wodę."
Verse 11
एवमुक्त्वा तु सा पीत्वा तच्छुक्रं मुनिसंभवम् । प्राप्ता गर्भं मुनेर्बीजात् सुषाव च तदा सतः ॥
Tak rzekłszy, wypiła ona to nasienie, pochodzące od mędrca; z nasienia mędrca poczęła i wówczas urodziła godnego potomka.
Verse 12
प्रणम्य प्रयतो भूत्वा कुमारिशतसंकुलाम् । आस्थाने विनयापन्नस्ततो वचनमब्रवीत् ॥
Po oddaniu pokłonu i skupieniu się, przyjmując postawę pokory, przemówił w sali zgromadzeń pełnej setek dziewic.
Verse 13
तस्याः पुत्रोऽभवद् धीमान् महाबलपराक्रमः । महिषेति स्मृतो नाम्ना ब्रह्मवंशविवर्धनः । स त्वां वरयते देवि देवसैन्यविमर्दनः ॥
Jej syn się narodził, rozumny, o wielkiej sile i męstwie, znany pod imieniem Mahisza, ten, który pomnaża ród Brahmy. On, zmiażdżyciel zastępów bogów, pragnie cię za żonę, o bogini.
Verse 14
स सुरानपि जित्वाजौ त्रैलोक्यं च तवानघे । दास्यते देवि सुप्रोतस्तव सर्वं महासुरः ॥ तस्यात्मोपप्रदानेन कुरु देवि महत्कृतम् ॥
Pokonawszy nawet bogów w bitwie i zdobywszy trzy światy, o bezgrzeszna bogini, ten wielki asura Suprota odda ci wszystko. Ofiarując samego siebie, o Devi, prosi cię o dokonanie wielkiego czynu, mianowicie przyjęcia jego oświadczyn.
Verse 15
एवमुक्ता तदा देवी तेन दूतेन शोभना । जहास परमा देवी वाक्यं नोवाच किञ्चन ॥
Tak zwrócona do niej wówczas przez posłańca, promienna bogini jedynie się zaśmiała; najwyższa bogini nie wypowiedziała ani jednego słowa.
Verse 16
तस्या हसन्त्या दूतोऽसौ त्रैलोक्यं सचराचरम् । ददर्श कुक्षौ संभ्रान्तस्तत्क्षणात् समपद्यत ॥
Gdy ona się śmiała, ten posłaniec ujrzał w jej łonie trzy światy wraz ze wszystkim, co się porusza i nie porusza; przytłoczony, upadł w tej samej chwili.
Verse 17
ततो देव्याः प्रतीहारी जया नामातितेजना । देव्याः हृदि स्थितं वाक्यमुवाच तनुमध्यमा ॥
Wtedy dworska dama bogini, o imieniu Jayā, niezwykle promienna i o smukłej talii, wypowiedziała słowa, które stały w sercu bogini.
Verse 18
जया उवाच । कन्यार्थी वदते यद्धि तत्त्वया समुदीरितम् । यदि नाम व्रतं चास्याः कौमारं सार्वकालिकम् । अपि चान्याः कुमार्योऽत्र सन्ति देव्याः पदानुगाः ॥
Jayā rzekła: To, co powiedziałeś, jest tym, co powiedziałby ktoś szukający panny. Jednakże, nawet jeśli jej ślub panieństwa jest wieczny, są tu również inne panny, służki podążające w orszaku bogini.
Verse 19
तासामेकापि नो लभ्या किमु देवी स्वयं शुभा । याहि दूत त्वरण् मा ते किञ्चिदन्यद् भविष्यति ॥
Nawet jedna z tych panien jest niedostępna, co dopiero mówić o samej bogini, pomyślnej z samej swojej natury. Idź, posłanku, szybko; nic innego z tego nie wyniknie dla ciebie.
Verse 20
एवमुक्तो गतो दूतस्तावद् व्योम्नि महामुनिः । आयातो नारदस्तूर्णं नृत्यन्नुच्चैर्महातपाः ॥
Tak zwrócony, posłaniec odszedł. Tymczasem na niebie przybył szybko wielki mędrzec Nārada, tańcząc i wołając głośno, on, wielki asceta.
Verse 21
दिष्ट्या दिष्ट्येति वदतस्तां देवीं शुभलोचनाम् । उपविष्टो जगादाथ आसने परमेऽर्चितः ॥
Mówiąc: Szczęście, szczęście! zwrócił się do bogini o pięknych oczach; następnie, usiadłszy i uhonorowany na doskonałym siedzeniu, przemówił.
Verse 22
प्रणम्य देवीं सर्वेशीमुवाच च महातपाः । देवि देवैरहं प्रीतैः प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ॥
Oddawszy pokłon bogini, władczyni wszystkiego, wielki asceta rzekł: O bogini, zostałem posłany przez zadowolonych bogów do twojej obecności.
Verse 23
विद्युत्प्रभा उवाच । देवि पूर्वमृषिस्त्वासीदादिसर्गे कसंभवः । सखा सारस्वतो जातः सुपार्श्वो नाम वै विभुः ॥
Vidyutprabhā rzekła: O bogini, dawniej, w pierwotnym stworzeniu, był mędrzec o imieniu Kasaṃbhava. Jego towarzysz, narodzony przez związek z Sarasvatī, był potężnym imieniem Supārśva.
Verse 24
विजिता देवि दैत्येन महिषाख्येन निर्जराः । त्वां गृहीतुं प्रयत्नं स कृतवान् देवि दैत्यराट् ॥
O Bogini, nieśmiertelni zostali pokonani przez demona zwanego Mahiṣą; a ten król demonów, o Bogini, podjął wtedy wysiłek, aby cię pochwycić.
Verse 25
एवमुक्तोऽस्मि देवैस्त्वां बोधयामि वरानने । स्थिरीभूता महादेवि तं दैत्यं प्रतिघातय ॥
Tak poinstruowany przez bogów, zwracam się do ciebie, o o pięknotwarzna: stań się niewzruszona, o wielka Bogini, i powal tego demona.
Verse 26
उक्त्वैवान्तरहितः सद्यो नारदः स्वेच्छया ययौ । देवी च कन्यास्ताः सर्वाः सन्नह्यन्तामुवाच ह ॥
Po wypowiedzeniu tych słów Nārada natychmiast zniknął i odszedł zgodnie ze swoją wolą. A Bogini rzekła do wszystkich tych dziewcząt: "Uzbrójcie się i przygotujcie się do walki."
Verse 27
ततः कन्या महाभागाः सर्वास्ता देविशासनात् । बभूवुर्घोररूपिण्यः खङ्गचर्मधनुर्धराः । सङ्ग्रामहेतोः सन्तस्थुर्दैत्यविध्वंसनाय ताः ॥
Wtedy wszystkie te najszczęśliwsze dziewczęta, zgodnie z rozkazem Bogini, przybrały groźne postacie, niosąc miecze, tarcze i łuki; dla bitwy zajęły swoje pozycje, zdecydowane na zniszczenie demonów.
Verse 28
तावद् दैत्यबलं सर्वं मुक्त्वा देवचमूं द्रुतम् । आययौ यत्र तद् देव्याः सन्नद्धं स्त्रीबलं महत् ॥
Tymczasem cała armia demonów, szybko porzucając wojsko bogów, przybyła tam, gdzie stało przygotowane wielkie, w pełni uzbrojone wojsko kobiet Bogini.
Verse 29
ततस्ताः युयुधुः कन्या दानवैः सह दर्पिताः । क्षणेन तद् बलं ताभिश्चतुरङ्गं निपातितम् ॥
Wtedy te dziewczęta, przepełnione bojowym zapałem, walczyły razem z Dānavami; w jednej chwili przez nie ten czteroczęściowy zastęp został pokonany.
Verse 30
शिरांसि तत्र केषाञ्चिच्छिन्नानि पतितानि च । अपरेषां विदार्योरः क्रव्यादाः पान्ति शोणितम् ॥
Tam niektóre głowy zostały odcięte i spadły na ziemię; u innych, gdy ich piersi zostały rozdarte, pożeracze ciał pili krew.
Verse 31
अन्ये कबन्धभूतास्तु ननृतुर्दैत्यनायकाः । एवं क्षणेन ते सर्वे विध्वस्ताः पापचेतसः । अपरे विद्रुताः सर्वे यत्रासौ महिषासुरः ॥
Inni, stając się bezgłowymi tułowiami, tańczyli, ci przywódcy demonów. Tak w jednej chwili wszyscy oni, o złych sercach, zostali zniszczeni; a reszta wszystkich uciekła tam, gdzie był ten Mahiṣāsura.
Verse 32
ततो हाहाकृतं सर्वं यथा दैत्यबलं महत् । एवं तदाकुलं दृष्ट्वा महिषो वाक्यमब्रवीत् । सेनापते किमेतद्धि बलं भग्नं ममाग्रतः ॥
Wtedy cała wielka armia demonów podniosła krzyk lamentu. Widząc ją taką w zamieszaniu, Mahiṣa przemówił: "Dowódco, cóż to jest: moja armia rozbita na moich własnych oczach?"
Verse 33
ततो यज्ञहनुर्नामा दैत्यो हस्तिस्वरूपवान् । उवाच भग्नमेतद्धि कुमारिभिः समन्ततः ॥
Wtedy demon o imieniu Yajñahanu, o postaci słonia, rzekł: "Zaprawdę, to zostało rozbite ze wszystkich stron przez te dziewczęta."
Verse 34
तस्याभवन्महातेजाः सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् । स हि तीव्रं तपस्तेपे माहिष्मत्यां पुरोत्तमे ॥
Z niego powstał Sindhudvīpa, obdarzony wielką świetnością i potęgą. Zaprawdę, on podejmował surowe pokuty w Māhiṣmatī, najwznioślejszym z miast.
Verse 35
ततो दुद्राव महिषस्ताः कन्याः शुभलोचनाः । गदामादाय तरसा कन्या दुद्राव वेगवान् ॥
Wtedy bawół (asura) ruszył w stronę tych dziewcząt o błogich oczach. Chwyciwszy maczugę (gadā) z siłą, dziewczyna pobiegła naprzód szybko.
Verse 36
यत्र तिष्ठति सा देवी देवगन्धर्वपूजिता । तत्रैव सोऽसुरः प्रायाद् यत्र देवी व्यवस्थिताः । सा च दृष्ट्वा तमायान्तं विंशद्धस्ता बभूव ह ॥
Gdziekolwiek ta Bogini, czczona przez bogów i gandharvów, przebywała, tam właśnie ów asura udał się, do samego miejsca, gdzie ona się znajdowała. A widząc go zbliżającego się, ona stała się dwudziestoręka.
Verse 37
धनुः खङ्गं तथा शक्तिं शरान् शूलं गदां तथा । परशुं डमरुं चैव तथा घण्टां विशालिनीम् । शतघ्नीं मुद्गरं घोरं भुशुण्डीं कुन्तमेव च ॥
Ona dzierżyła łuk, miecz, włócznię, strzały, trójząb i maczugę; topór, bęben ḍamaru, a także wielki dzwon; broń śataghnī, straszliwy młot, bhuśuṇḍī oraz oszczep.
Verse 38
मुसलं च तथा चक्रं भिन्दिपालं तथैव च । दण्डं पाशं ध्वजं चैव पद्मं चेति च विंशतिः ॥
A także tłuczek (musala), dysk (cakra) i broń bhindipāla; laskę (daṇḍa), pętla (pāśa), sztandar (dhvaja) i lotos (padma), co czyni dwadzieścia.
Verse 39
भूत्वा विंशभुजा देवी सिंहमास्थाय दंशिता । सस्मार रुद्रं देवेशं रौद्रं संहारकारणम् ॥
Stawszy się dwudziestoręką, Bogini wsiadła na lwa, gotowa do walki; ona przywołała w pamięci Rudrę, Pana bogów, Rudrę, groźną zasadę rozpuszczenia.
Verse 40
ततो वृषध्वजः साक्षाद् रुद्रस्तत्रैव आययौ । तया प्रणम्य विज्ञप्तः सर्वान् दैत्यान् जयाम्यहम् ॥
Wtedy Vṛṣadhvaja, sam Rudra, przybył tam bezpośrednio. Oddawszy mu pokłon, ona zwróciła się do niego: "Ja podbiję wszystkich daityów."
Verse 41
त्वयि सन्निधिमात्रे तु देवदेव सनातन । एवमुक्त्वाऽसुरान् सर्वान् जिगाय परमेश्वरी ॥
"Przy samej tylko twojej obecności, o Boże bogów, Wieczny" - tak rzekłszy, Najwyższa Bogini pokonała wszystkich asurów.
Verse 42
मुक्तवा तमेेकं महिषं शेषं हत्वा तमभ्ययात् । यावद् देवी ततः साऽपि तां दृष्ट्वा सोऽपि दुद्रुवे ॥
Uwolniwszy tego jednego bawołu (demona) i zabiwszy resztę, ona ruszyła w jego stronę. Gdy Bogini poszła dalej, on również, widząc ją, uciekł.
Verse 43
क्वचिद् युध्यति दैत्येन्द्रः क्वचिच्चैव पलायति । क्वचित् पुनर्मृधं चक्रे क्वचित् पुनरुपारमत् ॥
W jednej chwili pan daityów walczy, w innej zaś ucieka. W jednej chwili podejmuje walkę ponownie, w innej zaś zaprzestaje znowu.
Verse 44
एवं वर्षसहस्राणि दश तस्य तया सह । दिव्यानि विगतानि स्युर्युध्यतस्तस्य शोभने । बभ्राम सकलं त्वाजौ ब्रह्माण्डं भीतमानसम् ॥
Tak oto, o piękna, dziesięć tysięcy boskich lat minęło dla niego, gdy walczył razem z nią; a w tej bitwie cały wszechświat drżał, jego umysł ogarnięty lękiem.
Verse 45
कुर्वतस्तु तपो घोरं निराहारस्य शोभने । आद्या तु विप्रचित्तेस्तु सुता सुरसुतोपमा । माहिष्मतीति विख्याता रूपेणासदृशी भुवि ॥
Gdy on praktykował surową ascezę, poszcząc, o piękna, pierwsza córka Vipracittiego - porównywalna z córką bogów - była znana pod imieniem Māhiṣmatī, nie mająca równej sobie na ziemi w piękności.
Verse 46
ततः कालेन महता शतशृङ्गे महागिरौ । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यसत्तमः ॥
Wtedy po długim czasie na wielkiej górze zwanej Śataśṛṅga najprzedniejszy z daitjów został zabity - zdeptany stopami i ugodowany trójzębem.
Verse 47
शिरश्चिच्छेद खङ्गेन तत्र चान्तःस्थितः पुमान् । निर्गत्य विगतः स्वर्गं देव्याः शस्त्रनिपातनात् ॥
Mieczem odcięła głowę; a istota, która była wewnątrz niej, wyszedłszy, odeszła do nieba - przez uderzenie bronią bogini.
Verse 48
ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । सब्रह्मका स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा ॥
Wtedy wszystkie zastępy bogów, widząc Mahīṣę pokonanego, razem z Brahmą złożyli hymn uwielbienia bogini, ich umysły zadowolone.
Verse 49
देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । जयस्ते स्थितिसिद्धान्ते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि ॥
Bogowie rzekli: Pozdrowienie Tobie, o Bogini - najbardziej szczęśliwa, głęboka, o budzącym lęk wyglądzie. Zwycięstwo Tobie, której doktryną jest niezachwiana stałość; o Trzyoka, o Ta, której oblicza zwrócone są we wszystkich kierunkach.
Verse 50
विद्याविद्ये जये याज्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वदेवेशि विश्वरूपिणि वैष्णवि ॥
O Wiedzo i Niewiedzo; o Zwycięstwo; o Godna uwielbienia; o Zabójczyni demona Mahīṣāsury; o Wszechprzenikająca; o Władczyni wszystkich bogów; o Ta, której formą jest wszechświat; o Vaiṣṇavī.
Verse 51
वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रशुभेक्षणे । शुद्धसत्त्वव्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि ॥
O Bogini, wolna od smutku, niezachwiana; o Ta, której błogi wzrok jest jak płatki lotosu; o Ustanowiona w ślubie czystego sattvy; a jednak, o Ta o groźnej formie, o Promienna.
Verse 52
ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि विद्याविद्येऽमृते शिवे । शांकरी वैष्णवी ब्राह्मी सर्वदेवनमस्कृते ॥
O Bogini, dająca pomyślność i spełnienie; o Wiedzo i Niewiedzo; o Nieśmiertelna, o Pomyślna; o Śāṁkarī, o Vaiṣṇavī, o Brāhmī - o Tobie, która jesteś czczona przez wszystkich bogów.
Verse 53
घण्टाहस्ते त्रिशूलास्त्रे महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृतस्त्रवे ॥
o Ta, która dzierżysz dzwon w swojej dłoni; o Ta, której bronią jest trójząb; o Wielka zabójczyni potężnego Mahīṣy; o Ta o przerażającej formie; o Dziwnooka; o Wielka Māyā; o Strumieniu nieśmiertelności.
Verse 54
सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वसत्त्वमये ध्रुवे । विद्यापुराणशिल्पानां जननी भूतधारिणी ॥
O Bogini, oddana dobru wszystkich istot, niewzruszona i przenikająca wszystkie istoty, matko wiedzy, Puran i sztuk, podtrzymująca stworzone istoty.
Verse 55
सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्येऽविद्ये श्रियेऽम्बिके । विरूपाक्षि तथा क्षान्ति क्षोभितान्तरजलेऽविले ॥
O pomyślna, jesteś tajemnicą wszystkich bogów i wszystkich czujących istot. Tyś jedyną ucieczką, o Bogini, o Wiedzo i Niewiedzo, o Pomyślności, o Matko; o Szerokooka i o Cierpliwości, niezawodna nawet gdy wewnętrzne wody są poruszone.
Verse 56
सा सखीभिः परिवृता विहरन्ती यदृच्छया । आगता मन्दरद्रोणीं तत्रापश्यत्तपोवनम् । मुनेरम्बरसंज्ञस्य विविधद्रुममालिनम् ॥
Otoczona przez swoje towarzyszki, wędrując wedle woli, przybyła do doliny Mandara; tam ujrzała leśną pustelnię mędrca o imieniu Ambara, przystrojoną różnorodnymi drzewami.
Verse 57
नमोऽस्तु ते महादेवि नमोऽस्तु परमेश्वरि । नमस्ते सर्वदेवानां भावनित्येऽक्षयेऽव्यये ॥
Pozdrowienia Tobie, o Wielka Bogini; pozdrowienia Tobie, o Najwyższa Władczyni. Pozdrowienia Tobie, wiecznie trwającemu źródłu stawania się dla wszystkich bogów, wiecznej, niezniszczalnej i niezmiennej.
Verse 58
शरणं त्वां प्रपद्यन्ते ये देवि परमेश्वरि । न तेषां जायते किञ्चिदशुभं रणसङ्कटे ॥
Ci, którzy szukają ucieczki w Tobie, o Bogini, o Najwyższa Władczyni, dla nich nie powstaje żadne nieszczęście w niebezpieczeństwach bitwy.
Verse 59
यश्च व्याघ्रभये घोरे चौरराजभये तथा । स्तबवमेनं सदा देवि पठिष्यति यतात्मवान् ॥
I ktokolwiek, w straszliwej bojaźni przed tygrysem lub podobnie w bojaźni przed złodziejami czy władcą, będzie zawsze recytował ten hymn, o Bogini, będąc opanowanym, ten jest chroniony.
Verse 60
निगडस्थोऽपि यो देवि त्वां स्मरिष्यति मानवः । सोऽपि बन्धैर्विमुक्तस्ते सुसुखं वसते सुखी ॥
Nawet człowiek, który jest w kajdanach, o Bogini, jeśli będzie pamiętał o Tobie, również on zostaje uwolniony z więzów i żyje w wielkiej łatwości, zadowolony.
Verse 61
श्रीवराह उवाच । एवं स्तुता तदा देवी देवैः प्रणतिपूर्वकम् । उवाच देवान् सुश्रोणी वृणुध्वं वरमुत्तमम् ॥
Śrī Varāha rzekł: Tak wychwalana wtedy przez bogów z wcześniejszymi pokłonami, Bogini, ta o pięknych biodrach, zwróciła się do bogów: Wybierzcie wspaniałą łaskę.
Verse 62
देवा ऊचुः । देवि स्तोत्रमिदं ये हि पठिष्यन्ति तवानघे । सर्वकामसमापन्नान् कुरु देवि स नो वरः ॥
Bogowie rzekli: O Bogini, o nieskalana, tych, którzy będą recytować ten Twój hymn, uczyń obdarzonymi spełnieniem wszystkich pragnień. O Bogini, niech to będzie nasza łaska.
Verse 63
एवमस्त्विति तान् देवानुक्त्वा देवी पराऽपरा । विससर्ज ततो देवान् स्वयं तत्रैव संस्थिता ॥
Mówiąc tym bogom: Niech tak się stanie, Bogini, zarówno transcendentna jak i immanentna, wtedy odprawiła bogów, podczas gdy sama pozostała tam.
Verse 64
एतद्द्वितीयं यो जन्म वेद देव्याः धराधरे । स वीतशोको विरजाः पदं गच्छत्यनामयम् ॥
Ktokolwiek pozna to drugie narodzenie Bogini na górze podtrzymującej Ziemię, ten staje się wolny od smutku i nieczystości, i osiąga stan wolny od chorób.
Verse 65
लतागृहैस्तु विविधैर्वकुलैर्लकुचैस्तथा । चन्दनैः स्पन्दनैः शालैः सरलैरुपशोभितम् । विचित्रवनखण्डैश्च भूषितं तु महात्मनः ॥
Było ono przyozdobione licznymi altanami z pnączy, drzewami bakula i lakuca, upiększone drzewami sandałowymi, spandana, śāla i sarala, a ponadto zdobione różnorodnymi gajami, pustelnia tego wielkodusznego mędrca.
Verse 66
दृष्ट्वाश्रमपदं रम्यं सासुरी कन्यका शुभम् । माहिष्मती वरारोहा चिन्तयामास भामिनी ॥
Ujrzawszy zachwycające miejsce pustelni, pomyślna dziewczyna o asuryckim rodowodzie, Māhiṣmatī, szlachetna niewiasta, zaczęła rozmyślać.
Verse 67
भीषयित्वाहमेनं तु तापसं त्वाश्रमे स्वयम् । तिष्ठामि क्रीडती सार्धं सखीभिः परमर्चिता ॥
Po przestraszeniu tego ascety tutaj w pustelni osobiście, pozostaję, bawiąc się razem z moimi towarzyszkami, głęboko czczona.
Varāha addresses Pṛthivī and introduces a crisis of lokadharma: a daitya court attempts to coerce the Devī through a formal dūta (messenger) proposal, framing domination as ‘marriage’ and entitlement.
Vidyutprabha, envoy of the daitya side, delivers Mahiṣa’s proposal and narrates his extraordinary birth: the cursed maiden Mahīṣmatī becomes buffalo-formed; through contact with a sage’s bīja she bears Mahiṣa, who then subdues the devas. Devī refuses; Jayā dismisses the envoy. Nārada arrives to report the devas’ defeat and urges Devī’s intervention. Devī mobilizes a kumārī-sainya and routs the daitya forces.
Devī manifests her multi-armed, martial viśvarūpa (viṃśa-bhujā), invokes Rudra’s sanction/support, and after prolonged combat slays Mahiṣa—establishing Mahīṣamardinī as the paradigm of restoring order by terminating predatory power.
The devas praise Devī with a stotra; she grants a boon that recitation brings protection, welfare, fearlessness, and release from bonds—casting the hymn as an apotropaic technology for communal security.
Māhiṣmatī (city); Narmadā (river); Mandara-droṇī (Mandara valley/basin); Sindhudvīpa (region/person-name functioning as lineage marker); Śataśṛṅga (mountain).
The narrative models resistance to coercive power: the goddess refuses an asura’s demand and restores order by limiting predatory violence. The text also treats speech-acts (śāpa and boon) as moral causality, where harmful intent yields binding consequences, while disciplined intervention re-establishes lokadharma. Protection is presented as a public good: the goddess’s victory is followed by a stotra whose recitation is said to reduce fear and social vulnerability.
No explicit tithi, nakṣatra, lunar month, or seasonal rite-timing is specified in Adhyāya 94. The only time-markers are narrative durations (e.g., “varṣa-sahasrāṇi daśa,” ten thousand divine years of combat) and the curse duration (“śataṃ samāḥ,” one hundred years).
Although not framed as explicit ecological instruction, the chapter links terrestrial stability to the removal of destructive, extractive force embodied by Mahiṣa’s domination of the devas. In the Varāha–Pṛthivī framework, the goddess’s restoration of order functions as a mythic analogue for safeguarding the world-system that supports life on Earth (Pṛthivī), with the stotra positioned as a stabilizing, protective technology for communities under threat.
The chapter references a lineage chain involving a primordial ṛṣi (named as Kaśyapa in the narrative), Supārśva, and Sindhudvīpa, and it introduces named figures including Nārada (messenger-sage), Jayā (the goddess’s pratīhārī), and the daitya Yajñahanu. Place-linked identity appears through Māhiṣmatī and the Narmadā region, suggesting a cultural geography embedded in the genealogy and events.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.