Adhyaya 155: The Efficacy and Sacred Merit of Akrūra Tīrtha

Verse 1

अथाक्रूरतार्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि मर्त्यलोके सुदुर्लभम् ॥ अनन्तं विदितं तीर्थमचलं ध्रुवमव्ययम् ॥

आता आक्रूर-तीर्थाचा महिमा. श्रीवराह म्हणाले—मी पुन्हा एक अन्य तीर्थ सांगतो, जे मर्त्यलोकी अत्यंत दुर्लभ आहे; ‘अनंत’ म्हणून प्रसिद्ध, अचल, ध्रुव व अव्यय तीर्थ.

Verse 2

तत्र नित्यं स्थितो देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ मां दृष्ट्वा मनुजा देवि मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥

हे देवी! लोकांच्या हिताची इच्छा ठेवून मी तेथे नित्य स्थित असतो. हे देवी! तेथे माझे दर्शन घेतल्याने मनुष्य मुक्तीचे भागी होतात.

Verse 3

अयने विषुवे चैव तथा विष्णुपदीषु च ॥ अनन्तं तं समासाद्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥

अयन, विषुव तसेच विष्णुपदीच्या दिवशी त्या अनंत तीर्थास प्राप्त झाल्यास सर्व पातकांपासून मुक्ती मिळते।

Verse 4

अक्रूरेति च विख्यातं मम क्षेत्रं वसुन्धरे ॥ तत्र स्नात्वा महाभागे राहुग्रस्ते दिवाकरे ॥

हे वसुंधरे! माझे क्षेत्र ‘आक्रूर’ या नावाने विख्यात आहे. हे महाभागे! राहुग्रस्त दिवाकर (सूर्यग्रहण) असताना तेथे स्नान केल्यास…

Verse 5

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ तीर्थराजं हि चाक्रूरं गुह्यानां गुह्यमुत्तमम् ॥

मनुष्याला राजसूय व अश्वमेध यज्ञांप्रमाणे फल मिळते; कारण आक्रूर हा तीर्थराज असून रहस्यांतील परम उत्तम रहस्य आहे।

Verse 6

तत्स्नानात्फलमाप्नोति प्रयागस्नानजं फलम् ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरावृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

तेथे स्नान केल्याने प्रयागस्नानाचे फल मिळते. हे वसुंधरे! या तीर्थात प्राचीनकाळी जे घडले ते ऐक.

Verse 7

नाम्ना तु सुधनो नाम मम भक्तः सदैव हि ॥ धनधान्यसमायुक्तः सुतयुक्तः सदैव हि ॥

त्याचे नाव सुधन; तो सदैव माझा भक्त आहे. तो धन-धान्याने संपन्न असून नेहमी पुत्र-परिवाराने युक्त (समृद्ध) आहे।

Verse 8

बन्धुपुत्रकलत्रैश्च गृहे प्रीतिरनुत्तमा ॥ पुत्रदारसमेतस्य मयि भक्तिर्वसुन्धरे ॥

बंधु, पुत्र व पत्नी यांसह त्याच्या घरी अनुपम प्रेम असते; तरीही, हे वसुंधरे, पुत्र‑दारांसह असूनही त्याची भक्ती माझ्याच ठायी स्थिर असते।

Verse 9

गच्छन्ति दिवसास्तस्य मासाः संवत्सरास्तथा ॥ करोति गृहकृत्यानि धनोपायेन नित्यशः ॥

त्याचे दिवस जातात, तसेच महिने व वर्षेही; तो धर्म्य उपार्जनाच्या साधनाने नित्य गृहकृत्ये करीत राहतो।

Verse 10

नित्यं कालं च कुरुते हरिपूजनमुत्तमम् ॥ पुष्पदीपप्रदानेन चन्दनेन सुगन्धिना ॥

तो नित्य योग्य वेळी हरिचे उत्तम पूजन करतो—पुष्प व दीप अर्पण करून आणि सुगंधी चंदनाने।

Verse 11

उपहारॆण दिव्यॆन धूपॆन च सुगन्धिना ॥ एकादश्यां तु कुरुते पक्षयोरुभयोरपि ॥

तो दिव्य उपहार व सुगंधी धूपाने हा विधी करतो; आणि एकादशीला—शुक्ल व कृष्ण दोन्ही पक्षांत—तो हे आचरण करतो।

Verse 12

उपवासं तु कुरुते रात्रौ जागरणं तथा ॥ स गच्छति यथाकालमक्रूरं तीर्थमुत्तमम् ॥

तो उपवास करतो आणि रात्री जागरणही करतो; आणि योग्य काळी ‘अक्रूर’ नावाच्या उत्तम तीर्थास जातो।

Verse 13

तत्रागत्य ममाग्रेऽसौ नृत्यते शुभदर्शनः ॥ सुधनस्तु वणिक्श्रेष्ठः कदाचिद्रात्रिजागरे ॥

तेथे येऊन तो माझ्यासमोर नृत्य करतो—शुभदर्शनयुक्त। आणि वणिकश्रेष्ठ सुधन कधीतरी रात्रिजागराच्या वेळी…

Verse 14

चलमानो गृहीतस्तु चरणे ब्रह्मरक्षसा ॥ कृष्णवर्णी महाकाय ऊर्ध्वकेशो भयंकरः ॥

चालत असताना त्याला एका ब्रह्मराक्षसाने पायाने पकडले—कृष्णवर्ण, महाकाय, उभे केस असलेला, आणि भयंकर।

Verse 15

पादे गृहीत्वा वसुधे इदं वचनमब्रवीत् ॥

हे वसुधे! पायाला धरून त्याने हे वचन सांगितले।

Verse 16

राक्षसोऽहं वणिक्श्रेष्ठ वसामि वनमाश्रितः ॥ त्वामद्य भक्षयिष्यामि तृप्तिं यास्यामि शाश्वतीम् ॥

“हे वणिकश्रेष्ठ! मी राक्षस आहे; वनाचा आश्रय घेऊन राहतो. आज मी तुला भक्षीन आणि शाश्वत तृप्ती प्राप्त करीन।”

Verse 17

सुधन उवाच ॥ प्रतीक्षस्व क्षणं मेऽद्य दास्यामि तव पुष्कलम् ॥ भक्षयिष्यसि मे गात्रं मिष्टान्नपरिपोषितम् ॥

सुधन म्हणाला—“आज माझ्यासाठी क्षणभर थांब; मी तुला पुष्कळ देईन. मग तू माझे शरीर भक्षशील, जे मिष्टान्नाने पोसलेले आहे।”

Verse 18

जागरं देवदेवस्य कर्तुमिच्छामि राक्षस ॥ मम व्रतं सार्वकाळं यज्जागर्मि हरेः पुरः ॥

हे राक्षसा! देवाधिदेवासाठी मी जागरण करावयास इच्छितो. माझे हे व्रत सर्वकाळ—हरिच्या समोर मी जागत राहतो.

Verse 19

ततः खादिष्यसे गात्रं विनिवृत्तस्य जागरात् ॥ विष्णुतुष्ट्यै व्रतमिदमारब्धं सर्वकामदम् ॥

मग जागरण समाप्त करून निवृत्त झाल्यावर तू माझे शरीर भक्षण कर. हे व्रत विष्णूच्या तुष्टीसाठी आरंभिले असून ते सर्वकामद मानले जाते.

Verse 20

मा कुरु व्रतभङ्गं मे रक्षो नारायणस्य हि ॥ जागरे विनिवृत्ते तु मां भक्षय यथेप्सितम् ॥

हे राक्षसा! माझ्या व्रताचा भंग करू नकोस; हे नारायणाचे व्रत आहे. पण जागरण संपल्यावर मला तुझ्या इच्छेप्रमाणे भक्षण कर.

Verse 21

सुधनस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं वणिजं प्रति सादरम् ॥

सुधनाचे वचन ऐकून, क्षुधेने पीडित ब्रह्मराक्षसाने त्या वणिकाशी आदराने मधुर वाणीने बोलला.

Verse 22

मिथ्या प्रभाषसे साधो त्वं पुनः कथमेष्यसि ॥ को हि रक्षोमुखाद्भ्रष्टो मानुषो यो निवर्तते ॥

हे साधो! तू खोटे बोलतोस—तू पुन्हा कसा परत येशील? राक्षसाच्या मुखातून सुटलेला कोणता मनुष्य परत येतो?

Verse 23

राक्षसस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥

राक्षसाचे वचन ऐकून तो वणिक म्हणाला—संपूर्ण जगाचे मूळ सत्य आहे; सर्व काही सत्यावरच प्रतिष्ठित आहे।

Verse 24

सिद्धिं लभन्ते सत्येन ऋषयो वेदपारगाः ॥ यद्यहं च वणिक् पूर्वं कर्मणा न हि दूषितः ॥

सत्याने वेदपारंगत ऋषी सिद्धी प्राप्त करतात. आणि मी वणिक असूनही पूर्वी कर्मदोषाने कधी दूषित झालो नाही।

Verse 25

प्राप्तश्च मानुषो भावो विहितेनान्तरात्मना ॥ शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥

अंतरात्म्याने विहित झाल्यामुळे मला मानुषभाव प्राप्त झाला आहे. हे रक्षो, माझा हा करार ऐक—ज्यामुळे मी पुन्हा परत येईन।

Verse 26

कृत्वा जागरणं तत्र नृत्यं कृत्वा यथासुखम् ॥ पुनरेष्याम्यहं रक्षो नासत्यं विद्यते मयि ॥

तेथे जागरण करून आणि यथासुख नृत्य करून, हे रक्षो, मी पुन्हा येईन; माझ्यात असत्य नाही।

Verse 27

सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥ सत्योत्तीर्णा हि राजानः सत्येन वसुधा धृता ॥

सत्याने कन्यादान होते; ब्राह्मण सत्यच बोलतात. राजे सत्यानेच टिकतात, आणि सत्यानेच पृथ्वी धारण केली आहे।

Verse 28

यमः सत्येन हरति सत्यादिन्द्रो विराजते ॥ तत्सत्यं मम नश्येत यद्यहं नागमे पुनः ॥

यम सत्याने आपले कार्य करतो, आणि सत्यामुळेच इंद्र तेजस्वी होतो. मी पुन्हा आलो नाही तर माझे हे सत्य नष्ट होवो.

Verse 29

परदारांस्तु यो गच्छेत्काममोहप्रपीडितः ।

परंतु जो काम व मोहाने पीडित होऊन परस्त्रीकडे जातो—

Verse 30

तस्य पापेन लिप्येऽहं यदि नायामि ते पुरः ॥

मी जर तुझ्यासमोर येत नसेन, तर त्या पापाने मी लिप्त होवो.

Verse 31

दत्त्वा च भूमिदानं यो ह्यपकारं करोति च ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥

आणि जो भूमिदान देऊनही अपकार करतो—मी पुन्हा आलो नाही तर त्या पापाने मी लिप्त होवो.

Verse 32

पूर्वं भुक्त्वा स्त्रियां यस्तु सुखमाप्य विहृत्य च ॥ द्वेषात्तां यदि चेज्जह्यात्तस्यायं मे भवत्वलम् ॥

जो पुरुष आधी स्त्रीचा उपभोग करून, सुख मिळवून व क्रीडा करून, नंतर द्वेषाने तिला टाकून देतो—त्या कृत्याचे पूर्ण फळ मला मिळो.

Verse 33

पङ्क्तिभेदं तु यः कुर्यादेकपङ्क्त्याशिनां ध्रुवम् ॥ तस्य पापेन लिप्येऽहं नागन्ता यदि ते पुरः ॥

जो एकाच पंक्तीत भोजन करणाऱ्यांची पंक्तिभेद करील, मी जर तुझ्यासमोर येणार नाही तर त्या पापाने मी लिप्त होईन।

Verse 34

अमावस्यां महारक्षः श्राद्धं कृत्वा स्त्रियां व्रजेत् ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥

हे महारक्षक, अमावास्येला श्राद्ध करून जो स्त्रीकडे जाईल—मी जर पुन्हा येणार नाही तर त्या पापाने मी लिप्त होईन।

Verse 35

अष्टाष्टमी त्वमावास्या उभे पक्षे चतुर्दशी ॥ अस्नातानां गतिं यास्याम्यहं वै नागमे पुनः ॥

अष्टमी, अष्टाष्टमी, अमावास्या आणि दोन्ही पक्षांची चतुर्दशी—या दिवशी मी जर पुन्हा आलो नाही तर मी अस्नातांची गती प्राप्त करीन।

Verse 36

गुरोर्भ्रातुः सुतस्यापि सख्युर्वै मातुलस्य च ॥ व्यवस्यति च यन्नारी यो मोहेन विमोहितः ॥

गुरू, भाऊ, पुत्र, मित्र आणि मामाच्या पत्नीबाबत—जो मोहाने भ्रमित होऊन अशा स्त्रीविषयी दुष्ट संकल्प करतो।

Verse 37

तस्य पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ यस्तु कन्यां सकृद्दत्त्वा अन्यस्मै चेत्पुनर्ददेत ॥

मी जर पुन्हा आलो नाही तर त्याच्या पापाने मी लिप्त होईन। आणि जो कन्येला एकदा देऊन पुन्हा दुसऱ्यास देईल—

Verse 38

तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ राजयाजकयाज्याश्च ये च वै ग्रामयाजकाः ॥

मी पुन्हा परत आलो नाही तर त्या पापाने मी लिप्त होवो—राजयाजक व त्यांच्या याज्यांप्रमाणे, तसेच ग्रामयाजकांप्रमाणे।

Verse 39

तेषां पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते शठे ॥

मी पुन्हा परत आलो नाही तर त्यांच्या पापाने मी लिप्त होवो—ब्रह्महत्यारा, सुरापी, चोर, व्रतभंग करणारा आणि शठ यांचे पाप।

Verse 40

या गतिस्तां प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा सन्तुष्टो ब्रह्मराक्षसः ॥

मी पुन्हा आलो नाही तर तीच गती मला प्राप्त होवो। श्रीवराह म्हणाले—सुधनाचे वचन ऐकून ब्रह्मराक्षस संतुष्ट झाला।

Verse 41

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्तोऽसौ वणिक् तु दृढनिश्चयः ॥

तो मधुर वचन बोलला—“लवकर जा; तुला नमस्कार असो.” ब्रह्मराक्षसापासून मुक्त झालेला तो वणिक् दृढनिश्चयी राहिला।

Verse 42

पुनर्नृत्यति चैवाग्रे मम भक्तो व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभातसमये नृत्यचित्तोऽति कोविदः ॥

माझा भक्त समोर पुन्हा नृत्य करू लागला. मग प्रभातसमयी नृत्यात चित्त लावून तो अत्यंत निपुण झाला।

Verse 43

पुनः पुनर्वै उच्चार्य नमो नारायणाय च ॥ निवृत्ते जागरे सोऽथ कालिन्दीसलिलाप्लुतः ॥

तो वारंवार “नमो नारायणाय” असा उच्चार करीत राहिला; जागरण संपल्यावर तो कालिंदी (यमुना) नदीच्या जलात स्नानास उतरला।

Verse 44

दृष्ट्वा मां दिव्यरूपं तु गतोऽसौ मथुरां पुरीम् ॥ दृष्टश्चाग्रे त्वहं तेन पुरुषो दिव्यरूपवान् ॥

मला दिव्यरूपात पाहून तो मथुरा नगरीस गेला; आणि तेथे त्याच्या समोर मी दिव्यरूपधारी पुरुष म्हणून दिसलो।

Verse 45

स च पृष्टो मया देवि क्व भवान्प्रस्थितो द्रुतम् ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा सुधनो वाक्यमब्रवीत् ॥

मग मी त्याला विचारले—“हे देवि, तू इतक्या त्वरेने कुठे निघालास?” त्या पुरुषाचे वचन ऐकून सुधन उत्तर देऊ लागला।

Verse 46

जीवतो धर्ममाहात्म्यं मृते धर्मः कुतो यशः ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ (५१) ॥ तत्र सत्यं वदिष्यामि यास्ये राक्षससन्निधौ ॥ आगतोऽहं महाभाग नर्तयित्वा यथासुखम् ॥

“जिवंत असताना धर्माचे माहात्म्य कळते; मृत झाल्यावर धर्म कुठे आणि यश कुठे?” त्या पुरुषाचे वचन ऐकून तो वणिक म्हणाला—“तेथे मी सत्य बोलेन; मी राक्षसाच्या सन्निधीत जाईन. हे महाभाग, मी यथासुख नृत्य करून आलो आहे.”

Verse 47

विष्णवे लोकनाथाय चागतो हरिजागरात् ॥ इदं शरीरं मे रक्षो भक्षयस्व यथेप्सितम्

“मी हरिजागरातून आलो आहे, लोकनाथ विष्णूकडे. हे राक्षसा, माझे हे शरीर जसे तुला हवे तसे भक्षण कर.”

Verse 48

यथान्यायं विधानॆन यथा वा तव रोचते ॥ नोक्तपूर्वं मया।असत्यं कदाचिदपि राक्षस

न्याय्य रीतीने, विधिपूर्वक—किंवा तुला जसे रुचेल तसे—हे राक्षसा, मी कधीही पूर्वी असत्य बोललो नाही.

Verse 49

तेन सत्येन मां भुङ्क्ष्व ब्रह्मराक्षस दारुण ॥ वणिजस्तु वचः श्रुत्वा ततोऽसौ ब्रह्मराक्षसः

त्या सत्याच्या बळावर मला भक्षण कर, हे दारुण ब्रह्मराक्षसा। वणिजाचे वचन ऐकून मग तो ब्रह्मराक्षस (पुढे) झाला.

Verse 50

उवाच मधुरं वाक्यं सुधनं तदनन्तरम् ॥ साधु तुष्टोऽस्मि भद्रं ते सत्यं धर्मश्च पालितः

त्यानंतर त्याने सुधनाला मधुर वचन सांगितले—“साधु! मी संतुष्ट आहे; तुझे कल्याण होवो. सत्य आणि धर्म पाळले गेले आहेत.”

Verse 51

वणिक् त्वं चातिविज्ञस्तु यस्य ते गतिरीदृशी ॥ जागरस्य समस्तस्य मम पुण्यं प्रयच्छ वै

हे वणिका, तू अतिशय विवेकी आहेस, कारण तुझी गती अशी आहे. या संपूर्ण जागरणाचे पुण्य मला नक्की दे.

Verse 52

सत्यपुण्यप्रभावेन यथाहं मुक्तिमाप्नुयाम् ॥ सुधन उवाच॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं नृत्यस्य नरभोजन

“सत्य व पुण्याच्या प्रभावाने मला मोक्ष मिळावा.” सुधन म्हणाला—“मी तुला माझे पुण्य देणार नाही, हे नर्तका, नरभोजना!”

Verse 53

अर्द्धं वाथ समस्तं वा प्रहरं चार्द्धमेव वा ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा अब्रवीद्ब्रह्मराक्षसः

“अर्धे, किंवा पूर्ण; किंवा एक प्रहर, किंवा केवळ अर्धा प्रहर।” सुधनाचे वचन ऐकून ब्रह्मराक्षस बोलला.

Verse 54

केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ॥ यत्ते गुह्यं महाभाग सर्वं तत्कथयस्व मे

कुठल्या कर्मदोषामुळे तू राक्षसत्वास प्राप्त झालास? हे महाभाग, तुझ्या बाबतीतील जे काही गुप्त आहे ते सर्व मला सांग.

Verse 55

सुधनस्य वचः श्रुत्वा विहसित्वाह राक्षसः ॥ किं त्वं मां च विजानासि प्रतिवासी ह्यहं तव

सुधनाचे वचन ऐकून राक्षस हसून म्हणाला—“तू मला ओळखत नाहीस काय? मी तर तुझा शेजारीच आहे.”

Verse 56

अग्निदत्तस्तु वै नाम छान्दसो ब्राह्मणोत्तमः ॥ इष्टकांस्तु हरन्नित्यं परकीयांश्च सर्वदा

माझे नाव अग्निदत्त—मी छान्दस, श्रेष्ठ ब्राह्मण होतो; पण मी नेहमीच परक्यांच्या विटा नित्य चोरत असे.

Verse 57

मृतस्सुगृहकामेन राक्षसत्वमुपागतः ॥ मया त्वं हि यथा प्राप्त उपकारं कुरुष्व मे ॥

सुंदर घराच्या इच्छेने मरण पावून मी राक्षसत्वास प्राप्त झालो. आता तू माझ्या हाती आला आहेस; म्हणून माझ्यासाठी उपकार कर.

Verse 58

एकविश्रामपुण्यं मे देहि त्वं वणिगुत्तम ॥ कृपया तु समायुक्तो वणिग्वचनमब्रवीत् ॥

“हे श्रेष्ठ वणिक, मला एका विश्रांतीचे पुण्य दे.” करुणायुक्त होऊन वणिकाने असे वचन उच्चारले.

Verse 59

साधु राक्षस दत्तं ते एकनृत्यं मया तव ॥ एकनृत्यप्रभावेण राक्षसो मुक्तिमागतः ॥

“साधु, हे राक्षसा! मी तुला एक नृत्य दिले.” त्या एक नृत्याच्या प्रभावाने राक्षसाला मुक्ती मिळाली.

Verse 60

श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्तु ततो देवि विश्वरूपं जनार्दनम् ॥ अग्रतस्तु स्थितं देवं दृष्ट्वाऽसौ धरणीं गतः ॥

श्रीवराह म्हणाले—त्यानंतर, हे देवी, सुधनाने समोर उभ्या असलेल्या विश्वरूप जनार्दन देवाला पाहून भूमीवर पडला.

Verse 61

उवाच मधुरं वाक्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ चतुर्भुजो दिव्यतनुः शङ्खचक्रगदाधरः ॥

देवाधिदेव जनार्दन—चतुर्भुज, दिव्यतनु, शंख-चक्र-गदा धारण करणारा—मधुर वचन बोलला.

Verse 62

विमानवरमारुह्य मम लोकं व्रजस्व च ॥ इत्युक्त्वा माधवो देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥

“या श्रेष्ठ विमानावर आरूढ होऊन माझ्या लोकास जा.” असे सांगून देव माधव तेथेच अंतर्धान पावला.

Verse 63

एष तीर्थप्रभावो वै कथितस्ते वसुन्धरे ॥ अक्रूराच्च परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

हे वसुंधरे! या तीर्थाचा प्रभाव तुला सांगितला. अक्रूराच्या तीर्थापेक्षा श्रेष्ठ तीर्थ कधी झाले नाही, पुढेही होणार नाही.

Verse 64

तस्य तीर्थप्रभावेण सुधनो मुक्तिमाप्तवान् ॥ द्वादशी शुक्लपक्षे तु कुमुदस्य च वा भवेत् ॥

त्या तीर्थाच्या प्रभावाने सुधनाला मोक्ष प्राप्त झाला. हे शुक्लपक्षातील द्वादशीस—कुमुद मासात किंवा अन्यथा—असू शकते.

Verse 65

तस्मिन्स्नातस्य वसुधे राजसूयफलṃ भवेत् ॥ कार्त्तिकीं समनुप्राप्य तत्तीर्थे तु वसुन्धरे ॥

हे वसुधे! त्या तीर्थात स्नान करणाऱ्यास राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते. आणि कार्तिक मास प्राप्त झाल्यावर, त्याच तीर्थात, हे वसुंधरे, …

Verse 66

वृषोत्सर्गं नरः कुर्वंस्तारयेत्सकुलोद्भवान् ॥ श्राद्धं यः कुरुते सुभ्रु कार्तिक्यां प्रयतो नरः ॥

जो पुरुष वृषोत्सर्ग विधी करतो, तो आपल्या संपूर्ण कुलोत्पन्नांना तारतो. आणि जो संयमी पुरुष कार्तिकात श्राद्ध करतो, हे सुभ्रु, …

Verse 67

पितरस्तारितास्तेन सदैव प्रपितामहाः

त्याच्यामुळे पितर तरतात; तसेच प्रपितामहही सदैव तरतात.

Verse 68

मानकूटं तुलाकूटं न करोति स कर्हिचित् ॥ एवं च वसतस्तस्य बहवो वत्सरा गताः

तो कधीही मापात फसवणूक करीत नाही, तसेच तोलातही कपट करीत नाही. अशा धर्मयुक्त रीतीने राहता राहता त्याची अनेक वर्षे निघून गेली.

Verse 69

तत्र जागरणं कृत्वा प्रभाते तव सन्निधौ ॥ आगमिष्याम्यहं शीघ्रमादित्योदयनं प्रति

तेथे जागरण करून, प्रभाती तुमच्या सन्निधानी मी लवकर येईन—सूर्योदयाच्या वेळेस.

Verse 70

स्वर्गमिच्छन्ति सत्येन मोक्षः सत्येन लभ्यते ॥ सत्येन सूर्यस्तपति सोमः सत्येन राजते

सत्याने लोक स्वर्गाची इच्छा करतात; सत्यानेच मोक्ष प्राप्त होतो. सत्याने सूर्य तापतो, सत्याने चंद्र शोभून दिसतो.

Verse 71

अभिगच्छति मन्दात्मा तत्पापं मे भवेत् तदा ॥ राजपत्नीं ब्रह्मपत्नीं विधवां योऽभिगच्छति

जर कोणी मंदबुद्धी मनुष्य त्यांच्याकडे गेला, तर त्या वेळी ते पाप माझ्यावर येईल. जो राजपत्नी, ब्राह्मणपत्नी किंवा विधवेकडे जातो…

Verse 72

अहं गच्छामि त्वरितो ब्रह्मराक्षससन्निधौ ॥ निवारयामास तदा न गन्तव्यं त्वयानघ

“मी त्वरित ब्रह्मराक्षसाच्या सन्निधीला जात आहे.” तेव्हा त्याला थांबवले—“हे निष्पाप, तुला तेथे जाऊ नये.”

Verse 73

एकनृत्यस्य मे पुण्यं दद त्वं वणिगुत्तम ॥ सुधन उवाच ॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं यथोक्तं च समाचर

“हे श्रेष्ठ वणिक, एका नृत्याचे पुण्य मला दे.” सुधन म्हणाला—“मी तुला माझे पुण्य देणार नाही; जसे सांगितले आहे तसेच विधिपूर्वक आचरण कर.”

Verse 74

सुधनः सशरीरोऽपि सकुटुम्बो दिवं ययौ ॥ विमानवरमारुह्य विष्णोर्लोकं जगाम ह

सुधन देहासहित आणि कुटुंबासह स्वर्गाला गेला. श्रेष्ठ विमानावर आरूढ होऊन तो निश्चयच विष्णुलोकास गेला.