Adhyaya 94: The Birth of Mahiṣāsura and the Goddess’s Victory as Mahīṣamardinī

Verse 1

श्रीवराह उवाच । अथ विद्युत्प्रभो दैत्यस्तथा दूतः विसर्जितः । देव्याः सकाशं गत्वाऽसौ तामुवाच सुमध्यमाम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—అప్పుడు విద్యుత్ప్రభ అనే దైత్యుడు దూతగా పంపబడెను. అతడు దేవి సన్నిధికి వెళ్లి ఆ సుమధ్యమను ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 2

एवं सञ्चिन्त्य सा देवी महीषी सम्बभूव ह । सखीभिः सह विश्वेशि तीक्ष्णशृङ्गाग्रधारिणी ॥

ఇలా ఆలోచించి ఆ దేవి మహిషీ (గేదె) రూపాన్ని ధరించింది. ఓ విశ్వేశీ! ఆమె సఖులతో కలిసి పదునైన కొమ్ముల అగ్రాలను కలిగియుండెను.

Verse 3

तमृषिं भीषितुं ताभिः सह गत्वा वरानना । असौ बिभीषितस्ताभिस्तां ज्ञात्वा ज्ञानचक्षुषा । आसुरीं क्रोधसम्पन्नः शशाप शुभलोचनाम् ॥

ఆ ఋషిని భయపెట్టుటకు వారితో కలిసి వరాననా వెళ్లింది. వారు చూసి ఋషి భీతుడై, జ్ఞానచక్షువుతో ఆమెను ఆసురీ స్వభావమని గ్రహించి, కోపంతో నిండిపోయి ఆ శుభలోచనను శపించాడు.

Verse 4

यस्माद्भीषयसे मां त्वं महिषीरूपधारिणी । अतो भव महिष्येव पापकर्मे शतं समाः ॥

నీవు మహిషీ రూపం ధరించి నన్ను భయపెడుతున్నావు; అందువల్ల ఈ పాపకర్మ కారణంగా నీవు నూరు సంవత్సరాలు నిజంగా మహిషీగానే ఉండుము.

Verse 5

एवमुक्ता ततः सा तु सखीभिः सह वेपती । पादयोर्न्यपतत्तस्य शापान्तं कुरु जल्पती ॥

అలా చెప్పబడిన తరువాత ఆమె సఖులతో కలిసి వణుకుతూ అతని పాదాల వద్ద పడిపోయి—“శాపాంతం చేయుము” అని వేడుకుంది.

Verse 6

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिः करुणान्वितः । शापान्तमकरोत्तस्या वाक्यं छेदमुवाच ह ॥

ఆమె మాటలు విని కరుణతో నిండిన ఆ ముని ఆమె శాపానికి అంతం కలిగించి, ఆ నివృత్తికి సంబంధించిన షరతును తెలిపే వాక్యాలను పలికాడు.

Verse 7

अनेनैव स्वरूपेण पुत्रमेकं प्रसूय वै । शापान्तो भविता भद्रे मद्वाक्यं न मृषा भवेत् ॥

“భద్రే! ఇదే రూపంలో నిజంగా ఒక కుమారుని ప్రసవించిన తరువాత నీ శాపం అంతమగును; నా వాక్యం అసత్యం కాదును.”

Verse 8

एवमुक्ता गता सा तु नर्मदातीरमुत्तमम् । यत्र तेपे तपो घोरं सिन्धुद्वीपो महातपाः ॥

అలా చెప్పబడిన తరువాత ఆమె నర్మదా నదியின் ఉత్తమ తీరానికి వెళ్లింది; అక్కడ మహాతపస్వి సింధుద్వీపుడు ఘోర తపస్సు చేశాడు.

Verse 9

तत्र चेन्दुमती नाम दैत्यकन्या अतिरूपिणी । सा दृष्टा तेन मुनिना विवस्त्रा मज्जती जले ॥

అక్కడ చందుమతి అనే అత్యంత సుందరమైన దైత్యకన్య ఉంది; ఆమెను ఆ ముని నీటిలో వస్త్రరహితంగా స్నానం చేస్తూ చూశాడు.

Verse 10

चस्कन्द स मुनिः शुक्रं शिलाद्रोण्यां महातपाः । तच्च माहिष्मती दृष्ट्वा दिव्यगन्धि सुगन्धि च । ततः सखीरुवाचेदं पिबामीदं जलं शुभम् ॥

ఆ మహాతపస్వి ముని శిలాద్రోణిలో శుక్రాన్ని స్రవింపజేశాడు. అది దివ్యసుగంధముతో మధురసువాసముతో ఉన్నదని చూసి మహిష్మతి సఖులతో— “నేను ఈ శుభజలాన్ని పానము చేస్తాను” అని చెప్పింది.

Verse 11

एवमुक्त्वा तु सा पीत्वा तच्छुक्रं मुनिसंभवम् । प्राप्ता गर्भं मुनेर्बीजात् सुषाव च तदा सतः ॥

అలా చెప్పి ఆమె ముని నుండి ఉద్భవించిన ఆ శుక్రాన్ని పానము చేసింది. ముని బీజం వలన ఆమె గర్భం ధరించి, ఆ సమయంలోనే ఒక సత్పుత్రుని ప్రసవించింది.

Verse 12

प्रणम्य प्रयतो भूत्वा कुमारिशतसंकुलाम् । आस्थाने विनयापन्नस्ततो वचनमब्रवीत् ॥

ప్రణమించి, సంయమంతో, వందలాది కన్యలతో నిండిన సభాస్థానంలో వినయభావంతో నిలిచి, ఆపై అతడు మాటలాడాడు.

Verse 13

तस्याः पुत्रोऽभवद् धीमान् महाबलपराक्रमः । महिषेति स्मृतो नाम्ना ब्रह्मवंशविवर्धनः । स त्वां वरयते देवि देवसैन्यविमर्दनः ॥

ఆమెకు ఒక కుమారుడు జన్మించాడు—ధీమంతుడు, మహాబలవంతుడు, పరాక్రమశాలి. ‘మహిష’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడై, బ్రహ్మవంశాన్ని వృద్ధి చేసేవాడు. దేవసైన్యాలను మర్దించే అతడే, దేవీ, నిన్ను వివాహార్థం వరించుచున్నాడు.

Verse 14

स सुरानपि जित्वाजौ त्रैलोक्यं च तवानघे । दास्यते देवि सुप्रोतस्तव सर्वं महासुरः ॥ तस्यात्मोपप्रदानेन कुरु देवि महत्कृतम् ॥

హే అనఘే దేవీ! సుప్రోత అనే మహాసురుడు యుద్ధంలో దేవతలనూ జయించి త్రిలోకాధిపత్యం పొందాడు; అతడు నీకు అన్నిటినీ ఇస్తాడు. తన ఆత్మనివేదనతో, దేవీ, నీవు మహత్కార్యము (అంగీకారం) చేయుమని ప్రార్థిస్తున్నాడు.

Verse 15

एवमुक्ता तदा देवी तेन दूतेन शोभना । जहास परमा देवी वाक्यं नोवाच किञ्चन ॥

ఆ సమయంలో దూత ఇలా పలికినప్పుడు ఆ ప్రకాశవంతమైన దేవి కేవలం నవ్వింది; పరమ దేవి ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు।

Verse 16

तस्या हसन्त्या दूतोऽसौ त्रैलोक्यं सचराचरम् । ददर्श कुक्षौ संभ्रान्तस्तत्क्षणात् समपद्यत ॥

ఆమె నవ్వగానే ఆ దూత ఆమె ఉదరంలో చరాచరాలతో కూడిన త్రిలోకాలను చూశాడు; కలవరపడి ఆ క్షణమే కూలిపోయాడు।

Verse 17

ततो देव्याः प्रतीहारी जया नामातितेजना । देव्याः हृदि स्थितं वाक्यमुवाच तनुमध्यमा ॥

తర్వాత దేవి యొక్క ప్రతిహారి ‘జయా’ అనే అతితేజస్విని, సన్నని నడుము గలది, దేవి హృదయంలో నిలిచిన వాక్యాన్ని పలికింది।

Verse 18

जया उवाच । कन्यार्थी वदते यद्धि तत्त्वया समुदीरितम् । यदि नाम व्रतं चास्याः कौमारं सार्वकालिकम् । अपि चान्याः कुमार्योऽत्र सन्ति देव्याः पदानुगाः ॥

జయా చెప్పింది—నీవు పలికింది కన్యార్థి పలికే మాటలే. కానీ ఆమె కౌమార వ్రతం శాశ్వతమైతే కూడా, ఇక్కడ దేవి పాదానుగాములైన ఇతర కన్యలు ఉన్నారు।

Verse 19

तासामेकापि नो लभ्या किमु देवी स्वयं शुभा । याहि दूत त्वरण् मा ते किञ्चिदन्यद् भविष्यति ॥

వారిలో ఒక్కరైనా లభించదు; మరి స్వయంగా శుభమయి దేవి ఎలా లభిస్తుంది? దూతా, త్వరగా వెళ్ళు; నీకు ఇక మరేదీ జరగదు।

Verse 20

एवमुक्तो गतो दूतस्तावद् व्योम्नि महामुनिः । आयातो नारदस्तूर्णं नृत्यन्नुच्चैर्महातपाः ॥

అలా చెప్పబడిన దూత వెళ్లిపోయాడు. అంతలో ఆకాశమార్గంలో మహాతపస్వి మహాముని నారదుడు త్వరగా వచ్చి, నర్తిస్తూ గట్టిగా పిలుస్తూ కనిపించాడు.

Verse 21

दिष्ट्या दिष्ट्येति वदतस्तां देवीं शुभलोचनाम् । उपविष्टो जगादाथ आसने परमेऽर्चितः ॥

“దిష్ట్యా, దిష్ట్యా!” అని పలుకుతూ శుభనేత్రాల దేవిని సంబోధించాడు; అనంతరం ఉత్తమాసనంపై గౌరవింపబడి కూర్చొని మాట్లాడాడు.

Verse 22

प्रणम्य देवीं सर्वेशीमुवाच च महातपाः । देवि देवैरहं प्रीतैः प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ॥

సర్వేశ్వరి దేవిని నమస్కరించి మహాతపస్వి ఇలా అన్నాడు— “దేవి, ప్రసన్నమైన దేవతలు నన్ను మీ సమీపానికి పంపారు.”

Verse 23

विद्युत्प्रभा उवाच । देवि पूर्वमृषिस्त्वासीदादिसर्गे कसंभवः । सखा सारस्वतो जातः सुपार्श्वो नाम वै विभुः ॥

విద్యుత్ప్రభ ఇలా చెప్పింది— “దేవి, ఆదిసృష్టి కాలంలో కసంభవ అనే ఋషి ఉండేవాడు. అతని సఖుడు, సరస్వతీ-సంబంధంగా జన్మించిన, సుపార్శ్వ అనే మహాశక్తిమంతుడు.”

Verse 24

विजिता देवि दैत्येन महिषाख्येन निर्जराः । त्वां गृहीतुं प्रयत्नं स कृतवान् देवि दैत्यराट् ॥

దేవి, మహిష అనే దైత్యుడు అమరులను ఓడించాడు. ఆ దైత్యరాజు, దేవి, మిమ్మల్ని పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నం చేశాడు.

Verse 25

एवमुक्तोऽस्मि देवैस्त्वां बोधयामि वरानने । स्थिरीभूता महादेवि तं दैत्यं प्रतिघातय ॥

దేవతల ఆజ్ఞ ప్రకారం నేను నిన్ను బోధిస్తున్నాను, ఓ సుందరముఖీ. ఓ మహాదేవీ, ధైర్యంగా స్థిరమై ఆ దైత్యుని సంహరించు।

Verse 26

उक्त्वैवान्तरहितः सद्यो नारदः स्वेच्छया ययौ । देवी च कन्यास्ताः सर्वाः सन्नह्यन्तामुवाच ह ॥

ఇలా చెప్పి నారదుడు వెంటనే అంతర్ధానమై తన ఇష్టానుసారం వెళ్లిపోయాడు. అప్పుడు దేవి ఆ కన్యలందరితో—“అస్త్రధారణ చేసి సన్నద్ధమవండి” అని చెప్పింది।

Verse 27

ततः कन्या महाभागाः सर्वास्ता देविशासनात् । बभूवुर्घोररूपिण्यः खङ्गचर्मधनुर्धराः । सङ्ग्रामहेतोः सन्तस्थुर्दैत्यविध्वंसनाय ताः ॥

అప్పుడు ఆ మహాభాగ్య కన్యలందరూ దేవి ఆజ్ఞతో భయంకర రూపాలు ధరించి, ఖడ్గం, కవచం (ఢాలు), ధనుస్సు పట్టుకున్నారు. యుద్ధార్థం వారు దైత్యనాశనానికి నిలబడ్డారు।

Verse 28

तावद् दैत्यबलं सर्वं मुक्त्वा देवचमूं द्रुतम् । आययौ यत्र तद् देव्याः सन्नद्धं स्त्रीबलं महत् ॥

ఇంతలో సమస్త దైత్యసేన దేవసేనను విడిచి వేగంగా అక్కడికి వచ్చింది; అక్కడ దేవి యొక్క మహత్తరమైన, సన్నద్ధమైన స్త్రీబలం సిద్ధంగా నిలిచింది।

Verse 29

ततस्ताः युयुधुः कन्या दानवैः सह दर्पिताः । क्षणेन तद् बलं ताभिश्चतुरङ्गं निपातितम् ॥

అప్పుడు ఆ కన్యలు యుద్ధోత్సాహంతో దానవులతో కలిసి ఘోరంగా యుద్ధం చేశారు. క్షణంలోనే వారు ఆ చతురంగ సేనను కూలదోశారు।

Verse 30

शिरांसि तत्र केषाञ्चिच्छिन्नानि पतितानि च । अपरेषां विदार्योरः क्रव्यादाः पान्ति शोणितम् ॥

There, some heads were severed and had fallen; for others, their chests having been torn open, flesh-eaters drank the blood.

Verse 31

अन्ये कबन्धभूतास्तु ननृतुर्दैत्यनायकाः । एवं क्षणेन ते सर्वे विध्वस्ताः पापचेतसः । अपरे विद्रुताः सर्वे यत्रासौ महिषासुरः ॥

Others—becoming headless trunks—danced about, those leaders of demons. Thus, in a moment, all of them, evil-minded, were destroyed; and the rest all fled to where that Mahiṣāsura was.

Verse 32

ततो हाहाकृतं सर्वं यथा दैत्यबलं महत् । एवं तदाकुलं दृष्ट्वा महिषो वाक्यमब्रवीत् । सेनापते किमेतद्धि बलं भग्नं ममाग्रतः ॥

Then the great demon host raised a cry of lamentation. Seeing it thus thrown into confusion, Mahiṣa spoke: “Commander, what is this—my army shattered before my very eyes?”

Verse 33

ततो यज्ञहनुर्नामा दैत्यो हस्तिस्वरूपवान् । उवाच भग्नमेतद्धि कुमारिभिः समन्ततः ॥

Then the demon named Yajñahanu, of elephant-like form, said: “Indeed, this has been shattered on all sides by the maidens.”

Verse 34

तस्याभवन्महातेजाः सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् । स हि तीव्रं तपस्तेपे माहिष्मत्यां पुरोत्तमे ॥

From him there arose Sindhudvīpa, possessed of great radiance and prowess. Indeed, he performed intense austerities in Māhiṣmatī, the excellent city.

Verse 35

ततो दुद्राव महिषस्ताः कन्याः शुभलोचनाः । गदामादाय तरसा कन्या दुद्राव वेगवान् ॥

అప్పుడు మహిషాసురుడు శుభనేత్రాల కన్యల వైపు దూసుకొచ్చాడు. బలంగా గదను పట్టుకొని ఆ కన్య కూడా వేగంగా ముందుకు పరుగెత్తింది.

Verse 36

यत्र तिष्ठति सा देवी देवगन्धर्वपूजिता । तत्रैव सोऽसुरः प्रायाद् यत्र देवी व्यवस्थिताः । सा च दृष्ट्वा तमायान्तं विंशद्धस्ता बभूव ह ॥

దేవులు, గంధర్వులు పూజించే ఆ దేవి ఎక్కడ నిలిచిందో, అక్కడికే ఆ అసురుడు వెళ్లాడు—దేవి ఉన్న చోటకే. అతడు వస్తున్నాడని చూసి ఆమె ఇరవై చేతులవారిగా మారింది.

Verse 37

धनुः खङ्गं तथा शक्तिं शरान् शूलं गदां तथा । परशुं डमरुं चैव तथा घण्टां विशालिनीम् । शतघ्नीं मुद्गरं घोरं भुशुण्डीं कुन्तमेव च ॥

ధనుస్సు, ఖడ్గం, శక్తి, బాణాలు, శూలం, గద; పరశు, డమరు, అలాగే విశాలమైన గంట; శతఘ్నీ, భయంకరమైన ముద్గరం, భుశుణ్డీ మరియు కుంతం—ఇవి ఆమె ఆయుధాలు.

Verse 38

मुसलं च तथा चक्रं भिन्दिपालं तथैव च । दण्डं पाशं ध्वजं चैव पद्मं चेति च विंशतिः ॥

ముసలం, చక్రం, భిందిపాలం; దండం, పాశం, ధ్వజం, పద్మం—ఇలా మొత్తం ఇరవై (ఆయుధాలు) అయ్యాయి.

Verse 39

भूत्वा विंशभुजा देवी सिंहमास्थाय दंशिता । सस्मार रुद्रं देवेशं रौद्रं संहारकारणम् ॥

ఇరవై భుజాల దేవిగా మారి ఆమె సింహాన్ని అధిరోహించి యుద్ధానికి సిద్ధమైంది. అప్పుడు ఆమె దేవేశుడైన రుద్రుని స్మరించింది—సంహారకారకమైన రౌద్ర తత్త్వాన్ని.

Verse 40

ततो वृषध्वजः साक्षाद् रुद्रस्तत्रैव आययौ । तया प्रणम्य विज्ञप्तः सर्वान् दैत्यान् जयाम्यहम् ॥

అప్పుడు వృషధ్వజుడు—సాక్షాత్తు రుద్రుడే—అక్కడికే ప్రత్యక్షంగా వచ్చెను. ఆమె ఆయనకు నమస్కరించి వినయంగా నివేదించింది—“నేను సమస్త దైత్యులను జయించెదను.”

Verse 41

त्वयि सन्निधिमात्रे तु देवदेव सनातन । एवमुक्त्वाऽसुरान् सर्वान् जिगाय परमेश्वरी ॥

“దేవదేవా, సనాతనుడా! నీ సన్నిధి మాత్రముతోనే”—అని చెప్పి పరమేశ్వరి సమస్త అసురులను జయించింది.

Verse 42

मुक्तवा तमेेकं महिषं शेषं हत्वा तमभ्ययात् । यावद् देवी ततः साऽपि तां दृष्ट्वा सोऽपि दुद्रुवे ॥

ఆ ఒక్క మహిషాన్ని విడిచి మిగిలినవారిని సంహరించి ఆమె అతని వైపు దూసుకెళ్లెను. దేవి ముందుకు సాగగానే ఆమెను చూసి అతడూ పరుగెత్తి పారిపోయెను.

Verse 43

क्वचिद् युध्यति दैत्येन्द्रः क्वचिच्चैव पलायति । क्वचित् पुनर्मृधं चक्रे क्वचित् पुनरुपारमत् ॥

ఒక వేళ దైత్యేంద్రుడు యుద్ధం చేస్తాడు, మరొక వేళ పారిపోతాడు. ఒక వేళ మళ్లీ సమరాన్ని ప్రారంభిస్తాడు, మరొక వేళ మళ్లీ ఆగిపోతాడు.

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि दश तस्य तया सह । दिव्यानि विगतानि स्युर्युध्यतस्तस्य शोभने । बभ्राम सकलं त्वाजौ ब्रह्माण्डं भीतमानसम् ॥

హే శోభనే! ఆమెతో కలిసి యుద్ధం చేస్తూ అతనికి పదివేల దివ్య సంవత్సరాలు గడిచెను; ఆ సమరంలో భయాక్రాంతమనస్సుతో సమస్త బ్రహ్మాండం తూలిపోయెను.

Verse 45

कुर्वतस्तु तपो घोरं निराहारस्य शोभने । आद्या तु विप्रचित्तेस्तु सुता सुरसुतोपमा । माहिष्मतीति विख्याता रूपेणासदृशी भुवि ॥

ఓ సుందరీ! అతడు నిరాహారంగా ఘోర తపస్సు చేయుచుండగా, విప్రచిత్తి యొక్క మొదటి కుమార్తె దేవకన్యసమానంగా ‘మాహిష్మతీ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందింది; రూపంలో భూమిపై అసమానురాలు.

Verse 46

ततः कालेन महता शतशृङ्गे महागिरौ । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यसत्तमः ॥

ఆపై చాలా కాలం తరువాత, శతశృంగ అనే మహాపర్వతంపై, దైత్యుల్లో శ్రేష్ఠుడు పాదాలతో తొక్కబడి, త్రిశూలాఘాతంతో హతుడయ్యాడు।

Verse 47

शिरश्चिच्छेद खङ्गेन तत्र चान्तःस्थितः पुमान् । निर्गत्य विगतः स्वर्गं देव्याः शस्त्रनिपातनात् ॥

దేవి అక్కడ ఖడ్గంతో శిరస్సును ఛేదించింది; అందులో అంతఃస్థితుడైన పురుషుడు బయటికి వచ్చి, దేవి శస్త్రప్రహార ఫలితంగా, స్వర్గానికి వెళ్లాడు।

Verse 48

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । सब्रह्मका स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा ॥

అప్పుడు దేవగణమంతా మహిషుడు జయించబడినదాన్ని చూసి, బ్రహ్మతో కూడి, తృప్తచిత్తులై దేవిని స్తుతించారు।

Verse 49

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । जयस्ते स्थितिसिद्धान्ते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि ॥

దేవులు పలికిరి—ఓ దేవీ! మహాభాగ్యవతీ, గంభీరా, భయంకర దర్శనముగలదానా, నీకు నమస్కారం. స్థితిసిద్ధాంతముగలదానా, త్రినేత్రా, విశ్వతోముఖీ, నీకు జయము కలుగుగాక।

Verse 50

विद्याविद्ये जये याज्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वदेवेशि विश्वरूपिणि वैष्णवि ॥

ఓ విద్యా మరియు అవిద్యా! ఓ జయమా! ఓ పూజనీయా! ఓ మహిషాసురమర్దినీ! ఓ సర్వవ్యాపినీ! ఓ సర్వదేవేశీ! ఓ విశ్వరూపిణీ! ఓ వైష్ణవీ!

Verse 51

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रशुभेक्षणे । शुद्धसत्त्वव्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि ॥

ఓ దేవీ, శోకరహితా, ధ్రువా! ఓ పద్మపత్రసమాన శుభదృష్టిగలదానా! ఓ శుద్ధసత్త్వ వ్రతస్థా! అయినా ఓ చండరూపిణీ, ఓ విభావరీ (దీప్తిమతి)!

Verse 52

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि विद्याविद्येऽमृते शिवे । शांकरी वैष्णवी ब्राह्मी सर्वदेवनमस्कृते ॥

ఓ దేవీ, ఋద్ధి సిద్ధులను ప్రసాదించేదానా! ఓ విద్యా-అవిద్యా! ఓ అమృతా, ఓ శివా! ఓ శాంకరీ, వైష్ణవీ, బ్రాహ్మీ—ఓ సర్వదేవనమస్కృతా!

Verse 53

घण्टाहस्ते त्रिशूलास्त्रे महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृतस्त्रवे ॥

ఓ ఘంటాహస్తా! ఓ త్రిశూలాస్త్రధారిణీ! ఓ మహామహిషమర్దినీ! ఓ ఉగ్రరూపిణీ! ఓ విరూపాక్షీ! ఓ మహామాయా, ఓ అమృతస్త్రవే (అమృతధార)!

Verse 54

सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वसत्त्वमये ध्रुवे । विद्यापुराणशिल्पानां जननी भूतधारिणी ॥

ఓ దేవీ, సమస్త సత్త్వాల హితకారిణీ! ఓ సమస్త సత్త్వమయీ ధ్రువా! ఓ విద్య, పురాణాలు, శిల్పాల జననీ; ఓ భూతధారిణీ (సృష్టిని ధారించేదానా)!

Verse 55

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्येऽविद्ये श्रियेऽम्बिके । विरूपाक्षि तथा क्षान्ति क्षोभितान्तरजलेऽविले ॥

హే శుభే! నీవు సమస్త దేవతలకూ సమస్త జీవులకూ గూఢరహస్యస్వరూపిణివి. హే దేవి—విద్యా అవిద్యా, శ్రీ, అంబికా, విశాలనేత్రి, క్షాంతి—నీవే ఏకైక శరణం; అంతర్జలము కదిలినా నీవు అవికలంగా నిలిచివుంటావు.

Verse 56

सा सखीभिः परिवृता विहरन्ती यदृच्छया । आगता मन्दरद्रोणीं तत्रापश्यत्तपोवनम् । मुनेरम्बरसंज्ञस्य विविधद्रुममालिनम् ॥

ఆమె సఖులతో చుట్టుముట్టబడి, యథేచ్ఛగా విహరిస్తూ మందరద్రోణికి వచ్చింది. అక్కడ ‘అంబర’ అనే ముని యొక్క తపోవనాన్ని చూసింది; అది నానావిధ వృక్షమాలలతో శోభిల్లింది.

Verse 57

नमोऽस्तु ते महादेवि नमोऽस्तु परमेश्वरि । नमस्ते सर्वदेवानां भावनित्येऽक्षयेऽव्यये ॥

హే మహాదేవి! నీకు నమస్కారం; హే పరమేశ్వరి! నీకు నమస్కారం. సమస్త దేవతల భావానికి నిత్య కారణభూతా, అక్షయా అవ్యయా—నీకు ప్రణామం.

Verse 58

शरणं त्वां प्रपद्यन्ते ये देवि परमेश्वरि । न तेषां जायते किञ्चिदशुभं रणसङ्कटे ॥

హే దేవి, హే పరమేశ్వరి! నీ శరణు పొందినవారికి యుద్ధసంకటంలో ఏ అశుభమూ కలగదు.

Verse 59

यश्च व्याघ्रभये घोरे चौरराजभये तथा । स्तबवमेनं सदा देवि पठिष्यति यतात्मवान् ॥

భయంకరమైన పులి భయంలోనూ, అలాగే దొంగల భయంలో గానీ రాజభయంలో గానీ, హే దేవి, ఆత్మనియంత్రణతో ఎల్లప్పుడూ ఈ స్తవాన్ని పఠించువాడు (రక్షింపబడును).

Verse 60

निगडस्थोऽपि यो देवि त्वां स्मरिष्यति मानवः । सोऽपि बन्धैर्विमुक्तस्ते सुसुखं वसते सुखी ॥

హే దేవీ! సంకెళ్లలో బంధింపబడి ఉన్న మనిషి కూడా నిన్ను స్మరిస్తే, అతడూ బంధనాల నుండి విముక్తుడై మహాసుఖంతో, సంతృప్తిగా నివసిస్తాడు।

Verse 61

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुता तदा देवी देवैः प्रणतिपूर्वकम् । उवाच देवान् सुश्रोणी वृणुध्वं वरमुत्तमम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను: దేవతలు ప్రణామపూర్వకంగా ఈ విధంగా స్తుతించినప్పుడు, సుశ్రోణీ దేవి దేవతలను ఉద్దేశించి—“ఉత్తమ వరాన్ని ఎంచుకోండి” అని చెప్పింది।

Verse 62

देवा ऊचुः । देवि स्तोत्रमिदं ये हि पठिष्यन्ति तवानघे । सर्वकामसमापन्नान् कुरु देवि स नो वरः ॥

దేవతలు పలికిరి: హే దేవీ, హే అనఘే! నీ ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించేవారిని సమస్త కోరికల సిద్ధితో సంపన్నులుగా చేయుము. హే దేవీ, ఇదే మా వరం।

Verse 63

एवमस्त्विति तान् देवानुक्त्वा देवी पराऽपरा । विससर्ज ततो देवान् स्वयं तत्रैव संस्थिता ॥

పరా-అపరా స్వరూపిణి దేవి దేవతలకు “ఎవమస్తు” అని చెప్పి, తరువాత దేవతలను పంపివేసింది; తాను మాత్రం అక్కడే నిలిచింది।

Verse 64

एतद्द्वितीयं यो जन्म वेद देव्याः धराधरे । स वीतशोको विरजाः पदं गच्छत्यनामयम् ॥

ధరాధర పర్వతంపై దేవి యొక్క ఈ ద్వితీయ జన్మను ఎవడు తెలుసుకొనునో, వాడు శోకరహితుడై, మలినరహితుడై, నిరామయమైన పదాన్ని పొందుతాడు।

Verse 65

लतागृहैस्तु विविधैर्वकुलैर्लकुचैस्तथा । चन्दनैः स्पन्दनैः शालैः सरलैरुपशोभितम् । विचित्रवनखण्डैश्च भूषितं तु महात्मनः ॥

ఆ మహాత్ముని ఆశ్రమస్థలం అనేక లతాగృహాలతో, వకుల‑లకుచ వృక్షాలతో, చందనం, స్పందన, శాల, సరళ వృక్షాలతో సుందరంగా అలంకరింపబడి, విభిన్న వనఖండాలతో మరింత భూషితమై ఉండెను।

Verse 66

दृष्ट्वाश्रमपदं रम्यं सासुरी कन्यका शुभम् । माहिष्मती वरारोहा चिन्तयामास भामिनी ॥

రమ్యమైన ఆశ్రమస్థలాన్ని చూచి, అసుర వంశానికి చెందిన శుభకన్య—వరారోహా మాహిష్మతి—ఆ సుందరి ఆలోచించసాగెను।

Verse 67

भीषयित्वाहमेनं तु तापसं त्वाश्रमे स्वयम् । तिष्ठामि क्रीडती सार्धं सखीभिः परमर्चिता ॥

నేనే ఈ ఆశ్రమంలో ఈ తపస్విని భయపెట్టి, సఖులతో కలిసి క్రీడిస్తూ, అత్యంత గౌరవింపబడి ఇక్కడే నిలిచెదను।