Adhyaya 94: The Birth of Mahiṣāsura and the Goddess’s Victory as Mahīṣamardinī

Verse 1

श्रीवराह उवाच । अथ विद्युत्प्रभो दैत्यस्तथा दूतः विसर्जितः । देव्याः सकाशं गत्वाऽसौ तामुवाच सुमध्यमाम् ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ರಭ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನು ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಸುಮಧ್ಯಮೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 2

एवं सञ्चिन्त्य सा देवी महीषी सम्बभूव ह । सखीभिः सह विश्वेशि तीक्ष्णशृङ्गाग्रधारिणी ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಆ ದೇವಿ ಮಹಿಷೀ (ಎಮ್ಮೆ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು. ಓ ವಿಶ್ವೇಶಿ! ಅವಳು ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕೊಂಬಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು.

Verse 3

तमृषिं भीषितुं ताभिः सह गत्वा वरानना । असौ बिभीषितस्ताभिस्तां ज्ञात्वा ज्ञानचक्षुषा । आसुरीं क्रोधसम्पन्नः शशाप शुभलोचनाम् ॥

ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಲು ವರಾನನಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿದಳು. ಅವರಿಂದ ಭೀತನಾದ ಋಷಿಯು ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಆಸುರೀ ಸ್ವಭಾವದವಳೆಂದು ತಿಳಿದು, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಆ ಶುಭಲೋಚನೆಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.

Verse 4

यस्माद्भीषयसे मां त्वं महिषीरूपधारिणी । अतो भव महिष्येव पापकर्मे शतं समाः ॥

ನೀನು ಮಹಿಷೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪಾಪಕರ್ಮದ ಕಾರಣವಾಗಿ ನೀನು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹಿಷೀಯಾಗಿಯೇ ಇರು.

Verse 5

एवमुक्ता ततः सा तु सखीभिः सह वेपती । पादयोर्न्यपतत्तस्य शापान्तं कुरु जल्पती ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವಳು ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಡುಗುತ್ತಾ ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು—“ಶಾಪಾಂತವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ” ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು.

Verse 6

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिः करुणान्वितः । शापान्तमकरोत्तस्या वाक्यं छेदमुवाच ह ॥

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಮುನಿಯು ಅವಳ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ಅದರ ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಷರತ್ತನ್ನು ಹೇಳುವ ವಚನಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 7

अनेनैव स्वरूपेण पुत्रमेकं प्रसूय वै । शापान्तो भविता भद्रे मद्वाक्यं न मृषा भवेत् ॥

“ಭದ್ರೇ! ಇದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಿನ್ನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುವುದು; ನನ್ನ ವಾಕ್ಯ ಮಿಥ್ಯೆಯಾಗದು.”

Verse 8

एवमुक्ता गता सा तु नर्मदातीरमुत्तमम् । यत्र तेपे तपो घोरं सिन्धुद्वीपो महातपाः ॥

ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳು ನರ್ಮದೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಸಿಂಧುದ್ವೀಪನು ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದನು.

Verse 9

तत्र चेन्दुमती नाम दैत्यकन्या अतिरूपिणी । सा दृष्टा तेन मुनिना विवस्त्रा मज्जती जले ॥

ಅಲ್ಲಿ ಚಂದೂಮತಿ ಎಂಬ ಅತಿರೂಪಿಣಿಯಾದ ದೈತ್ಯಕನ್ಯೆ ಇದ್ದಳು; ಅವಳನ್ನು ಆ ಮುನಿಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಕಂಡನು.

Verse 10

चस्कन्द स मुनिः शुक्रं शिलाद्रोण्यां महातपाः । तच्च माहिष्मती दृष्ट्वा दिव्यगन्धि सुगन्धि च । ततः सखीरुवाचेदं पिबामीदं जलं शुभम् ॥

ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮುನಿಯು ಶಿಲಾದ್ರೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವನ್ನು ಸ್ರವಿಸಿದನು. ಅದು ದಿವ್ಯಸುಗಂಧಯುಕ್ತವೂ ಮಧುರಸುವಾಸಿತವೂ ಎಂದು ಕಂಡು ಮಹಿಷ್ಮತೀ ಸಖಿಯರಿಗೆ— “ನಾನು ಈ ಶುಭ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದಳು.

Verse 11

एवमुक्त्वा तु सा पीत्वा तच्छुक्रं मुनिसंभवम् । प्राप्ता गर्भं मुनेर्बीजात् सुषाव च तदा सतः ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವಳು ಮುನಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಶುಕ್ರವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದಳು. ಮುನಿಯ ಬೀಜದಿಂದ ಅವಳು ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಒಬ್ಬ ಸತ್ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು.

Verse 12

प्रणम्य प्रयतो भूत्वा कुमारिशतसंकुलाम् । आस्थाने विनयापन्नस्ततो वचनमब्रवीत् ॥

ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಸಂಯಮದಿಂದ, ನೂರಾರು ಕುಮಾರಿಯರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಭಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿನಯಭಾವದಿಂದ ನಿಂತು, ನಂತರ ಅವನು ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 13

तस्याः पुत्रोऽभवद् धीमान् महाबलपराक्रमः । महिषेति स्मृतो नाम्ना ब्रह्मवंशविवर्धनः । स त्वां वरयते देवि देवसैन्यविमर्दनः ॥

ಅವಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು—ಧೀಮಂತ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿ. ‘ಮಹಿಷ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವವನು, ಬ್ರಹ್ಮವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವನು. ದೇವಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಅವನೇ, ದೇವಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ವಿವಾಹಾರ್ಥವಾಗಿ ವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

स सुरानपि जित्वाजौ त्रैलोक्यं च तवानघे । दास्यते देवि सुप्रोतस्तव सर्वं महासुरः ॥ तस्यात्मोपप्रदानेन कुरु देवि महत्कृतम् ॥

ಹೇ ಅನಘೇ ದೇವಿ! ಸುಪ್ರೋತನೆಂಬ ಮಹಾಸುರನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುವನು. ತನ್ನ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣದಿಂದ, ದೇವಿ, ನೀನು ಮಹತ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು (ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು) ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

एवमुक्ता तदा देवी तेन दूतेन शोभना । जहास परमा देवी वाक्यं नोवाच किञ्चन ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ದೇವಿ ಕೇವಲ ನಗಿದಳು; ಪರಮ ದೇವಿ ಒಂದೂ ಮಾತು ಆಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 16

तस्या हसन्त्या दूतोऽसौ त्रैलोक्यं सचराचरम् । ददर्श कुक्षौ संभ्रान्तस्तत्क्षणात् समपद्यत ॥

ಅವಳು ನಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆ ದೂತನು ಅವಳ ಉದರದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಕಂಡನು; ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕುಸಿದನು।

Verse 17

ततो देव्याः प्रतीहारी जया नामातितेजना । देव्याः हृदि स्थितं वाक्यमुवाच तनुमध्यमा ॥

ನಂತರ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಹಾರಿ ‘ಜಯಾ’ ಎಂಬ ಅತಿತೇಜಸ್ವಿನಿ, ಸಣ್ಣ ನಡುಮೆಯವಳು, ದೇವಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 18

जया उवाच । कन्यार्थी वदते यद्धि तत्त्वया समुदीरितम् । यदि नाम व्रतं चास्याः कौमारं सार्वकालिकम् । अपि चान्याः कुमार्योऽत्र सन्ति देव्याः पदानुगाः ॥

ಜಯಾ ಹೇಳಿದಳು—ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಹೇಳುವ ಮಾತೇ. ಆದರೆ ಅವಳ ಕೌಮಾರ ವ್ರತವು ಸರ್ವಕಾಲಿಕವಾದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪಾದಾನುಗರಾದ ಇತರ ಕುಮಾರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ।

Verse 19

तासामेकापि नो लभ्या किमु देवी स्वयं शुभा । याहि दूत त्वरण् मा ते किञ्चिदन्यद् भविष्यति ॥

ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೂ ಲಭ್ಯವಲ್ಲ; ಹೀಗಿರಲು ಸ್ವತಃ ಶುಭಮಯಿಯಾದ ದೇವಿ ಹೇಗೆ ಲಭ್ಯಳಾಗುವಳು? ದೂತನೇ, ಬೇಗ ಹೋಗು; ನಿನಗೆ ಇನ್ನೇನೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 20

एवमुक्तो गतो दूतस्तावद् व्योम्नि महामुनिः । आयातो नारदस्तूर्णं नृत्यन्नुच्चैर्महातपाः ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದೂತನು ಹೊರಟನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮಹಾಮುನಿ ನಾರದನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಂದು, ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದನು.

Verse 21

दिष्ट्या दिष्ट्येति वदतस्तां देवीं शुभलोचनाम् । उपविष्टो जगादाथ आसने परमेऽर्चितः ॥

“ದಿಷ್ಟ್ಯಾ, ದಿಷ್ಟ್ಯಾ!” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಶುಭಲೋಚನೆಯಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ; ನಂತರ ಪರಮ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತನಾಗಿ ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 22

प्रणम्य देवीं सर्वेशीमुवाच च महातपाः । देवि देवैरहं प्रीतैः प्रेषितोऽस्मि तवान्तिकम् ॥

ಸರ್ವೇಶ್ವರಿಯಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಹೇಳಿದನು— “ದೇವಿ, ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ದೇವತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.”

Verse 23

विद्युत्प्रभा उवाच । देवि पूर्वमृषिस्त्वासीदादिसर्गे कसंभवः । सखा सारस्वतो जातः सुपार्श्वो नाम वै विभुः ॥

ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭಾ ಹೇಳಿದರು— “ದೇವಿ, ಆದಿಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಸಂಭವ ಎಂಬ ಋಷಿ ಇದ್ದನು. ಅವನ ಸಖ, ಸರಸ್ವತೀ-ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಿಸಿದ, ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಎಂಬ ವಿಭು.”

Verse 24

विजिता देवि दैत्येन महिषाख्येन निर्जराः । त्वां गृहीतुं प्रयत्नं स कृतवान् देवि दैत्यराट् ॥

ದೇವಿ, ಮಹಿಷ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನು ಅಮರರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು. ಆ ದೈತ್ಯರಾಜನು, ದೇವಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 25

एवमुक्तोऽस्मि देवैस्त्वां बोधयामि वरानने । स्थिरीभूता महादेवि तं दैत्यं प्रतिघातय ॥

ದೇವರುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತೇನೆ, ಓ ಸುಂದರಮುಖಿನಿ. ಓ ಮಹಾದೇವಿ, ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಹರಿಸಿ ಸಂಹರಿಸು।

Verse 26

उक्त्वैवान्तरहितः सद्यो नारदः स्वेच्छया ययौ । देवी च कन्यास्ताः सर्वाः सन्नह्यन्तामुवाच ह ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ನಾರದನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಂತರಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೊರಟುಹೋದನು. ನಂತರ ದೇವಿಯು ಆ ಎಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯರಿಗೆ—“ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 27

ततः कन्या महाभागाः सर्वास्ता देविशासनात् । बभूवुर्घोररूपिण्यः खङ्गचर्मधनुर्धराः । सङ्ग्रामहेतोः सन्तस्थुर्दैत्यविध्वंसनाय ताः ॥

ನಂತರ ಆ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಭಾಗ್ಯ ಕನ್ಯೆಯರು ದೇವಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಭಯಾನಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಖಡ್ಗ, ಗುರಾಣಿ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದರು. ಯುದ್ಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರು ದೈತ್ಯವಿಧ್ವಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತರು।

Verse 28

तावद् दैत्यबलं सर्वं मुक्त्वा देवचमूं द्रुतम् । आययौ यत्र तद् देव्याः सन्नद्धं स्त्रीबलं महत् ॥

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈತ್ಯಸೇನೆ ದೇವರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು; ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮಹತ್ತರವಾದ, ಸನ್ನದ್ಧವಾದ ಸ್ತ್ರೀಸೇನೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು।

Verse 29

ततस्ताः युयुधुः कन्या दानवैः सह दर्पिताः । क्षणेन तद् बलं ताभिश्चतुरङ्गं निपातितम् ॥

ನಂತರ ಆ ಕನ್ಯೆಯರು ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ದಾನವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವರಿಂದ ಆ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿತು।

Verse 30

शिरांसि तत्र केषाञ्चिच्छिन्नानि पतितानि च । अपरेषां विदार्योरः क्रव्यादाः पान्ति शोणितम् ॥

There, some heads were severed and had fallen; for others, their chests having been torn open, flesh-eaters drank the blood.

Verse 31

अन्ये कबन्धभूतास्तु ननृतुर्दैत्यनायकाः । एवं क्षणेन ते सर्वे विध्वस्ताः पापचेतसः । अपरे विद्रुताः सर्वे यत्रासौ महिषासुरः ॥

Others—becoming headless trunks—danced about, those leaders of demons. Thus, in a moment, all of them, evil-minded, were destroyed; and the rest all fled to where that Mahiṣāsura was.

Verse 32

ततो हाहाकृतं सर्वं यथा दैत्यबलं महत् । एवं तदाकुलं दृष्ट्वा महिषो वाक्यमब्रवीत् । सेनापते किमेतद्धि बलं भग्नं ममाग्रतः ॥

Then the great demon host raised a cry of lamentation. Seeing it thus thrown into confusion, Mahiṣa spoke: “Commander, what is this—my army shattered before my very eyes?”

Verse 33

ततो यज्ञहनुर्नामा दैत्यो हस्तिस्वरूपवान् । उवाच भग्नमेतद्धि कुमारिभिः समन्ततः ॥

Then the demon named Yajñahanu, of elephant-like form, said: “Indeed, this has been shattered on all sides by the maidens.”

Verse 34

तस्याभवन्महातेजाः सिन्धुद्वीपः प्रतापवान् । स हि तीव्रं तपस्तेपे माहिष्मत्यां पुरोत्तमे ॥

From him there arose Sindhudvīpa, possessed of great radiance and prowess. Indeed, he performed intense austerities in Māhiṣmatī, the excellent city.

Verse 35

ततो दुद्राव महिषस्ताः कन्याः शुभलोचनाः । गदामादाय तरसा कन्या दुद्राव वेगवान् ॥

ಆಗ ಮಹಿಷಾಸುರನು ಶುಭನೇತ್ರಗಳ ಕನ್ಯೆಯರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಬಲದಿಂದ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ಕನ್ಯೆಯೂ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿದಳು.

Verse 36

यत्र तिष्ठति सा देवी देवगन्धर्वपूजिता । तत्रैव सोऽसुरः प्रायाद् यत्र देवी व्यवस्थिताः । सा च दृष्ट्वा तमायान्तं विंशद्धस्ता बभूव ह ॥

ದೇವರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಪೂಜಿತಳಾದ ಆ ದೇವಿ ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಳೋ, ಅಸುರನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೋದನು—ದೇವಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೇ. ಅವನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೈಗಳವಳಾದಳು.

Verse 37

धनुः खङ्गं तथा शक्तिं शरान् शूलं गदां तथा । परशुं डमरुं चैव तथा घण्टां विशालिनीम् । शतघ्नीं मुद्गरं घोरं भुशुण्डीं कुन्तमेव च ॥

ಬಿಲ್ಲು, ಖಡ್ಗ, ಶಕ್ತಿ, ಬಾಣಗಳು, ಶೂಲ ಮತ್ತು ಗದೆ; ಪರಶು, ಡಮರು ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲ ಗಂಟೆ; ಶತಘ್ನೀ, ಭಯಂಕರ ಮುದ್ಗರ, ಭುಶುಂಡೀ ಮತ್ತು ಕುಂತ—ಇವೆ ಅವಳ ಆಯುಧಗಳು.

Verse 38

मुसलं च तथा चक्रं भिन्दिपालं तथैव च । दण्डं पाशं ध्वजं चैव पद्मं चेति च विंशतिः ॥

ಮತ್ತೂ ಮುಸಲ, ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಭಿಂದಿಪಾಲ; ದಂಡ, ಪಾಶ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ—ಈ ರೀತಿ (ಆಯುಧಗಳು) ಇಪ್ಪತ್ತು ಆಯಿತು.

Verse 39

भूत्वा विंशभुजा देवी सिंहमास्थाय दंशिता । सस्मार रुद्रं देवेशं रौद्रं संहारकारणम् ॥

ಇಪ್ಪತ್ತು ಭುಜಗಳ ದೇವಿಯಾಗಿ ಅವಳು ಸಿಂಹವನ್ನು ಏರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧಳಾದಳು. ನಂತರ ಅವಳು ದೇವೇಶನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು—ಸಂಹಾರಕಾರಣವಾದ ರೌದ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು.

Verse 40

ततो वृषध्वजः साक्षाद् रुद्रस्तत्रैव आययौ । तया प्रणम्य विज्ञप्तः सर्वान् दैत्यान् जयाम्यहम् ॥

ಆಗ ವೃಷಧ್ವಜನು—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರುದ್ರನೇ—ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದನು. ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು—“ನಾನು ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಜಯಿಸುವೆನು.”

Verse 41

त्वयि सन्निधिमात्रे तु देवदेव सनातन । एवमुक्त्वाऽसुरान् सर्वान् जिगाय परमेश्वरी ॥

“ದೇವದೇವಾ, ಸನಾತನನೇ! ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ”—ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಎಲ್ಲ ಅಸುರರನ್ನು ಜಯಿಸಿದಳು.

Verse 42

मुक्तवा तमेेकं महिषं शेषं हत्वा तमभ्ययात् । यावद् देवी ततः साऽपि तां दृष्ट्वा सोऽपि दुद्रुवे ॥

ಆ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಷನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಉಳಿದವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಅವಳು ಮುನ್ನಡೆದಳು. ದೇವಿ ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವನೂ ಓಡಿ ಪರಾರಿಯಾದನು.

Verse 43

क्वचिद् युध्यति दैत्येन्द्रः क्वचिच्चैव पलायति । क्वचित् पुनर्मृधं चक्रे क्वचित् पुनरुपारमत् ॥

ಒಂದು ವೇಳೆ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವೇಳೆ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತ್ತೆ ಸಮರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವೇಳೆ ಮತ್ತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि दश तस्य तया सह । दिव्यानि विगतानि स्युर्युध्यतस्तस्य शोभने । बभ्राम सकलं त्वाजौ ब्रह्माण्डं भीतमानसम् ॥

ಹೇ ಶೋಭನೇ! ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನಿಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು; ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಭೀತಚಿತ್ತದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ತೂಗಾಡಿತು.

Verse 45

कुर्वतस्तु तपो घोरं निराहारस्य शोभने । आद्या तु विप्रचित्तेस्तु सुता सुरसुतोपमा । माहिष्मतीति विख्याता रूपेणासदृशी भुवि ॥

ಓ ಶೋಭನೆ! ಅವನು ನಿರಾಹಾರವಾಗಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯ ಮೊದಲ ಪುತ್ರಿ ದೇವಕನ್ಯೆಯ ಸಮಾನವಾಗಿ ‘ಮಾಹಿಷ್ಮತೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು; ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 46

ततः कालेन महता शतशृङ्गे महागिरौ । पद्भ्यामाक्रम्य शूलेन निहतो दैत्यसत्तमः ॥

ನಂತರ ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ, ಶತಶೃಂಗ ಎಂಬ ಮಹಾಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪಾದಗಳಿಂದ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ತ್ರಿಶೂಲಾಘಾತದಿಂದ ಹತನಾದನು।

Verse 47

शिरश्चिच्छेद खङ्गेन तत्र चान्तःस्थितः पुमान् । निर्गत्य विगतः स्वर्गं देव्याः शस्त्रनिपातनात् ॥

ದೇವಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಶಿರಶ್ಛೇದ ಮಾಡಿದಳು; ಅದರೊಳಗೆ ಇದ್ದ ಪುರುಷನು ಹೊರಬಂದು, ದೇವಿಯ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹಾರದಿಂದ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 48

ततो देवगणाः सर्वे महिषं वीक्ष्य निर्जितम् । सब्रह्मका स्तुतिं चक्रुर्देव्यास्तुष्टेन चेतसा ॥

ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳು ಮಹಿಷನು ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ತೃಪ್ತಚಿತ್ತರಾಗಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 49

देवा ऊचुः । नमो देवि महाभागे गम्भीरे भीमदर्शने । जयस्ते स्थितिसिद्धान्ते त्रिनेत्रे विश्वतोमुखि ॥

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಮಹಾಭಾಗೆ, ಗಂಭೀರೆ, ಭೀಮದರ್ಶನೆ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಸ್ಥಿತಿಸಿದ್ಧಾಂತೆ, ಹೇ ತ್ರಿನೇತ್ರೆ, ಹೇ ವಿಶ್ವತೋಮುಖಿ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ।

Verse 50

विद्याविद्ये जये याज्ये महिषासुरमर्दिनि । सर्वगे सर्वदेवेशि विश्वरूपिणि वैष्णवि ॥

ಓ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವಿದ್ಯೆ! ಓ ಜಯ! ಓ ಪೂಜ್ಯೆ! ಓ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ! ಓ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿನಿ! ಓ ಸರ್ವದೇವೇಶಿ! ಓ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ! ಓ ವೈಷ್ಣವಿ!

Verse 51

वीतशोके ध्रुवे देवि पद्मपत्रशुभेक्षणे । शुद्धसत्त्वव्रतस्थे च चण्डरूपे विभावरि ॥

ಓ ದೇವಿ, ಶೋಕವಿಲ್ಲದವಳೇ, ಧ್ರುವಳೇ! ಓ ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ ಶುಭ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವಳೇ! ಓ ಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳೇ! ಆದರೂ ಓ ಚಂಡರೂಪಿಣಿ, ಓ ದೀಪ್ತಿಮತಿಯೇ!

Verse 52

ऋद्धिसिद्धिप्रदे देवि विद्याविद्येऽमृते शिवे । शांकरी वैष्णवी ब्राह्मी सर्वदेवनमस्कृते ॥

ಓ ದೇವಿ, ಋದ್ಧಿ-ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವಳೇ! ಓ ವಿದ್ಯಾ-ಅವಿದ್ಯೆ! ಓ ಅಮೃತೇ, ಓ ಶಿವೇ! ಓ ಶಾಂಕರೀ, ವೈಷ್ಣವೀ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀ—ಓ ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತಳೇ!

Verse 53

घण्टाहस्ते त्रिशूलास्त्रे महामहिषमर्दिनि । उग्ररूपे विरूपाक्षि महामायेऽमृतस्त्रवे ॥

ಓ ಘಂಟಾಹಸ್ತೇ! ಓ ತ್ರಿಶೂಲಾಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ! ಓ ಮಹಾಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ! ಓ ಉಗ್ರರೂಪಿಣಿ! ಓ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಿ! ಓ ಮಹಾಮಾಯೆ, ಓ ಅಮೃತಸ್ತ್ರವೇ (ಅಮೃತಧಾರೆ)!

Verse 54

सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वसत्त्वमये ध्रुवे । विद्यापुराणशिल्पानां जननी भूतधारिणी ॥

ಓ ದೇವಿ, ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತಳೇ! ಓ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಮಯೀ ಧ್ರುವಳೇ! ಓ ವಿದ್ಯೆ, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಗಳ ಜನನಿ; ಓ ಭೂತಧಾರಿಣೀ (ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವವಳೇ)!

Verse 55

सर्वदेवरहस्यानां सर्वसत्त्ववतां शुभे । त्वमेव शरणं देवि विद्येऽविद्ये श्रियेऽम्बिके । विरूपाक्षि तथा क्षान्ति क्षोभितान्तरजलेऽविले ॥

ಹೇ ಶುಭೇ! ನೀನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಗುಹ್ಯರಹಸ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ. ಹೇ ದೇವಿ—ವಿದ್ಯೆ-ಅವಿದ್ಯೆ, ಶ್ರೀ, ಅಂಬಿಕೆ, ವಿಶಾಲನೇತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಾಂತಿ—ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಶರಣ; ಅಂತರಜಲ ಕದಡಿದರೂ ನೀನು ಅವಿಕಲವಾಗಿ ಇರುತ್ತೀ.

Verse 56

सा सखीभिः परिवृता विहरन्ती यदृच्छया । आगता मन्दरद्रोणीं तत्रापश्यत्तपोवनम् । मुनेरम्बरसंज्ञस्य विविधद्रुममालिनम् ॥

ಅವಳು ಸಖಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವಳಾಗಿ, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾ ಮಂದರದ್ರೋಣಿಗೆ ಬಂದಳು. ಅಲ್ಲಿ ‘ಅಂಬರ’ ಎಂಬ ಮುನಿಯ ತಪೋವನವನ್ನು ಕಂಡಳು; ಅದು ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 57

नमोऽस्तु ते महादेवि नमोऽस्तु परमेश्वरि । नमस्ते सर्वदेवानां भावनित्येऽक्षयेऽव्यये ॥

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಭಾವಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯ ಕಾರಣಭೂತೆಯೇ, ಅಕ್ಷಯೆ ಅವ್ಯಯೆ—ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 58

शरणं त्वां प्रपद्यन्ते ये देवि परमेश्वरि । न तेषां जायते किञ्चिदशुभं रणसङ्कटे ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ! ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗುವವರಿಗೆ ಯುದ್ಧಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಶುಭ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 59

यश्च व्याघ्रभये घोरे चौरराजभये तथा । स्तबवमेनं सदा देवि पठिष्यति यतात्मवान् ॥

ಭಯಂಕರ ಹುಲಿಯ ಭಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಳ್ಳರ ಭಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜಭಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಹೇ ದೇವಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ ಸದಾ ಈ ಸ್ತವವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು (ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವನು).

Verse 60

निगडस्थोऽपि यो देवि त्वां स्मरिष्यति मानवः । सोऽपि बन्धैर्विमुक्तस्ते सुसुखं वसते सुखी ॥

ಹೇ ದೇವಿ! ಬೇಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ, ಅವನೂ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮಹಾಸುಖದಿಂದ, ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 61

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुता तदा देवी देवैः प्रणतिपूर्वकम् । उवाच देवान् सुश्रोणी वृणुध्वं वरमुत्तमम् ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು: ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಣಾಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಸುಶ್ರೋಣಿ ದೇವಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ—“ಉತ್ತಮ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 62

देवा ऊचुः । देवि स्तोत्रमिदं ये हि पठिष्यन्ति तवानघे । सर्वकामसमापन्नान् कुरु देवि स नो वरः ॥

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ದೇವಿ, ಹೇ ಅನಘೇ! ನಿನ್ನ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವರನ್ನು ಸರ್ವಕಾಮಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಂಪನ್ನರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು. ಹೇ ದೇವಿ, ಇದೇ ನಮ್ಮ ವರ.

Verse 63

एवमस्त्विति तान् देवानुक्त्वा देवी पराऽपरा । विससर्ज ततो देवान् स्वयं तत्रैव संस्थिता ॥

ಪರಾ-ಅಪರಾ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ “ಎವಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ನಂತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದಳು; ತಾನಾದರೂ ಅಲ್ಲೀಯೇ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿ ಉಳಿದಳು।

Verse 64

एतद्द्वितीयं यो जन्म वेद देव्याः धराधरे । स वीतशोको विरजाः पदं गच्छत्यनामयम् ॥

ಧರಾಧರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಈ ದ್ವಿತೀಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯುವರೋ, ಅವರು ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರಾಗಿ, ಮಲಿನರಹಿತರಾಗಿ, ಅನಾಮಯ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 65

लतागृहैस्तु विविधैर्वकुलैर्लकुचैस्तथा । चन्दनैः स्पन्दनैः शालैः सरलैरुपशोभितम् । विचित्रवनखण्डैश्च भूषितं तु महात्मनः ॥

ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಳವು ಅನೇಕ ಲತಾಗೃಹಗಳಿಂದ, ವಕುಲ ಹಾಗೂ ಲಕುಚ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ, ಚಂದನ, ಸ್ಪಂದನ, ಶಾಲ ಮತ್ತು ಸರಳ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದ್ದು, ವಿಚಿತ್ರ ವನಖಂಡಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು।

Verse 66

दृष्ट्वाश्रमपदं रम्यं सासुरी कन्यका शुभम् । माहिष्मती वरारोहा चिन्तयामास भामिनी ॥

ರಮ್ಯವಾದ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಸುರ ವಂಶದ ಶುಭ ಕನ್ಯೆ—ವರಾರೋಹಾ ಮಾಹಿಷ್ಮತಿ—ಆ ಭಾಮಿನಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ತೊಡಗಿದಳು।

Verse 67

भीषयित्वाहमेनं तु तापसं त्वाश्रमे स्वयम् । तिष्ठामि क्रीडती सार्धं सखीभिः परमर्चिता ॥

ನಾನು ಸ್ವತಃ ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿ, ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾ, ಪರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿತಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗುವೆನು।