Adhyaya 155: The Efficacy and Sacred Merit of Akrūra Tīrtha

Verse 1

अथाक्रूरतार्थप्रभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि मर्त्यलोके सुदुर्लभम् ॥ अनन्तं विदितं तीर्थमचलं ध्रुवमव्ययम् ॥

ଏବେ ଆକ୍ରୂର-ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ‘ଅନନ୍ତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅଚଳ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅବ୍ୟୟ ତୀର୍ଥ।

Verse 2

तत्र नित्यं स्थितो देवि लोकानां हितकाम्यया ॥ मां दृष्ट्वा मनुजा देवि मुक्तिभाजो भवन्ति ते ॥

ହେ ଦେବୀ! ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତକାମନାରେ ମୁଁ ସେଠାରେ ନିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ଦେବୀ! ସେଠାରେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତିର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 3

अयने विषुवे चैव तथा विष्णुपदीषु च ॥ अनन्तं तं समासाद्य मुच्यते सर्वपातकैः ॥

ଅୟନ ଓ ବିଷୁବ ସମୟରେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଅନନ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 4

अक्रूरेति च विख्यातं मम क्षेत्रं वसुन्धरे ॥ तत्र स्नात्वा महाभागे राहुग्रस्ते दिवाकरे ॥

ହେ ବସୁନ୍ଧରେ! ମୋ କ୍ଷେତ୍ର ‘ଆକ୍ରୂର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ମହାଭାଗେ! ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ଦିବାକର (ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ) ସମୟରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ…

Verse 5

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ तीर्थराजं हि चाक्रूरं गुह्यानां गुह्यमुत्तमम् ॥

ମନୁଷ୍ୟ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଏ; କାରଣ ଆକ୍ରୂର ହେଉଛି ତୀର୍ଥରାଜ, ଗୁହ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁହ୍ୟ।

Verse 6

तत्स्नानात्फलमाप्नोति प्रयागस्नानजं फलम् ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरावृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପ୍ରୟାଗ ସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। ହେ ବସୁନ୍ଧରେ! ଏହି ତୀର୍ଥରେ ପୁରାତନକାଳରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଶୁଣ।

Verse 7

नाम्ना तु सुधनो नाम मम भक्तः सदैव हि ॥ धनधान्यसमायुक्तः सुतयुक्तः सदैव हि ॥

ତାହାର ନାମ ସୁଧନ; ସେ ସଦା ମୋର ଭକ୍ତ। ସେ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ସଦା ପୁତ୍ର-ପରିବାର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 8

बन्धुपुत्रकलत्रैश्च गृहे प्रीतिरनुत्तमा ॥ पुत्रदारसमेतस्य मयि भक्तिर्वसुन्धरे ॥

ବନ୍ଧୁ, ପୁତ୍ର ଓ କଳତ୍ର ସହିତ ତାହାର ଗୃହେ ଅନୁତ୍ତମ ପ୍ରୀତି ରହେ; ତଥାପି, ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ପୁତ୍ର‑ଦାର ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଭକ୍ତି ମୋ ପ୍ରତି ହିଁ ନିବିଡ଼ ରହେ।

Verse 9

गच्छन्ति दिवसास्तस्य मासाः संवत्सरास्तथा ॥ करोति गृहकृत्यानि धनोपायेन नित्यशः ॥

ତାହାର ଦିନଗୁଡ଼ିକ ଯାଉଛି, ତେଣୁ ମାସ ଓ ବର୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ; ସେ ଧର୍ମସମ୍ମତ ଧନୋପାୟରେ ନିତ୍ୟ ଗୃହକୃତ୍ୟମାନେ କରେ।

Verse 10

नित्यं कालं च कुरुते हरिपूजनमुत्तमम् ॥ पुष्पदीपप्रदानेन चन्दनेन सुगन्धिना ॥

ସେ ନିତ୍ୟ ଯଥାକାଳ ହରିଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୂଜା କରେ—ପୁଷ୍ପ ଓ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ସହ।

Verse 11

उपहारॆण दिव्यॆन धूपॆन च सुगन्धिना ॥ एकादश्यां तु कुरुते पक्षयोरुभयोरपि ॥

ଦିବ୍ୟ ଉପହାର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଏହି ଆଚରଣ କରେ; ଏକାଦଶୀରେ—ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ—ଏହା କରେ।

Verse 12

उपवासं तु कुरुते रात्रौ जागरणं तथा ॥ स गच्छति यथाकालमक्रूरं तीर्थमुत्तमम् ॥

ସେ ଉପବାସ କରେ ଏବଂ ରାତିରେ ଜାଗରଣ ମଧ୍ୟ କରେ; ତଥା ଯଥାକାଳ ‘ଅକ୍ରୂର’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଗମନ କରେ।

Verse 13

तत्रागत्य ममाग्रेऽसौ नृत्यते शुभदर्शनः ॥ सुधनस्तु वणिक्श्रेष्ठः कदाचिद्रात्रिजागरे ॥

ସେଠାକୁ ଆସି ସେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରେ—ଶୁଭଦର୍ଶନ। ଏବଂ ବଣିକଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଧନ ଏକଥର ରାତ୍ରିଜାଗର ସମୟରେ…

Verse 14

चलमानो गृहीतस्तु चरणे ब्रह्मरक्षसा ॥ कृष्णवर्णी महाकाय ऊर्ध्वकेशो भयंकरः ॥

ଚାଲୁଥିବାବେଳେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରିଲା—କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ମହାକାୟ, ଉର୍ଧ୍ୱକେଶ, ଭୟଙ୍କର।

Verse 15

पादे गृहीत्वा वसुधे इदं वचनमब्रवीत् ॥

ହେ ବସୁଧେ! ପାଦ ଧରି ସେ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 16

राक्षसोऽहं वणिक्श्रेष्ठ वसामि वनमाश्रितः ॥ त्वामद्य भक्षयिष्यामि तृप्तिं यास्यामि शाश्वतीम् ॥

“ହେ ବଣିକଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ରାକ୍ଷସ; ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବସୁଛି। ଆଜି ତୁମକୁ ଭକ୍ଷଣ କରି ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି ପାଇବି।”

Verse 17

सुधन उवाच ॥ प्रतीक्षस्व क्षणं मेऽद्य दास्यामि तव पुष्कलम् ॥ भक्षयिष्यसि मे गात्रं मिष्टान्नपरिपोषितम् ॥

ସୁଧନ କହିଲା—“ଆଜି ମୋ ପାଇଁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଚୁର ଦେବି। ତାପରେ ମିଷ୍ଟାନ୍ନରେ ପୋଷିତ ମୋ ଦେହକୁ ତୁମେ ଭକ୍ଷଣ କରିବ।”

Verse 18

जागरं देवदेवस्य कर्तुमिच्छामि राक्षस ॥ मम व्रतं सार्वकाळं यज्जागर्मि हरेः पुरः ॥

ହେ ରାକ୍ଷସ! ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଜାଗରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି। ମୋର ଏହି ବ୍ରତ ସର୍ବକାଳ—ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଜାଗି ରହେ।

Verse 19

ततः खादिष्यसे गात्रं विनिवृत्तस्य जागरात् ॥ विष्णुतुष्ट्यै व्रतमिदमारब्धं सर्वकामदम् ॥

ତାପରେ ଜାଗରଣ ସମାପ୍ତ କରି ମୁଁ ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ, ତୁମେ ମୋ ଦେହ ଭକ୍ଷଣ କରିବ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି; ଏହା ସର୍ବକାମଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 20

मा कुरु व्रतभङ्गं मे रक्षो नारायणस्य हि ॥ जागरे विनिवृत्ते तु मां भक्षय यथेप्सितम् ॥

ହେ ରାକ୍ଷସ! ମୋ ବ୍ରତଭଙ୍ଗ କରନି; ଏହା ନାରାୟଣଙ୍କର ବ୍ରତ। କିନ୍ତୁ ଜାଗରଣ ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ସେପରି ମୋତେ ଭକ୍ଷଣ କର।

Verse 21

सुधनस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं वणिजं प्रति सादरम् ॥

ସୁଧନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ସେହି ବଣିକଙ୍କୁ ପ୍ରତି ସାଦରରେ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲା।

Verse 22

मिथ्या प्रभाषसे साधो त्वं पुनः कथमेष्यसि ॥ को हि रक्षोमुखाद्भ्रष्टो मानुषो यो निवर्तते ॥

ହେ ସାଧୁ! ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କହୁଛ—ତୁମେ ପୁଣି କିପରି ଫେରିଆସିବ? ରାକ୍ଷସର ମୁଖରେ ପଡ଼ିଥିବା କେଉଁ ମଣିଷ ପୁଣି ଫେରେ?

Verse 23

राक्षसस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् ॥

ରାକ୍ଷସର କଥା ଶୁଣି ସେ ବଣିକ କହିଲା—ସମଗ୍ର ଜଗତର ମୂଳ ସତ୍ୟ; ସବୁକିଛି ସତ୍ୟରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 24

सिद्धिं लभन्ते सत्येन ऋषयो वेदपारगाः ॥ यद्यहं च वणिक् पूर्वं कर्मणा न हि दूषितः ॥

ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବେଦପାରଗ ଋଷିମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲଭନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଣିକ; ପୂର୍ବେ କର୍ମଦୋଷରେ ମୁଁ ଦୂଷିତ ହୋଇନାହିଁ।

Verse 25

प्राप्तश्च मानुषो भावो विहितेनान्तरात्मना ॥ शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥

ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ବିହିତ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ମାନବ ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ହେ ରକ୍ଷୋ, ଯେନେକି ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସିବି, ସେହି ମୋ ସମ୍ମତି ଶୁଣ।

Verse 26

कृत्वा जागरणं तत्र नृत्यं कृत्वा यथासुखम् ॥ पुनरेष्याम्यहं रक्षो नासत्यं विद्यते मयि ॥

ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରି, ଯଥାସୁଖ ନୃତ୍ୟ କରି, ହେ ରକ୍ଷୋ, ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଆସିବି; ମୋ ଭିତରେ ଅସତ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 27

सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥ सत्योत्तीर्णा हि राजानः सत्येन वसुधा धृता ॥

ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କନ୍ୟାଦାନ ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ ହିଁ କହନ୍ତି। ରାଜାମାନେ ସତ୍ୟରେ ଟିକିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଧୃତ।

Verse 28

यमः सत्येन हरति सत्यादिन्द्रो विराजते ॥ तत्सत्यं मम नश्येत यद्यहं नागमे पुनः ॥

ଯମ ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରେ, ଏବଂ ସତ୍ୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ମୁଁ ପୁନଃ ନ ଆସିଲେ ମୋର ଏହି ସତ୍ୟ ନଶିଯାଉ।

Verse 29

परदारांस्तु यो गच्छेत्काममोहप्रपीडितः ।

କିନ୍ତୁ ଯେ କେହି କାମ ଓ ମୋହରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଏ—

Verse 30

तस्य पापेन लिप्येऽहं यदि नायामि ते पुरः ॥

ମୁଁ ଯଦି ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ନ ଆସେ, ତେବେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 31

दत्त्वा च भूमिदानं यो ह्यपकारं करोति च ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥

ଯେ ଭୂମିଦାନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଅପକାର କରେ—ମୁଁ ପୁନଃ ନ ଆସିଲେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 32

पूर्वं भुक्त्वा स्त्रियां यस्तु सुखमाप्य विहृत्य च ॥ द्वेषात्तां यदि चेज्जह्यात्तस्यायं मे भवत्वलम् ॥

ଯେ ପୁରୁଷ ପ୍ରଥମେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଭୋଗ କରି, ସୁଖ ପାଇ, କ୍ରୀଡା କରି, ପରେ ଦ୍ୱେଷରୁ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେହି କର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମୋର ହେଉ।

Verse 33

पङ्क्तिभेदं तु यः कुर्यादेकपङ्क्त्याशिनां ध्रुवम् ॥ तस्य पापेन लिप्येऽहं नागन्ता यदि ते पुरः ॥

ଯେ ଏକ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଙ୍କ୍ତିଭେଦ କରେ, ମୁଁ ଯଦି ତୁମ ସମ୍ମୁଖକୁ ନ ଆସେ, ତେବେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 34

अमावस्यां महारक्षः श्राद्धं कृत्वा स्त्रियां व्रजेत् ॥ तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥

ହେ ମହାରକ୍ଷକ, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ପରେ ଯେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ—ମୁଁ ଯଦି ପୁନଃ ନ ଆସେ, ତେବେ ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ।

Verse 35

अष्टाष्टमी त्वमावास्या उभे पक्षे चतुर्दशी ॥ अस्नातानां गतिं यास्याम्यहं वै नागमे पुनः ॥

ଅଷ୍ଟମୀ, ଅଷ୍ଟାଷ୍ଟମୀ, ଅମାବାସ୍ୟା ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ—ମୁଁ ଯଦି ପୁନଃ ନ ଆସେ, ତେବେ ଅସ୍ନାତମାନଙ୍କ ଗତିକୁ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ।

Verse 36

गुरोर्भ्रातुः सुतस्यापि सख्युर्वै मातुलस्य च ॥ व्यवस्यति च यन्नारी यो मोहेन विमोहितः ॥

ଗୁରୁ, ଭାଇ, ପୁଅ, ସଖା ଏବଂ ମାତୁଳଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବିଷୟରେ—ଯେ ମୋହରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ ଏମିତି ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍କଳ୍ପ କରେ।

Verse 37

तस्य पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ यस्तु कन्यां सकृद्दत्त्वा अन्यस्मै चेत्पुनर्ददेत ॥

ମୁଁ ଯଦି ପୁନଃ ନ ଆସେ, ତେବେ ତାହାର ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ। ଏବଂ ଯେ ଏକଥର କନ୍ୟାକୁ ଦେଇ ପୁଣି ଅନ୍ୟକୁ ଦେଏ—

Verse 38

तेन पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ राजयाजकयाज्याश्च ये च वै ग्रामयाजकाः ॥

ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ନ ଆସିଲେ, ସେହି ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ—ରାଜଯାଜକ ଓ ତାଙ୍କ ଯାଜ୍ୟମାନଙ୍କ, ଏବଂ ଗ୍ରାମଯାଜକମାନଙ୍କ ପରି।

Verse 39

तेषां पापेन लिप्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते शठे ॥

ମୁଁ ପୁଣି ନ ଆସିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାପରେ ମୁଁ ଲିପ୍ତ ହେଉ—ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପୀ, ଚୋର, ବ୍ରତଭଙ୍ଗୀ ଓ ଶଠର ପାପରେ।

Verse 40

या गतिस्तां प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा सन्तुष्टो ब्रह्मराक्षसः ॥

ମୁଁ ପୁଣି ନ ଆସିଲେ, ସେହି ଗତିକୁ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ସୁଧନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 41

उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्तोऽसौ वणिक् तु दृढनिश्चयः ॥

ସେ ମଧୁର ବଚନ କହିଲା—“ଶୀଘ୍ର ଯାଅ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ବଣିକ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟୀ ରହିଲା।

Verse 42

पुनर्नृत्यति चैवाग्रे मम भक्तो व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभातसमये नृत्यचित्तोऽति कोविदः ॥

ମୋର ଭକ୍ତ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁଣି ନୃତ୍ୟ କଲା। ପରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ନୃତ୍ୟରେ ଚିତ୍ତ ଲଗାଇ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋବିଦ ଥିଲା।

Verse 43

पुनः पुनर्वै उच्चार्य नमो नारायणाय च ॥ निवृत्ते जागरे सोऽथ कालिन्दीसलिलाप्लुतः ॥

ସେ ପୁନଃପୁନଃ “ନମୋ ନାରାୟଣାୟ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା; ଜାଗର ସମାପ୍ତ ହେଲେ କାଳିନ୍ଦୀ (ଯମୁନା) ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲା।

Verse 44

दृष्ट्वा मां दिव्यरूपं तु गतोऽसौ मथुरां पुरीम् ॥ दृष्टश्चाग्रे त्वहं तेन पुरुषो दिव्यरूपवान् ॥

ମୋତେ ଦିବ୍ୟରୂପରେ ଦେଖି ସେ ମଥୁରା ପୁରୀକୁ ଗଲା; ଏବଂ ସେଠାରେ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଦିବ୍ୟରୂପବାନ୍ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲି।

Verse 45

स च पृष्टो मया देवि क्व भवान्प्रस्थितो द्रुतम् ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा सुधनो वाक्यमब्रवीत् ॥

ତାହାପରେ ମୁଁ ତାକୁ ପଚାରିଲି—“ହେ ଦେବି, ତୁମେ ଏତେ ଶୀଘ୍ର କେଉଁଠିକୁ ଯାଉଛ?” ସେ ପୁରୁଷର କଥା ଶୁଣି ସୁଧନ ଉତ୍ତର ଦେଲା।

Verse 46

जीवतो धर्ममाहात्म्यं मृते धर्मः कुतो यशः ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥ (५१) ॥ तत्र सत्यं वदिष्यामि यास्ये राक्षससन्निधौ ॥ आगतोऽहं महाभाग नर्तयित्वा यथासुखम् ॥

“ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଧର୍ମର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜଣାଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧର୍ମ କେଉଁଠି, ଯଶ କେଉଁଠି?” ସେ ପୁରୁଷର କଥା ଶୁଣି ସେ ବଣିକ କହିଲା—“ସେଠାରେ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିବି; ରାକ୍ଷସର ସନ୍ନିଧିକୁ ଯିବି। ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଯଥାସୁଖ ନୃତ୍ୟ କରି ଆସିଛି।”

Verse 47

विष्णवे लोकनाथाय चागतो हरिजागरात् ॥ इदं शरीरं मे रक्षो भक्षयस्व यथेप्सितम्

“ହରିଜାଗରରୁ ଆସି ମୁଁ ଲୋକନାଥ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ହେ ରାକ୍ଷସ, ମୋର ଏହି ଶରୀରକୁ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ସେପରି ଭକ୍ଷଣ କର।”

Verse 48

यथान्यायं विधानॆन यथा वा तव रोचते ॥ नोक्तपूर्वं मया।असत्यं कदाचिदपि राक्षस

ନ୍ୟାୟୋଚିତ ଭାବେ, ବିଧିପୂର୍ବକ—କିମ୍ବା ଯେପରି ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ—ହେ ରାକ୍ଷସ, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ।

Verse 49

तेन सत्येन मां भुङ्क्ष्व ब्रह्मराक्षस दारुण ॥ वणिजस्तु वचः श्रुत्वा ततोऽसौ ब्रह्मराक्षसः

ସେହି ସତ୍ୟବଳରେ ମୋତେ ଭକ୍ଷଣ କର, ହେ ଦାରୁଣ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ। ବଣିକର ବଚନ ଶୁଣି ପରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ (ଆଗକୁ) ଚାଲିଲା।

Verse 50

उवाच मधुरं वाक्यं सुधनं तदनन्तरम् ॥ साधु तुष्टोऽस्मि भद्रं ते सत्यं धर्मश्च पालितः

ତାପରେ ସେ ସୁଧନଙ୍କୁ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲା—“ସାଧୁ! ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ପାଳିତ ହୋଇଛି।”

Verse 51

वणिक् त्वं चातिविज्ञस्तु यस्य ते गतिरीदृशी ॥ जागरस्य समस्तस्य मम पुण्यं प्रयच्छ वै

ହେ ବଣିକ, ତୁମେ ଅତି ବିବେକୀ, କାରଣ ତୁମର ଗତି ଏପରି। ଏହି ସମଗ୍ର ଜାଗରଣର ପୁଣ୍ୟ ମୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ଦିଅ।

Verse 52

सत्यपुण्यप्रभावेन यथाहं मुक्तिमाप्नुयाम् ॥ सुधन उवाच॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं नृत्यस्य नरभोजन

“ସତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଯେପରି ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଉଁ।” ସୁଧନ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ପୁଣ୍ୟ ଦେବି ନାହିଁ, ହେ ନୃତ୍ୟକ, ନରଭୋଜୀ!”

Verse 53

अर्द्धं वाथ समस्तं वा प्रहरं चार्द्धमेव वा ॥ सुधनस्य वचः श्रुत्वा अब्रवीद्ब्रह्मराक्षसः

“ଅର୍ଧ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ; କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ପ୍ରହର; କିମ୍ବା କେବଳ ଅର୍ଧ ପ୍ରହର।” ସୁଧନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ କହିଲା।

Verse 54

केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ॥ यत्ते गुह्यं महाभाग सर्वं तत्कथयस्व मे

କେଉଁ କର୍ମଦୋଷରେ ତୁମେ ରାକ୍ଷସତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ? ହେ ମହାଭାଗ, ତୁମର ଯାହା କିଛି ଗୁହ୍ୟ ଅଛି ସେ ସବୁ ମୋତେ କହ।

Verse 55

सुधनस्य वचः श्रुत्वा विहसित्वाह राक्षसः ॥ किं त्वं मां च विजानासि प्रतिवासी ह्यहं तव

ସୁଧନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସ ହସି କହିଲା—“ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନୁନାହଁ କି? ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରତିବାସୀ (ପଡ଼ୋଶୀ) ଅଟେ।”

Verse 56

अग्निदत्तस्तु वै नाम छान्दसो ब्राह्मणोत्तमः ॥ इष्टकांस्तु हरन्नित्यं परकीयांश्च सर्वदा

ମୋର ନାମ ଅଗ୍ନିଦତ୍ତ—ମୁଁ ଛାନ୍ଦସ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି; ତଥାପି ମୁଁ ସଦା ପରଙ୍କ ଇଟା ନିତ୍ୟ ଚୋରି କରୁଥିଲି।

Verse 57

मृतस्सुगृहकामेन राक्षसत्वमुपागतः ॥ मया त्वं हि यथा प्राप्त उपकारं कुरुष्व मे ॥

ସୁନ୍ଦର ଘରର କାମନାରେ ମରି ମୁଁ ରାକ୍ଷସତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏବେ ତୁମେ ମୋର ଆବଧିରେ ଆସିଛ; ତେଣୁ ମୋ ପାଇଁ ଉପକାର କର।

Verse 58

एकविश्रामपुण्यं मे देहि त्वं वणिगुत्तम ॥ कृपया तु समायुक्तो वणिग्वचनमब्रवीत् ॥

“ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଣିକ, ମୋତେ ଏକ ବିଶ୍ରାମର ପୁଣ୍ୟ ଦିଅ।” କୃପାସହିତ ବଣିକ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 59

साधु राक्षस दत्तं ते एकनृत्यं मया तव ॥ एकनृत्यप्रभावेण राक्षसो मुक्तिमागतः ॥

“ସାଧୁ, ହେ ରାକ୍ଷସ! ମୁଁ ତୋତେ ଏକ ନୃତ୍ୟ ଦେଲି।” ସେଇ ଏକ ନୃତ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ରାକ୍ଷସ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା।

Verse 60

श्रीवराह उवाच ॥ सुधनस्तु ततो देवि विश्वरूपं जनार्दनम् ॥ अग्रतस्तु स्थितं देवं दृष्ट्वाऽसौ धरणीं गतः ॥

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସୁଧନ ଆଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିଶ୍ୱରୂପ ଜନାର୍ଦନ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 61

उवाच मधुरं वाक्यं देवदेवो जनार्दनः ॥ चतुर्भुजो दिव्यतनुः शङ्खचक्रगदाधरः ॥

ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନ—ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଦିବ୍ୟତନୁ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ—ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 62

विमानवरमारुह्य मम लोकं व्रजस्व च ॥ इत्युक्त्वा माधवो देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥

“ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଅ।” ଏମିତି କହି ଦେବ ମାଧବ ସେଠାରେଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 63

एष तीर्थप्रभावो वै कथितस्ते वसुन्धरे ॥ अक्रूराच्च परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

ହେ ବସୁନ୍ଧରେ! ଏହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବ ତୁମକୁ କହିଦିଆଗଲା। ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ କେବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।

Verse 64

तस्य तीर्थप्रभावेण सुधनो मुक्तिमाप्तवान् ॥ द्वादशी शुक्लपक्षे तु कुमुदस्य च वा भवेत् ॥

ସେହି ତୀର୍ଥର ପ୍ରଭାବରେ ସୁଧନ ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ। ଏହା ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀରେ—କୁମୁଦ ମାସରେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ—ହୋଇପାରେ।

Verse 65

तस्मिन्स्नातस्य वसुधे राजसूयफलṃ भवेत् ॥ कार्त्तिकीं समनुप्राप्य तत्तीर्थे तु वसुन्धरे ॥

ହେ ବସୁଧେ! ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ସେହି ତୀର୍ଥରେ, ହେ ବସୁନ୍ଧରେ, …

Verse 66

वृषोत्सर्गं नरः कुर्वंस्तारयेत्सकुलोद्भवान् ॥ श्राद्धं यः कुरुते सुभ्रु कार्तिक्यां प्रयतो नरः ॥

ଯେ ପୁରୁଷ ବୃଷୋତ୍ସର୍ଗ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାରେ। ଏବଂ ଯେ ନିୟମିତ ପୁରୁଷ କାର୍ତ୍ତିକରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ହେ ସୁଭ୍ରୁ, …

Verse 67

पितरस्तारितास्तेन सदैव प्रपितामहाः

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ପ୍ରପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 68

मानकूटं तुलाकूटं न करोति स कर्हिचित् ॥ एवं च वसतस्तस्य बहवो वत्सरा गताः

ସେ କେବେ ମାପରେ ଠକେଇ କରେନାହିଁ, ତୋଳରେ ମଧ୍ୟ କପଟ କରେନାହିଁ। ଏଭଳି ଧର୍ମମୟ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା।

Verse 69

तत्र जागरणं कृत्वा प्रभाते तव सन्निधौ ॥ आगमिष्याम्यहं शीघ्रमादित्योदयनं प्रति

ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିବି—ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି।

Verse 70

स्वर्गमिच्छन्ति सत्येन मोक्षः सत्येन लभ्यते ॥ सत्येन सूर्यस्तपति सोमः सत्येन राजते

ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତପେ, ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭେ।

Verse 71

अभिगच्छति मन्दात्मा तत्पापं मे भवेत् तदा ॥ राजपत्नीं ब्रह्मपत्नीं विधवां योऽभिगच्छति

ଯଦି କୌଣସି ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ସେମାନଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ସମୟରେ ସେ ପାପ ମୋ ପରେ ପଡ଼ିବ। ଯେ ରାଜପତ୍ନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣପତ୍ନୀ କିମ୍ବା ବିଧବାଙ୍କୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ…

Verse 72

अहं गच्छामि त्वरितो ब्रह्मराक्षससन्निधौ ॥ निवारयामास तदा न गन्तव्यं त्वयानघ

“ମୁଁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସର ସନ୍ନିଧିକୁ ଯାଉଛି।” ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ରୋକାଗଲା—“ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।”

Verse 73

एकनृत्यस्य मे पुण्यं दद त्वं वणिगुत्तम ॥ सुधन उवाच ॥ नाहं दास्यामि ते पुण्यं यथोक्तं च समाचर

“ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଣିକ, ଏକ ନୃତ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ ମୋତେ ଦିଅ।” ସୁଧନ କହିଲା—“ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଦେବି ନାହିଁ; ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି ସେପରି ନିୟମରେ ଆଚରଣ କର।”

Verse 74

सुधनः सशरीरोऽपि सकुटुम्बो दिवं ययौ ॥ विमानवरमारुह्य विष्णोर्लोकं जगाम ह

ସୁଧନ ଦେହସହିତ ଏବଂ କୁଟୁମ୍ବସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।