Varaha Purana - Adhyaya 155
Varaha PuranaAdhyaya 15574 Shlokas

Adhyaya 155: The Efficacy and Sacred Merit of Akrūra Tīrtha

Akrūratīrthaprabhāvaḥ

Ritual-Manual and Ethical-Discourse (Tīrthamāhātmya with Satya-Dharma exemplum)

W dalszej instrukcji skierowanej do Pṛthivī (Vasundharā), Varāha opisuje rzadkość i trwałą stabilność Ananta/Akrūra Tīrtha oraz głosi jej zbawczą moc, szczególnie w przypadku kąpieli w progach kalendarzowych (ayana, viṣuva, viṣṇupadī) oraz podczas zaćmienia. Następnie podaje dydaktyczny przykład: Sudhana, zamożny kupiec oddany czci Hari, przestrzega postu ekādaśī i nocnego czuwania (jāgara). Podczas czuwania zostaje porwany przez brahmarākṣasa, Sudhana prosi o pozwolenie na dopełnienie ślubowania i powraca, dochowując prawdy (satya) poprzez łańcuch warunkowych samoprzekleństw. Jego prawość przemienia to spotkanie: brahmarākṣasa poszukuje zasługi, ujawnia przyczynę z poprzedniego wcielenia i zostaje wyzwolony po otrzymaniu udziału w zasłudze Sudhany z czuwania. Varāha kończy, przepisując dalsze obrzędy związane z tīrtha (obserwacje kārttika, vṛṣotsarga, śrāddha) jako podpory dharmy, a tym samym moralno-ekologicznego porządku Ziemi.

Key Concepts

tīrthamāhātmya (Akrūra/Ananta Tīrtha efficacy)satya (truth as ethical foundation and performative vow)ekādaśī-vrata and jāgaraṇa (fasting and night-vigil)prāyaścitta through tīrtha-snāna (release from pāpa)brahmarākṣasa motif and karmic causalitypuṇya-transfer/merit sharing (partial vigil merit)kārttika rites: vṛṣotsarga and śrāddhaEarth-centered dharma (Vasundharā as pedagogical addressee)

In this adhyaya

People

  • VarahaSpeaksŚrī Varāha
  • PrithiviSpeaksListensPṛthivī (Vasundharā)

What happens

  1. How it opens

    In the continuing Varāha-Pṛthivī dialogue, Pṛthivī (Vasundharā) is instructed about a rare, stable, and exceptionally salvific tīrtha identified as Ananta/Akrūra Tīrtha, also marked as Varāha’s own kṣetra, whose merit is heightened at calendrically liminal moments.

  2. Stories within

    Sudhana the merchant’s ekādaśī-jāgara vow and encounter with a brahmarākṣasa; The brahmarākṣasa’s prior-life account as Agnidatta (Chāndasa brāhmaṇa) explaining karmic causality and the mechanism of release via puṇya-transfer

  3. The turning point

    Varāha first establishes the tīrtha’s māhātmya (especially snāna at ayana, viṣuva, viṣṇupadī, and during a solar eclipse), then illustrates the ethical engine of that merit through the exemplum of Sudhana: a prosperous merchant devoted to Hari, ekādaśī fasting, and night-vigil (jāgaraṇa), who is seized by a brahmarākṣasa during vigil yet insists on completing his vow and returning.

  4. How it ends

    Sudhana’s satya is tested through conditional self-imprecations that bind his promise; his unwavering truthfulness transforms the predator into a supplicant. The brahmarākṣasa discloses karmic causality (prior-life fault as Agnidatta, a Chāndasa brāhmaṇa) and is liberated when Sudhana shares a portion of his vigil-merit, demonstrating puṇya-transfer as a dharmic, vow-grounded act.

Tirthas

Akrūra Tīrtha (identified as Varāha’s kṣetra); Kālindī river waters (Yamunā) implied by 'kālindī-salila'; Mathurā (Mathurā purī).

  • Akrura TirthaMain tirthaAkrūra Tīrtha (Akrūra / Ananta Tīrtha; also styled Ananta Tīrtha)

    Mathurā region; Kālindī (Yamunā) riverine landscape

  • Varaha-kshetraVarāha-kṣetra (as the tīrtha’s sacral identity)
  • Kalindi-salilaKālindī-salila (Yamunā waters)
  • Mathura puriMathurā purī
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 155

Shlokas in Adhyaya 155

Verse 1

अथाक्रूरतार्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि मर्त्यलोके सुदुर्लभम् ॥ अनन्तं विदितं तीर्थमचलं ध्रुवमव्ययम् ॥

Teraz o wielkości tirthy Akrury. Śri Waraha rzekł: Opowiem ponownie o innym świętym miejscu, bardzo trudnym do osiągnięcia w świecie ludzi, znanym jako Ananta, tirtha nieruchoma, stała i niezmienna.

Verse 2

तत्र नित्यं स्थितो देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ मां दृष्ट्वा मनुजा देवि मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥

Tam przebywam nieustannie, o Bogini, z pragnienia dobra światów. Ujrzawszy mnie tam, o Bogini, ci ludzie stają się uczestnikami wyzwolenia.

Verse 3

अयने विषुवे चैव तथा विष्णुपदीषु च ॥ अनन्तं तं समासाद्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥

Podczas przesileń i równonocy, a także w dni Wisznupadi, po osiągnięciu tej tirthy Ananty, człowiek uwalniany jest od wszystkich grzechów.

Verse 4

अक्रूरेति च विख्यातं मम क्षेत्रं वसुन्धरे ॥ तत्र स्नात्वा महाभागे राहुग्रस्ते दिवाकरे ॥

Moje święte miejsce znane jest jako Akrura, o Ziemia. O szczęśliwa, po kąpieli tam, gdy słońce zostaje pochwycone przez Rahu, to jest podczas zaćmienia słońca...

Verse 5

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ तीर्थराजं हि चाक्रूरं गुह्यानां गुह्यमुत्तमम् ॥

Człowiek otrzymuje owoc równy ofiarom Radżasuja i Aśwamedha. Akrura jest bowiem królem tirth, najwznioślejszą tajemnicą pośród tajemnic.

Verse 6

तत्स्नानात्फलमाप्नोति प्रयागस्नानजं फलम् ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरावृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Z kąpieli tam otrzymuje się owoc, który powstaje z kąpieli w Prajadze. Wysłuchaj, o Ziemia, opowieści o tym, co dawno temu wydarzyło się w tej tirthie.

Verse 7

नाम्ना तु सुधनो नाम मम भक्तः सदैव हि ॥ धनधान्यसमायुक्तः सुतयुक्तः सदैव हि ॥

Nazywa się Sudhana i zaprawdę jest on zawsze moim bhaktą; obdarzony jest bogactwem i zbożem, i zawsze posiada synów, tak oto jego rodzina kwitnie.

Verse 8

बन्धुपुत्रकलत्रैश्च गृहे प्रीतिरनुत्तमा ॥ पुत्रदारसमेतस्य मयि भक्तिर्वसुन्धरे ॥

Z krewnymi, synami i żoną panuje w jego domu niewysłowiona miłość; choć otoczony dziećmi i małżonką, jego bhakti skierowana jest ku mnie, o Vasundharo (Ziemio).

Verse 9

गच्छन्ति दिवसास्तस्य मासाः संवत्सरास्तथा ॥ करोति गृहकृत्यानि धनोपायेन नित्यशः ॥

Mijają jego dni, tak samo miesiące i lata; nieustannie wypełnia obowiązki domowe, zdobywając bogactwo zgodnie z prawem.

Verse 10

नित्यं कालं च कुरुते हरिपूजनमुत्तमम् ॥ पुष्पदीपप्रदानेन चन्दनेन सुगन्धिना ॥

W odpowiednich porach, nieustannie, sprawuje on doskonałą puję Hariego, ofiarując kwiaty i lampy, oraz pachnące drzewo sandałowe.

Verse 11

उपहारॆण दिव्यॆन धूपॆन च सुगन्धिना ॥ एकादश्यां तु कुरुते पक्षयोरुभयोरपि ॥

Z boskimi darami i pachnącym kadzidłem, praktykuje tę obserwancję w dniu Ekadaśi w obu pakshach, w czasie rosnącego i malejącego księżyca.

Verse 12

उपवासं तु कुरुते रात्रौ जागरणं तथा ॥ स गच्छति यथाकालमक्रूरं तीर्थमुत्तमम् ॥

Praktykuje post i podobnie czuwa przez całą noc; w odpowiednim czasie udaje się do doskonałego świętego tirthy zwanego Akrura.

Verse 13

तत्रागत्य ममाग्रेऽसौ नृत्यते शुभदर्शनः ॥ सुधनस्तु वणिक्श्रेष्ठः कदाचिद्रात्रिजागरे ॥

Przybywszy tam, tańczy przed mną, pomyślny w wyglądzie. Otóż Sudhana, najznakomitszy z kupców, pewnego razu podczas nocnego czuwania…

Verse 14

चलमानो गृहीतस्तु चरणे ब्रह्मरक्षसा ॥ कृष्णवर्णी महाकाय ऊर्ध्वकेशो भयंकरः ॥

Gdy się poruszał, został schwytany za stopę przez brahmarakshasę, o czarnej karnacji, olbrzymim ciele, z włosami stającymi dęba i przerażającym.

Verse 15

पादे गृहीत्वा वसुधे इदं वचनमब्रवीत् ॥

Schwyciwszy go za stopę, wypowiedział te słowa, o Vasudho (Ziemio).

Verse 16

राक्षसोऽहं वणिक्श्रेष्ठ वसामि वनमाश्रितः ॥ त्वामद्य भक्षयिष्यामि तृप्तिं यास्यामि शाश्वतीम् ॥

Jestem rakshasą, o najznakomitszy z kupców; mieszkam, znajdując schronienie w lesie. Dziś cię zjem i osiągnę trwałe zadowolenie.

Verse 17

सुधन उवाच ॥ प्रतीक्षस्व क्षणं मेऽद्य दास्यामि तव पुष्कलम् ॥ भक्षयिष्यसि मे गात्रं मिष्टान्नपरिपोषितम् ॥

Sudhana rzekł: "Poczekaj na mnie przez chwilę dzisiaj; dam ci obficie. Wtedy zjesz moje ciało, karmione słodkim pożywieniem."

Verse 18

जागरं देवदेवस्य कर्तुमिच्छामि राक्षस ॥ मम व्रतं सार्वकाळं यज्जागर्मि हरेः पुरः ॥

"O Rākṣaso, pragnę odprawić czuwania dla Boga bogów. To jest moja przysięga na wszystkie czasy: że czuwać będę w obecności Hari."

Verse 19

ततः खादिष्यसे गात्रं विनिवृत्तस्य जागरात् ॥ विष्णुतुष्ट्यै व्रतमिदमारब्धं सर्वकामदम् ॥

"Wtedy pożresz moje ciało po tym, jak zakończę czuwania. Ta przysięga została podjęta dla zadowolenia Viṣṇu i mówi się, że spełnia wszystkie pragnienia."

Verse 20

मा कुरु व्रतभङ्गं मे रक्षो नारायणस्य हि ॥ जागरे विनिवृत्ते तु मां भक्षय यथेप्सितम् ॥

"Nie powoduj zerwania mojej przysięgi, o Rākṣaso, gdyż należy ona do Nārāyaṇy. Lecz gdy czuwania zostanie zakończone, pożeraj mnie, jak zechcesz."

Verse 21

सुधनस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं वणिजं प्रति सादरम् ॥

Usłyszawszy słowa Sudhany, Brahmarākṣasa - dręczony głodem - przemówił słodko i z szacunkiem do kupca.

Verse 22

मिथ्या प्रभाषसे साधो त्वं पुनः कथमेष्यसि ॥ को हि रक्षोमुखाद्भ्रष्टो मानुषो यो निवर्तते ॥

"Mówisz fałszywie, dobry człowieku - jak wrócisz znowu? Jaki człowiek, raz wpadłszy w paszczę rākṣasy, kiedykolwiek powraca?"

Verse 23

राक्षसस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥

Usłyszawszy słowa rākṣasy, kupiec odpowiedział: "Cały świat ma prawdę jako swój korzeń; wszystko jest ugruntowane na prawdzie."

Verse 24

सिद्धिं लभन्ते सत्येन ऋषयो वेदपारगाः ॥ यद्यहं च वणिक् पूर्वं कर्मणा न हि दूषितः ॥

"Przez prawdę mędrcy - ci, którzy przeszli na drugi brzeg Wedy - osiągają powodzenie. A jeśli chodzi o mnie, kupca, nie zostałem wcześniej skalany złymi czynami."

Verse 25

प्राप्तश्च मानुषो भावो विहितेनान्तरात्मना ॥ शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥

"I stan ludzki został przeze mnie osiągnięty przez to, co zostało przeznaczone wewnątrz (przez wewnętrzne ja). Słuchaj, o Rākṣaso, mojej umowy - dzięki której powrócę znowu."

Verse 26

कृत्वा जागरणं तत्र नृत्यं कृत्वा यथासुखम् ॥ पुनरेष्याम्यहं रक्षो नासत्यं विद्यते मयि ॥

"Odprawiwszy tam czuwania i zatańczywszy, jak mi się podoba, powrócę znowu, o Rākṣaso; nieprawda nie znajduje się we mnie."

Verse 27

सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥ सत्योत्तीर्णा हि राजानः सत्येन वसुधा धृता ॥

Przez prawdę panna wydawana jest za mąż; przez prawdę mówią bramini. Zaprawdę, królowie podtrzymywani są przez prawdę, a przez prawdę Ziemia jest utrzymywana.

Verse 28

यमः सत्येन हरति सत्यादिन्द्रो विराजते ॥ तत्सत्यं मम नश्येत यद्यहं नागमे पुनः ॥

Przez prawdę Jama sprawuje swój urząd; dzięki prawdzie Indra jaśnieje. Niech ta moja prawda zostanie unicestwiona, jeśli nie przybędę ponownie.

Verse 29

परदारांस्तु यो गच्छेत्काममोहप्रपीडितः ।

Lecz kto zbliża się do żony innego mężczyzny, uciśniony pożądaniem i ułudą

Verse 30

तस्य पापेन लिप्येऽहं यदि नायामि ते पुरः ॥

Niech będę skalany tym grzechem, jeśli nie przyjdę przed oblicze twoje.

Verse 31

दत्त्वा च भूमिदानं यो ह्यपकारं करोति च ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥

A kto, mając ofiarować dar ziemi, mimo to wyrządza krzywdę, niech będę skalany tym grzechem, jeśli nie przybędę ponownie.

Verse 32

पूर्वं भुक्त्वा स्त्रियां यस्तु सुखमाप्य विहृत्य च ॥ द्वेषात्तां यदि चेज्जह्यात्तस्यायं मे भवत्वलम् ॥

Lecz jeśli mężczyzna, po uprzednim korzystaniu z kobiety, otrzymawszy rozkosz i zabawiwszy się, porzuci ją z nienawiści, niech pełna konsekwencja tego czynu spadnie na mnie.

Verse 33

पङ्क्तिभेदं तु यः कुर्यादेकपङ्क्त्याशिनां ध्रुवम् ॥ तस्य पापेन लिप्येऽहं नागन्ता यदि ते पुरः ॥

Lecz kto powoduje naruszenie szeregu biesiadników, zaprawdę wśród tych, którzy spożywają posiłek w jednym rzędzie, niech będę skalany tym grzechem, jeśli nie przyjdę przed oblicze twoje.

Verse 34

अमावस्यां महारक्षः श्राद्धं कृत्वा स्त्रियां व्रजेत् ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥

O wielki opiekunie, jeśli w dzień nowiu ktoś odprawia śraddhę, a następnie udaje się do kobiety, niech będę skalany tym grzechem, jeśli nie przybędę ponownie.

Verse 35

अष्टाष्टमी त्वमावास्या उभे पक्षे चतुर्दशी ॥ अस्नातानां गतिं यास्याम्यहं वै नागमे पुनः ॥

W ósmym tithi, w dniu Asztami, w dzień nowiu oraz w czternastym dniu obu paksz, zaprawdę niech pójdę do losu nieobmytych, jeśli nie przybędę ponownie.

Verse 36

गुरोर्भ्रातुः सुतस्यापि सख्युर्वै मातुलस्य च ॥ व्यवस्यति च यन्नारी यो मोहेन विमोहितः ॥

A co do żony nauczyciela, brata, syna, a także przyjaciela i wuja matczynego, kto, omamiony ułudą, powziął zamiar co do takiej kobiety

Verse 37

तस्य पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ यस्तु कन्यां सकृद्दत्त्वा अन्यस्मै चेत्पुनर्ददेत ॥

Niech będę skalany tym grzechem, jeśli nie powrócę ponownie. A co do tego, kto raz dał pannę, a potem dał ją innemu

Verse 38

तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ राजयाजकयाज्याश्च ये च वै ग्रामयाजकाः ॥

Niech będę skalany tym grzechem, jeśli nie powrócę ponownie, (jak) kapłani królewscy i ich asystenci, a także ci, którzy służą jako kapłani wiejscy.

Verse 39

तेषां पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते शठे ॥

Niech będę skalany ich grzechem, jeśli nie powrócę ponownie, (grzechem) zabójcy bramina, pijącego trunki upajające, złodzieja, tego, kto złamał ślub, i człowieka zdradliwego.

Verse 40

या गतिस्तां प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा सन्तुष्टो ब्रह्मराक्षसः ॥

Niech osiągnę ten sam los, jeśli nie powrócę ponownie.” Śrī Varāha rzekł: Usłyszawszy słowa Sudhany, brahmarākṣasa stał się zadowolony.

Verse 41

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्तोऽसौ वणिक् तु दृढनिश्चयः ॥

Wyrzekł słowa słodkie: „Idź szybko; cześć niech będzie tobie.” Uwolniony od brahmarākṣasy, ten kupiec pozostał niezłomny w postanowieniu.

Verse 42

पुनर्नृत्यति चैवाग्रे मम भक्तो व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभातसमये नृत्यचित्तोऽति कोविदः ॥

Znowu tańczył przede mną, stając się moim wyznawcą. Potem, o świcie, z umysłem nastawionym na taniec, był niezwykle biegły.

Verse 43

पुनः पुनर्वै उच्चार्य नमो नारायणाय च ॥ निवृत्ते जागरे सोऽथ कालिन्दीसलिलाप्लुतः ॥

Powtarzając wciąż „Cześć Nārāyaṇie”, a gdy jego czuwanie się skończyło, wtedy obmył się w wodach Kālindī (Yamunā).

Verse 44

दृष्ट्वा मां दिव्यरूपं तु गतोऽसौ मथुरां पुरीम् ॥ दृष्टश्चाग्रे त्वहं तेन पुरुषो दिव्यरूपवान् ॥

Ujrzawszy mnie w boskiej postaci, udał się do miasta Mathury. I tam, przed nim, zostałem ujrzany, jako mężczyzna obdarzony boską postacią.

Verse 45

स च पृष्टो मया देवि क्व भवान्प्रस्थितो द्रुतम् ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा सुधनो वाक्यमब्रवीत् ॥

I został zapytany przeze mnie: „O Devī, dokąd udajesz się tak szybko?” Usłyszawszy słowa tego mężczyzny, Sudhana odpowiedział.

Verse 46

जीवतो धर्ममाहात्म्यं मृते धर्मः कुतो यशः ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ (५१) ॥ तत्र सत्यं वदिष्यामि यास्ये राक्षससन्निधौ ॥ आगतोऽहं महाभाग नर्तयित्वा यथासुखम् ॥

Gdy się żyje, wielkość dharmy może być zrealizowana; po śmierci, gdzie jest dharm, skąd reputacja?” Usłyszawszy słowa mężczyzny, kupiec rzekł: „Tam będę mówił prawdę; pójdę do obecności rākṣasy. Przybyłem, o szlachetny, tańcząc jak mi się podobało.”

Verse 47

विष्णवे लोकनाथाय चागतो हरिजागरात् ॥ इदं शरीरं मे रक्षो भक्षयस्व यथेप्सितम्

Przybyłem z czuwania ku czci Hariego do Wisznu, Pana światów. O rakszaso, pożeraj to moje ciało, jak pragniesz.

Verse 48

यथान्यायं विधानॆन यथा वा तव रोचते ॥ नोक्तपूर्वं मया।असत्यं कदाचिदपि राक्षस

W sposób zgodny z tym, co właściwe, przez należytą procedurę, lub jak ci się podoba, nigdy wcześniej nie wypowiedziałem kłamstwa, w żadnym czasie, o rakszaso.

Verse 49

तेन सत्येन मां भुङ्क्ष्व ब्रह्मराक्षस दारुण ॥ वणिजस्तु वचः श्रुत्वा ततोऽसौ ब्रह्मराक्षसः

Przez tę prawdę pożeraj mnie, o straszliwy brahma-rakszaso. Wtedy, usłyszawszy słowa kupca, ten brahma-rakszasa odpowiedział i działał dalej.

Verse 50

उवाच मधुरं वाक्यं सुधनं तदनन्तरम् ॥ साधु तुष्टोऽस्मि भद्रं ते सत्यं धर्मश्च पालितः

Następnie wypowiedział słodkie słowa do Sudhany: Dobrze uczynione. Jestem zadowolony; niech ci będzie dobrze. Prawda i dharma zostały zachowane.

Verse 51

वणिक् त्वं चातिविज्ञस्तु यस्य ते गतिरीदृशी ॥ जागरस्य समस्तस्य मम पुण्यं प्रयच्छ वै

Kupcze, jesteś niezwykle roztropny, skoro twoje postępowanie jest takie. Udziel mi zaiste zasługi z całego czuwania.

Verse 52

सत्यपुण्यप्रभावेन यथाहं मुक्तिमाप्नुयाम् ॥ सुधन उवाच॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं नृत्यस्य नरभोजन

Aby przez moc prawdy i zasługi mógłbym osiągnąć wyzwolenie. Sudhana rzekł: Nie dam ci mojej zasługi, o tancerzu, pożeraczu ludzi.

Verse 53

अर्द्धं वाथ समस्तं वा प्रहरं चार्द्धमेव वा ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा अब्रवीद्ब्रह्मराक्षसः

Albo połowę, albo całość; albo straż nocną, albo tylko połowę straży. Usłyszawszy słowa Sudhany, brahma-rakszasa przemówił.

Verse 54

केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ॥ यत्ते गुह्यं महाभाग सर्वं तत्कथयस्व मे

Przez jaki występek czynu doszedłeś do stanu rakszasy? Cokolwiek jest tajemne w twoim przypadku, o szczęśliwy, powiedz mi wszystko.

Verse 55

सुधनस्य वचः श्रुत्वा विहसित्वाह राक्षसः ॥ किं त्वं मां च विजानासि प्रतिवासी ह्यहं तव

Usłyszawszy słowa Sudhany, rakszasa zaśmiał się i rzekł: Czyż nie rozpoznajesz mnie? Jestem twoim sąsiadem, tym, który mieszka niedaleko.

Verse 56

अग्निदत्तस्तु वै नाम छान्दसो ब्राह्मणोत्तमः ॥ इष्टकांस्तु हरन्नित्यं परकीयांश्च सर्वदा

Miałem na imię Agnidatta, byłem Czandasą, wybitnym brahminą. Lecz ukradałem cegły nieustannie, te należące do innych, zawsze.

Verse 57

मृतस्सुगृहकामेन राक्षसत्वमुपागतः ॥ मया त्वं हि यथा प्राप्त उपकारं कुरुष्व मे ॥

Umarłszy z pragnieniem pięknego domu, osiągnąłem stan rākṣasy. Skoro teraz znalazłeś się w moim zasięgu, wyświadcz mi przysługę.

Verse 58

एकविश्रामपुण्यं मे देहि त्वं वणिगुत्तम ॥ कृपया तु समायुक्तो वणिग्वचनमब्रवीत् ॥

„O najlepszy z kupców, udziel mi zasługi jednego wytchnienia.” Poruszony współczuciem, kupiec wtedy wypowiedział te słowa.

Verse 59

साधु राक्षस दत्तं ते एकनृत्यं मया तव ॥ एकनृत्यप्रभावेण राक्षसो मुक्तिमागतः ॥

„Dobrze się stało, o rākṣaso: przyznałem ci jeden taniec.” Dzięki mocy tego jednego tańca rākṣasa osiągnął wyzwolenie.

Verse 60

श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्तु ततो देवि विश्वरूपं जनार्दनम् ॥ अग्रतस्तु स्थितं देवं दृष्ट्वाऽसौ धरणीं गतः ॥

Śrī Varāha rzekł: „Wtedy, o Bogini, Sudhana, uroszywszy Janārdanę o postaci wszechświata stojącego przed nim, upadł na ziemię.”

Verse 61

उवाच मधुरं वाक्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ चतुर्भुजो दिव्यतनुः शङ्खचक्रगदाधरः ॥

Janārdana, Bóg bogów, czteroramienny, o promiennej boskiej postaci, dzierżący konchę, dysk i maczugę, wypowiedział słodkie słowa.

Verse 62

विमानवरमारुह्य मम लोकं व्रजस्व च ॥ इत्युक्त्वा माधवो देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥

„Wsiąd na ten wspaniały niebiański wóz i udaj się do mojego świata.” Po tych słowach Mādhava, Bóg, zniknął tam na miejscu.

Verse 63

एष तीर्थप्रभावो वै कथितस्ते वसुन्धरे ॥ अक्रूराच्च परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

„Tak więc skuteczność tego tīrtha została ci wyjaśniona, o Vasundharā. Żadne święte miejsce nie było wyższe od Akrūry, ani nie będzie.”

Verse 64

तस्य तीर्थप्रभावेण सुधनो मुक्तिमाप्तवान् ॥ द्वादशी शुक्लपक्षे तु कुमुदस्य च वा भवेत् ॥

„Dzięki skuteczności tego tīrtha Sudhana osiągnął wyzwolenie. Może to być dwunasty dzień księżycowy jasnej połowy, w miesiącu Kumuda, lub alternatywnie…”

Verse 65

तस्मिन्स्नातस्य वसुधे राजसूयफलṃ भवेत् ॥ कार्त्तिकीं समनुप्राप्य तत्तीर्थे तु वसुन्धरे ॥

„O Vasudhā, dla kąpiącego się tam, owoc Rājasūyi przyniósłby skutek. A po nadejściu miesiąca Kārttikā, w tym właśnie tīrtha, o Vasundharā…”

Verse 66

वृषोत्सर्गं नरः कुर्वंस्तारयेत्सकुलोद्भवान् ॥ श्राद्धं यः कुरुते सुभ्रु कार्तिक्यां प्रयतो नरः ॥

„Człowiek wykonujący obrzęd vṛṣotsarga przyniósłby zbawienie wszystkim urodzonym w jego rodzie. A człowiek, który powściągliwy i uważny odprawia śrāddha w Kārttice, o pięknołba…”

Verse 67

पितरस्तारितास्तेन सदैव प्रपितामहाः

Przez niego Pitrowie, duchy przodków, zostali prawdziwie wyzwoleni; podobnie zawsze i pradziadowie również.

Verse 68

मानकूटं तुलाकूटं न करोति स कर्हिचित् ॥ एवं च वसतस्तस्य बहवो वत्सरा गताः

Nigdy nie dopuszcza się oszustwa w miarach ani oszustwa przy ważeniu. I gdy tak żył, minęło dla niego wiele lat.

Verse 69

तत्र जागरणं कृत्वा प्रभाते तव सन्निधौ ॥ आगमिष्याम्यहं शीघ्रमादित्योदयनं प्रति

Po czuwaniu tam, o świcie, w twojej obecności, przybędę szybko, w czasie wschodu słońca.

Verse 70

स्वर्गमिच्छन्ति सत्येन मोक्षः सत्येन लभ्यते ॥ सत्येन सूर्यस्तपति सोमः सत्येन राजते

Przez prawdomówność dążą do nieba; przez prawdomówność osiąga się wyzwolenie, moksza. Przez prawdę Słońce daje ciepło; przez prawdę Księżyc jaśnieje.

Verse 71

अभिगच्छति मन्दात्मा तत्पापं मे भवेत् तदा ॥ राजपत्नीं ब्रह्मपत्नीं विधवां योऽभिगच्छति

Jeśli człowiek o głupim umyśle do nich przystępuje, wtedy ten grzech spadłby na mnie w tym czasie. Ktokolwiek przystępuje do żony króla, żony bramina lub wdowy...

Verse 72

अहं गच्छामि त्वरितो ब्रह्मराक्षससन्निधौ ॥ निवारयामास तदा न गन्तव्यं त्वयानघ

Idę szybko w pobliże Brahmarakszasy. Wtedy został powstrzymany słowami: Nie powinieneś iść, o nienaganny.

Verse 73

एकनृत्यस्य मे पुण्यं दद त्वं वणिगुत्तम ॥ सुधन उवाच ॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं यथोक्तं च समाचर

Daj mi zasługę, punję, z jednego tańca, o najlepszy z kupców. Sudhana rzekł: Nie dam ci mojej zasługi; raczej praktykuj tak, jak zostało przepisane.

Verse 74

सुधनः सशरीरोऽपि सकुटुम्बो दिवं ययौ ॥ विमानवरमारुह्य विष्णोर्लोकं जगाम ह

Sudhana, nawet ze swoim ciałem i razem z rodziną, udał się do nieba. Wsiadając na doskonały wimanę, udał się istotnie do świata Wisznu.

Inside Adhyaya 155

Tirtha focus

  • Pilgrimage MeritBathing and rite-performance here—especially at ayana (solstitial turns), viṣuva (equinox), viṣṇupadī days, and during a solar eclipse—functions as prāyaścitta (pāpa-release) and as a multiplier of vrata-merit; the chapter frames the tīrtha as unusually rare/stable and capable of granting salvific outcomes comparable to high sacrificial paradigms (e.g., rājasūya/aśvamedha as merit-comparators).

Ritual instructions

  • Primary RitualTīrtha-snāna at Akrūra/Ananta Tīrtha coordinated with vrata-discipline (ekādaśī upavāsa + jāgaraṇa), plus Kārttika rites (vṛṣotsarga, śrāddha)
  • BenefitRemoval of pāpa through tīrtha-snāna; amplification of ekādaśī-jāgara merit; establishment of satya as a spiritually performative force; capacity to liberate even a brahmarākṣasa through merit-sharing; broader dharma-sustenance that supports Vasundharā’s order (social and terrestrial stability).

The narrative frame

  • Dialogue ToneInstructional tīrthamāhātmya with ethical exhortation; didactic and consolatory, emphasizing dharma as Earth-sustaining

Closing phalashruti

A concluding prescriptive turn links tīrtha practice to sustaining dharma for Earth: Kārttika-linked observances, vṛṣotsarga, and śrāddha at/through the tīrtha are recommended as stabilizing rites that remove pāpa, increase puṇya, and uphold the moral-ecological order addressed to Vasundharā.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta (devotional-ethical serenity) with a strong Vīra/Dhairya inflection (steadfastness in satya)
  • Emotional ProgressionAuspicious awe at the tīrtha’s rarity → tension and fear during the brahmarākṣasa seizure → moral courage as Sudhana insists on vow-completion → catharsis and compassion through merit-sharing → quiet restoration as rites are framed as sustaining dharma for Earth.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityHigh: Akrūra Ghāṭ/‘Akrur Tirth’ is a known pilgrimage spot near Mathurā/Vṛndāvana on/near the Yamunā; access depends on river conditions and local management, but the site is generally reachable by road from Mathurā/Vṛndāvana.
  • Best SeasonKārttika (Oct–Nov) for month-long observances; also favorable in cooler months (Oct–Mar). Eclipse-timed bathing is occasional and event-based.
  • Modern Location NameAkrur Ghat / Akrur Tirth (near Vrindavan–Mathura, Uttar Pradesh)
  • Related FestivalKārttika observances (Dāmodara month), Ekādaśī fasts (e.g., Prabodhini/Devotthani Ekādaśī in Kārttika), and eclipse-related snāna when applicable.

Frequently Asked Questions

The narrative foregrounds satya (truthfulness) as a foundational ethical principle: Sudhana’s insistence on keeping his vow—even when threatened with death—functions as the chapter’s central ethical demonstration. The text frames satya as socially stabilizing and spiritually efficacious, capable of transforming a predatory encounter into liberation, while also positioning disciplined vow-practice (vrata, jāgaraṇa) as a means of sustaining dharma.

The chapter specifies ayana (solstitial turning points), viṣuva (equinox), and viṣṇupadī days as auspicious times to approach Ananta/Akrūra Tīrtha. It also highlights bathing during a solar eclipse (rāhugraste divākare). Further markers include ekādaśī observance in both fortnights (ubhayapakṣa), dvādaśī in the bright half (śuklapakṣa), and Kārttika-month rites such as vṛṣotsarga and śrāddha.

Pṛthivī (Vasundharā) is the explicit addressee, allowing the text to present tīrtha practice as a dharmic regulation of human behavior that indirectly supports terrestrial order. The emphasis on disciplined conduct (truthfulness, controlled desire, calendrically regulated rites, and respectful engagement with river-water tīrthas such as the Kālindī) can be read as a normative framework that curbs social harm and promotes responsible interaction with sacred landscapes.

The narrative centers on Sudhana (a vaṇikśreṣṭha, ‘leading merchant’) and a brahmarākṣasa who identifies a prior identity as Agnidatta, described as a Chāndasa brāhmaṇa. Royal-sacrificial paradigms are referenced as merit-comparators (rājasūya, aśvamedha), and the setting includes Mathurā and the Kālindī riverine region, indicating a North Indian sacred-geographic horizon rather than a detailed dynastic genealogy.

Ask anything about Adhyaya 155 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play