Varaha Purana - Adhyaya 151
Varaha PuranaAdhyaya 15184 Shlokas

Adhyaya 151: The Sacred Greatness of Lohārgala (The ‘Iron-Bolt’ Tīrtha)

Lohārgala-māhātmya

Tīrtha-māhātmya (Pilgrimage Geography & Ritual-Manual)

Rozdział przyjmuje formę dydaktycznego dialogu: Pṛthivī, wysłuchawszy wcześniejszych świętych opowieści, pyta Varāhę, czy istnieje jakiekolwiek bardziej „tajemne” (guhya) i pomyślne kṣetra przewyższające Sānandūrę. Varāha odpowiada, wychwalając Lohārgalę, odległe himalajskie tīrtha położone wśród mlecchów, lecz dostępne dla zasłużonych i tych oddanych pamięci o nim. Opowiada o jego mitycznym pochodzeniu: poprzez vaiṣṇavską māyę ustanawia boską argalę (ochronną barierę), poskramia wrogie siły, a następnie ustanawia nagrody rytualne. Varāha przystępuje do wyliczenia licznych kuṇḍów kompleksu Lohārgali, każdy oznaczony określoną liczbą strumieni wody, przepisanymi postami, wizjonerskimi spotkaniami (takimi jak z Nāradą, Kumārą i Gaurī) oraz stopniowanymi stanami pośmiertnymi, co kończy się obietnicą osiągnięcia własnej loki Varāhy. Pytanie Ziemi jest ujęte jako poszukiwanie etyczno-rytualnego porządku, który umacnia doczesne dobrostan poprzez dyscyplinę, czystość i uregulowane podejście do świętych wód.

Key Concepts

Lohārgala-kṣetra as a guhyatīrtha (esoteric pilgrimage complex)Ritual bathing (snāna/abhiṣeka) linked to fasting regimens (ekabhakta, pañcakāla, saptarātra, etc.)Mythic foundation via Vaiṣṇava māyā and cosmic conflict (deva–asura yuddha)Terrestrial sanctification: Earth (Pṛthivī) as interlocutor and beneficiary of regulated sacred geographySoteriological hierarchy: loka-attainments culminating in Varāha’s lokaTextual secrecy and controlled transmission (not to be given to ‘just anyone’)

In this adhyaya

People

  • VarahaSpeaksŚrī Varāha
  • PrithiviSpeaksListensPṛthivī (Earth)

What happens

  1. How it opens

    Pṛthivī, having heard earlier tīrtha-māhātmyas, asks Varāha whether there exists any further ‘guhya’ (secret) and supremely auspicious kṣetra surpassing Sānandūra, implying a search for a stabilizing ethical-ritual order that benefits the Earth through disciplined human practice.

  2. Stories within

    Etiological foundation of Lohārgala: Vaiṣṇava māyā establishes an ‘argalā’ (protective barrier/bolt) and subdues hostile forces in a deva-asura conflict frame.; Kuṇḍa-by-kuṇḍa micro-māhātmya units: each water-site is linked to a named sage/deity presence and a distinct soteriological fruit (Nārada, Vasiṣṭha, Saptarṣis, Śarabhaṅga, Bṛhaspati, Vaiśvānara, Kārttikeya, Umā, Maheśvara, Brahmā).

  3. The turning point

    Varāha reveals Lohārgala as a remote Himalayan guhyatīrtha, situated amid mleccha territories yet ‘sulabha’ to the meritorious and to those who remember him, then explains its mythic-etiological origin: by Vaiṣṇava māyā he establishes an ‘argalā’ (protective bolt/barrier), subdues hostile forces, and institutes a regulated sacred geography with graded rites and results.

  4. How it ends

    The narrative culminates in a structured enumeration of Lohārgala’s internal kuṇḍas (Pañcasara, Nārada, Vasiṣṭha, Pañcakuṇḍa, Saptarṣi, Śarabhaṅga, Agnisara, Bṛhaspati, Vaiśvānara, Kārttikeya, Umā, Maheśvara, Brahma), each tied to specific bathing/fasting regimens, visionary encounters (e.g., Nārada, Kumāra, Gaurī), and ascending post-mortem destinations, ultimately resolving in the highest promise: attainment of Varāha’s own loka for the properly disciplined pilgrim.

Tirthas

Himavant/Himālaya region; Lohārgala-kṣetra (extent described in yojanas); Siddhavaṭa (as an approach marker); udīcī diś (northern direction); Himakūṭa (mountain source imagery); internal tīrthas/kuṇḍas: Pañcasara-kuṇḍa, Nārada-kuṇḍa, Vasiṣṭha-kuṇḍa, Pañcakuṇḍa, Saptarṣi-kuṇḍa, Śarabhaṅga-kuṇḍa, Agnisara-kuṇḍa, Bṛhaspati-kuṇḍa, Vaiśvānara-kuṇḍa, Kārttikeya-kuṇḍa, Umā-kuṇḍa, Maheśvara-kuṇḍa, Brahma-kuṇḍa; references to Vedic streams (Ṛgveda, Yajurveda, Atharvaveda) as hydrological-symbolic features.

  • Lohargala-kshetraMain tirthaLohārgala-kṣetra (the ‘Iron-Bolt’ tīrtha complex)

    Himavant / Himālaya (udīcī diś; with approach-marker Siddhavaṭa; imagery of Himakūṭa sources)

  • SiddhavataSiddhavaṭa (approach marker)
  • Himavant / Himalaya regionHimavant / Himālaya region
  • Udichi dishUdīcī diś (northern direction)
  • HimakutaHimakūṭa (mountain-source imagery)
  • Panchasara-kundaPañcasara-kuṇḍa
  • Narada-kundaNārada-kuṇḍa
  • Vasishtha-kundaVasiṣṭha-kuṇḍa
  • PanchakundaPañcakuṇḍa
  • Saptarshi-kundaSaptarṣi-kuṇḍa
  • Sharabhanga-kundaŚarabhaṅga-kuṇḍa
  • Agnisara-kundaAgnisara-kuṇḍa
  • Brihaspati-kundaBṛhaspati-kuṇḍa
  • Vaishvanara-kundaVaiśvānara-kuṇḍa
  • Karttikeya-kundaKārttikeya-kuṇḍa
  • Uma-kundaUmā-kuṇḍa
  • Maheshvara-kundaMaheśvara-kuṇḍa
  • Brahma-kundaBrahma-kuṇḍa
  • Vedic-stream symbolismṚg/Yajur/Atharva as hydrological features
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 151

Shlokas in Adhyaya 151

Verse 1

अथ लोहर्गलमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ सानन्दूरस्य माहात्म्यमेतच्छ्रुत्वा वसुन्धरा ॥ कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वराहं पुनरब्रवीत् ॥

Teraz (rozpoczyna się) pochwała Lohargali. Suta rzekł: Usłyszawszy ten opis wielkości Sanandury, Wasundhara (Ziemia), ze złożonymi dłońmi w geście czci, ponownie przemówiła do Waraha.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ श्रुतमेतज्जगन्नाथ विष्णो गुह्यमनुत्तमम् ॥ यच्छ्रुत्वा सुमहाभाग जाता॒स्मि विगतज्वरा ॥

Ziemia rzekła: Ta niezrównana tajemnica, o Panie świata, o Wisznu, została usłyszana. Usłyszawszy ją, o bardzo szczęśliwy, stałam się wolna od gorączki, uwolniona od udręki.

Verse 3

अपरं वा॒स्ति चेत्किञ्चिद्गुह्यं क्षेत्रं शुभावहम् ॥ सानन्दूरात्परं गुह्यं क्षेत्रमस्ति न वा परम् ॥

Jeśli istnieje jakaś inna tajemna święta kraina przynosząca pomyślność, czy istnieje kszetra bardziej tajemny niż Sanandura, czy też nie ma nic poza nim?

Verse 4

सुरकरण नृसिंह लोकनाथ युतससुरसुरधीऱ देववीर ॥ कमलदलसहस्रनेत्र रूपो जयति कृतान्तसमानकालरूपः ॥

Zwycięski jest ten bohaterski Pan, opiekun świata, Narasimha, niezachwiany pośród bogów i asurów; którego postać ma tysiąc oczu jak płatki lotosu, a którego forma czasu równa jest nawet Kritancie (Śmierci).

Verse 5

गद्गदं वचनं श्रुत्वा पृथिव्याः स जनार्दनः ॥ उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकार्त्तिहा हरिः ॥

Usłyszawszy słowa pełne wzruszenia Pṛthivī, ten Janārdana, Hari, uwalniający od cierpień wszystkich światów, wypowiedział łagodną i słodką odpowiedź.

Verse 6

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु देवि च तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ गुह्यमन्यत्प्रवक्ष्यामि मद्व्रतः कर्मणो जनिः ॥

Śrī Varāha rzekł: "Słuchaj, o Bogini, w prawdzie, o co mnie pytasz. Wyłożę również inną sprawę, tajemną z natury, początek tej vraty i jej rytuał."

Verse 7

ततः सिद्धवटे गत्वा त्रिंशद्योजनदूरतः ॥ म्लेच्छमध्ये वरारोहे हिमवन्तं समाश्रितम् ॥

Wtedy udałem się do Siddhavaṭa, oddalonej o trzydzieści jojan; o piękno bioder, dotarłem do miejsca pośród mlecchów, znajdując schronienie u stóp Himālayi.

Verse 8

तत्र लोहर्गले क्षेत्रे निवासो विहितः शुभः ॥ गुह्यं पञ्चदशायामं समन्तात्पञ्चयोजनम् ॥

Tam, w kṣetrze zwanym Lohārgala, ustanowiono pomyślne miejsce pobytu. Miejsce to zwie się 'tajemnym': piętnaście jojan długości i pięć jojan rozciągłości ze wszystkich stron.

Verse 9

दुर्गमं दुःसहं चैव पापैः सर्वत्र वेष्टितम् ॥ सुलभं पुण्ययुक्तानां मम चिन्तानुसारिणाम् ॥

Jest trudne do osiągnięcia i trudne do zniesienia, wszędzie otoczone grzechem; jednak łatwo dostępne dla tych, którzy obdarzeni są zasługą, dla tych, którzy nieustannie podążają za pamięcią o mnie.

Verse 10

ततो मे दानवाः सर्वे क्रमन्तो लोकमुत्तमम् ॥ मया चैवान्तरं कृत्वा कृत्वा मायां च वैष्णवीम् ॥

Wtedy wszyscy moi Dānavowie ruszyli ku najwyższemu światu; a ja, stworzywszy odstęp, przywołałem również Vaiṣṇavī māyā, świętą strategię związaną z Viṣṇu.

Verse 11

तत्र ब्रह्मा च रुद्राश्च स्कन्देन्द्रो समुरुद्गणाः ॥ आदित्या वसवो वायुरश्विनौ च महौजसम् ॥

Tam byli Brahmā i Rudrowie, Skanda i Indra wraz z zastępami Marutów; Ādityowie, Vasuowie, Vāyu i Aśvinowie, o wielkiej świetności.

Verse 12

सोमो बृहस्पतिश्चैव ये चान्ये वै दिवौकसः ॥ तेषां चैवार्गलं दत्त्वा चक्रं गृह्य महौजसम् ॥

Soma i Bṛhaspati, oraz inni mieszkańcy nieba, dawszy im argalę, ochronną barierę, ująłem promienny dysk (cakra).

Verse 13

शतकोटिसहस्राणि शीघ्रमेव निपातितम् ॥ ततश्च देवताः सर्वास्तुष्यमाणा इतस्ततः ॥

Sto koṭi tysięcy zostało szybko strąconych; wtedy wszystkie bóstwa, będąc zadowolone, poruszały się tu i tam.

Verse 14

एवं लोहर्गलं नाम क्षेत्रं चैव मया कृतम् ॥ ततो देवासुरे युद्धे हत्वा त्रिदशकण्टकान् ॥

Tak oto święta kraina zwana Lohārgala została ustanowiona przeze mnie. Następnie, w wojnie między bogami i asurami, po zabiciu 'cierni' Trzydziestu, przeciwników i kłopotów dewów, opowieść biegnie dalej.

Verse 15

तेषां संस्थापनं तत्र कृतं चैव महौजसाम् ॥ यो मां पश्यति तत्रस्थं प्रयत्नेन कदाचन

Tam zaprawdę dokonano ustanowienia owych potężnych istot. Ktokolwiek z wysiłkiem, w jakimkolwiek czasie, ujrzy mnie przebywającego w tym miejscu

Verse 16

सोऽपि भागवतो भूमे भवत्येव सुनिष्ठितः ॥ तस्मिन्कुण्डे तु सुश्रोणि यः स्नाति नियतो नरः

ta osoba również staje się oddanym sługą, o Ziemo, mocno ugruntowanym w oddaniu. A ty, o piękno-biodra, człowiek, który kąpie się w tym zbiorniku z powściągliwością

Verse 17

उपोष्य च त्रिरात्रं तु विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ ततः स्वर्गसहस्रेषु मोदते नात्र संशयः

I po poście trwającym trzy noce, zgodnie z procedurą nakazaną przez rytuał, potem raduje się w tysiącach niebios, o tym nie ma wątpliwości.

Verse 18

अथात्र मुञ्चते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ सर्वान्स्वर्गान्परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते

Wtedy, tutaj, spełniwszy własne obowiązki, opuszcza swoje oddechy życiowe; porzucając wszystkie niebiosa, osiąga moją sferę.

Verse 19

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मासेन विधिना मम ॥ बलिः प्रदीयते तत्र सर्वकामविशोधनः

W dwudziestej czwartej Dvādaśī, w miesiącu tak określonym, według mojego nakazanego rytuału, składana jest tam ofiara, czyn rzekomo oczyszczający wszystkie pragnienia.

Verse 20

अश्वो मे कल्पितस्तत्र सर्वरत्नविभूषितः ॥ श्वेतः कुमुदवर्णाभः शङ्खकुन्दसमप्रभः

Tam dla mnie uformowany jest koń, przyozdobiony każdym klejnotem, biały, o barwie lilii wodnej, i o blasku porównywalnym z muszlą i jaśminem.

Verse 21

मार्गणा मे धनुस्तत्र अक्षसूत्रं कमण्डलुः ॥ आसनं विततं दिव्यं दीयतेऽश्वोपरि स्थिरम्

Tam dla mnie są strzały i łuk, różaniec i naczynie na wodę; i boskie, rozłożone siedzenie jest dane, stabilne na koniu.

Verse 22

श्वेतपर्वतमारोह्य पतमानः कुरून् बहून् ॥ पतितस्तत्र दृश्येत क्षतं तत्र न दृश्यते

Wspiąwszy się na Białą Górę i spadając przez wiele kurus, widziany jest jako ten, który tam upadł; jednak żadna rana tam nie jest widoczna.

Verse 23

अनेकान्येव रूपाणि पातयित्वा नभस्तलात् ॥ शान्तो दान्तः परिक्लिष्टः स चाश्वो दिवि वर्तते

Zrzuciwszy wiele innych postaci z oblicza nieba, ten koń, spokojny, opanowany i zmęczony, pozostaje w niebie.

Verse 24

सूत उवाच ॥ ततो भूम्या वचः श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः ॥ विस्मयं परमं प्राप्तो विष्णुमायोपबृंहितः

Sūta rzekł: Wtedy, usłyszawszy słowa Ziemi, wielki mędrzec, syn Brahmy, osiągnął najwyższe zdumienie, jego doświadczenie spotęgowane przez māyā Viṣṇu.

Verse 25

ततः स विस्मयाविष्टो ब्रह्मपुत्रो महामतिः ॥ सनत्कुमारो भगवान् पुनरेवमभाषत

Wtedy syn Brahmy o wielkim umyśle, przepełniony zdumieniem, czcigodny Sanatkumāra, przemówił ponownie w następujący sposób.

Verse 26

सनत्कुमार उवाच ॥ धन्यासि देवि सुश्रॊणि सुपुण्यासि वरानने ॥ देवि यल्लोकनाथस्य साक्षाद्दर्शनमागता

Sanatkumāra rzekł: Szczęśliwa jesteś, o Bogini, o pięknych biodrach, pełna zasług, o miłej twarzy, gdyż dostąpiłaś bezpośredniego widoku Pana świata.

Verse 27

पद्मपत्रविशालाक्षो यत्त्वया परिभाषितः ॥ तेनोक्तं शंस सकलं सर्वेषां सुखवर्धनम्

Tego, którego oczy są szerokie jak liście lotosu, do którego przemówiłaś, opowiedz w pełni wszystko, co zostało powiedziane przez niego, gdyż to zwiększa pomyślność wszystkich istot.

Verse 28

ततः स पुण्डरीकाक्षः किमाचष्ट ततः परम् ॥ कर्मणा विधिदृष्टेन सर्वभागवतप्रियः

Wtedy ten Puṇḍarīkākṣa, ten o oczach jak lotosy, co opowiedział potem? Jest on drogi wszystkim bhaktom i przemawia zgodnie z rytuałem, jak nakazuje działanie zgodne z zasadami.

Verse 29

(सूत उवाच) ॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुमारस्य महौजसः ॥ उवाच मधुरं वाक्यमाभाष्य ब्रह्मणः सुतम्

Sūta rzekł: Usłyszawszy te słowa promiennego Kumāry, zwrócił się do syna Brahmy i wypowiedział słodkie słowa.

Verse 30

शृणु वत्स जगन्नाथो यथा मामाह चोदितः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं तत्रैव कर्माणि क्रियन्ते विधिपूर्वकम्

Słuchaj, drogie dziecko: opowiem ci, jak Pan świata, gdy został poproszony, przemówił do mnie. Śrī Varāha rzekł: Tak właśnie w tym miejscu wykonywane są rytuały zgodnie z przepisaną procedurą.

Verse 31

शोधकानि च पापानां मृदूनि च शुभानि च ॥ अश्वानां तत्कुलीनानामावहन्ति सुमध्यमे

Przyprowadzają, o o pięknej talii, konie z tego szlachetnego rodu, ofiary, które oczyszczają z grzechów, łagodne i pomyślne.

Verse 32

नान्यं वहन्ति ते चाश्वा मम वाहा दुरत्ययाः ॥ कुण्डं पञ्चसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम

Te konie nie niosą nikogo innego; są one moimi wierzchowcami, trudnymi do przezwyciężenia. Jest tam staw zwany Pañcasara, moja tajemna i najwyższa święta przestrzeń.

Verse 33

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र शङ्खवर्णा मनोजवाः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत चतुर्भक्तोषितो नरः

Tutaj spadają cztery strumienie, białe jak muszle i szybkie jak myśl. Tam człowiek umiarkowany, zadowolony z czterech posiłków, powinien wykonać rytualną kąpiel.

Verse 34

लोकं चैत्राङ्गदं गत्वा गन्धर्वैः सह मोदते ॥ अथ चेन्मुञ्चते प्राणांस्तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

Gdy uda się do świata zwanego Caitrāṅgada, raduje się razem z Gandharwami. A jeśli w tej mojej najwyższej świętej przestrzeni złoży swoje życie...

Verse 35

गन्धर्वलोकमुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ ततो नारदकुण्डे तु मम क्षेत्रे परे महत्

Opuciwszy świat Gandharvów, udaje się do mojej sfery. Następnie, przy Nārada-kuṇḍa, w moim najwyższym i wielce czczonym miejscu świętym, obrzęd ma być wykonany.

Verse 36

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र तालवृक्षसमोपमाः ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकभक्तोषितो नरः

Tu spadają pięć strumieni, porównywalne wzrostem do palm. Tam człowiek powinien się obmyć, zachowawszy dyscyplinę przyjmowania pokarmu raz dziennie.

Verse 37

प्रमुच्य नारदं दिव्यं मम लोकं च गच्छति ॥ ततो वसिष्ठकुण्डं तु तस्मिन्क्षेत्रं परं मम

Uwolniwszy się przy boskim Nārada-kuṇḍa, udaje się również do mojej sfery. Następnie przychodzi Vasiṣṭha-kuṇḍa, w nim znajduje się moje najwyższe miejsce święte.

Verse 38

धाराः पतन्ति तिस्रस्तु न स्थूला नाति वै कृशाः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्च कालोषितो नरः

Tam spadają trzy strumienie, ani zbyt gęste, ani zbytnio rzadkie. Tam człowiek powinien dokonać obmycia, zachowawszy dyscyplinę pięciu okresów.

Verse 39

वासिष्ठं लोकमासाद्य मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वासिष्ठं लोकमुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ पञ्चकुण्डेति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम

Doszedłszy do świata Vasiṣṭhy, raduje się, co do tego nie ma wątpliwości. Następnie, ugruntowany w moich obrzędach, tu porzuca swoje oddechy życiowe. Opuściwszy świat Vasiṣṭhy, osiąga moją sferę. Miejsce znane jako Pañcakuṇḍa, w moim najwyższym miejscu świętym.

Verse 40

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र हिमकूटविनिःसृताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः

Tu spadają pięć strumieni, wypływających z Himakūṭa. Tam człowiek powinien dokonać obmycia, zachowawszy dyscyplinę pañca-kāla.

Verse 41

स तत्र गच्छेद्वै भूमे यत्र पञ्चशिखो मुनिः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम भक्तो जितेन्द्रियः

Powinien tam udać się, zaprawdę, do miejsca na ziemi, gdzie przebywa mędrzec Pañcaśikha. Następnie, tutaj, mój czciciel, opanowany, porzuca swoje oddechy życiowe.

Verse 42

पञ्चचूडं समुत्सृज्य स याति परमां गतिम् ॥ सप्तर्षिकुण्डं विख्यातमस्मिन्क्षेत्रे परे मम

Opuściwszy Pañcacūḍa, osiąga stan najwyższy. Słynne Saptarṣi-kuṇḍa, w tym moim najwyższym miejscu świętym.

Verse 43

सप्त धाराः पतन्त्यत्र हिमवत्पर्वतस्थिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत सप्तभक्तोषितो नरः

Tu spadają siedem strumieni, położonych na górze Himavat. Tam człowiek powinien dokonać obmycia, zachowawszy dyscyplinę sapta-bhakta.

Verse 44

मोदते ऋषिलोकेषु ऋषिकन्याभिसंवृतः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्रागलोभविवर्जितः

Raduje się w światach wieszczów, otoczony przez córy mędrców. Następnie, tutaj, wolny od namiętności i chciwości, porzuca swoje oddechy życiowe.

Verse 45

तत्र धारा पतत्येका शरभङ्गश्रिता नदी ॥ स्नानं यस्तत्र कुर्वीत षष्ठभक्तोषितो नरः

Tam spada jeden potok, rzeka związana z Śarabhangą. Człowiek, który tam się kąpie, po zachowaniu dyscypliny szasztha-bhakta

Verse 46

मोदते तस्य लोकेषु ऋषिकन्याप्रमोदितः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान् सर्वसङ्गविवर्जितः

raduje się w tych światach, uszczęśliwiony przez córki widzących. Następnie, właśnie tutaj, porzuca swoje oddechy życiowe, wolny od wszelkich przywiązań.

Verse 47

शरभङ्गं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ कुण्डमग्निसरो नाम सर्वमायाभिसंवृतम्

Porzucając związek z Śarabhangą, jest czczony w moim świecie. Jest tam staw o nazwie Agnisara, całkowicie otoczony mają.

Verse 48

भूमिं नीत्वा जलं तत्र तिष्ठत्येव वरानने ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत चाष्टकालोषितो नरः

Przyniósłszy wodę na ziemię, ona tam pozostaje, o pięknolica. Człowiek, który zachował okres ośmiu razy, powinien tam wykonać kąpiel.

Verse 49

गच्छत्यङ्गिरसो लोकं सुखभागी न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

Udaje się do świata Angirasa, uczestnik szczęścia, nie ma wątpliwości. Następnie, tutaj, porzuca swoje oddechy życiowe, oddany moim czynom.

Verse 50

अग्निलोकं समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ कुण्डं बृहस्पतेर्भूमे सर्ववेदोदकाश्रितम्

Porzucając świat Agni, udaje się do mojego świata. Jest tam święty staw Bihaspatiego, o Ziemi, podtrzymywany przez wody wszystkich Wed.

Verse 51

धारा चैका पतत्यत्र हिमकूटसमाश्रिता ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः

I tutaj spada jeden potok, związany z Himakutą. Człowiek, który zachował okres szasztha-kala, powinien tam wykonać kąpiel.

Verse 52

गत्वा बृहस्पतेर्लोकं मुनिकन्याभिमोदितः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं समाश्रितः

Udawszy się do świata Bihaspatiego, witany przez córki mędrców, następnie tutaj porzuca swoje oddechy życiowe, przyjmując schronienie w moim świecie.

Verse 53

सोऽपि याति परां सिद्धिं समुत्सृज्य बृहस्पतिम् ॥ वैश्वानरस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम

On również osiąga najwyższą siddhi, porzucając Bihaspatiego. Lecz staw Waiśwanary to tajemne święte pole, moja najwyższa domena.

Verse 54

गत्वा बृहस्पतेर्लोकं मुनिकन्याभिमोहितः ॥ वैश्वानरेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः

Udawszy się do świata Bihaspatiego, oczarowany przez córki mędrców, raduje się w światach Waiśwanary, co do tego nie ma wątpliwości.

Verse 55

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ॥ वैश्वानरं समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति

Teraz, kto tutaj porzuca oddechy życiowe, oddany przepisanym obrzędom, opuściwszy sferę Vaiśvānary, udaje się do mojego świata.

Verse 56

कार्त्तिकेयस्य कुण्डं तु गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ यत्र पञ्चदशा धाराः पतन्ति हिमपर्वतात्

Staw Kārttikeyi jest zaiste tajemną świętą domeną, najwyższą moją, gdzie piętnaście strumieni spada z góry Himālayi.

Verse 57

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥ कुमारं पश्यति व्यक्तं षण्मुखं शुभदर्शनम्

Tam człowiek, który przebywał przez sześć okresów rytualnych, powinien dokonać świętej kąpieli; ujrzy on Kumārę w jawnej postaci, o sześciu obliczach i pomyślnym widoku.

Verse 58

अथात्र मुंचते प्राणान्कृत्वा चान्द्रायणं शुचिः ॥ कार्त्तिकेयं समुत्सृज्य मोदते मम मण्डले

Teraz, kto tutaj porzuca oddechy życiowe, czysty, po odprawieniu praktyki Cāndrāyaṇa, opuściwszy sferę Kārttikeyi, raduje się w mojej domenie.

Verse 59

उमाकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥ सा गौरी यत्र चोत्पन्ना महादेववराङ्गना

Znany jest jako Umā-kuṇḍa, w tym świętym regionie, najwyższym moim, gdzie ta Gaurī, wybrana małżonka Mahādevy, powstała.

Verse 60

तत्र स्नानं तु कुर्वीत दशरात्रोषितो नरः ॥ गौरीं देवीं स पश्येत्तु तस्या लोके च मोदते

Tam człowiek, który przebywał przez dziesięć nocy, powinien dokonać świętej kąpieli; ujrzy on boginię Gaurī i raduje się w jej świecie.

Verse 61

अथ प्राणान्प्रमुंचेत दशरात्रोषितो नरः ॥ उमालोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते

Wtedy człowiek, który przebywał przez dziesięć nocy, może porzucić oddechy życiowe; opuściwszy świat Umā, osiąga mój świat.

Verse 62

महेश्वरस्य वै कुण्डं यत्र चोद्वाहिताः उमा ॥ कादम्बैश्चक्रवाकैश्च हंससारससेवितम्

Zaiste, jest tam staw Maheśvary, gdzie Umā została wydana za mąż; przebywają tam ptaki kādamba, cakravāki oraz łabędzie i żurawie.

Verse 63

तत्र स्नानं तु कुर्वीत द्वादशाहोषितो नरः ॥ मोदते रुद्रलोकेषु रुद्रकन्याभिरावृतः

Tam człowiek, który przebywał przez dwanaście dni, powinien dokonać świętej kąpieli; raduje się w światach Rudry, otoczony przez dziewy Rudry.

Verse 64

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ रुद्रलोकं समुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति

Teraz, kto tutaj porzuca oddechy życiowe, po wypełnieniu najtrudniejszej praktyki, opuściwszy świat Rudry, udaje się również do mojego świata.

Verse 65

प्रख्यातं ब्रह्मकुण्डं तु वेदा यत्र समुत्थिताः ॥ चतस्रो वेदधारास्तु पतन्ति च हिमालयात् ॥

Słynne jest Brahmakuṇḍa, miejsce, z którego według przekazu powstały Wedy. Z Himalajów spływają cztery strumienie, zwane „wedyckimi nurtami”.

Verse 66

ततः पूर्वेण पार्श्वेन समा धारा पतेच्छुभा ॥ उच्चा च रमणीया च पाण्डरोदकशोभिता ॥

Następnie, po wschodniej stronie, spływa pomyślny strumień, w swoim biegu wzniosły i upajający, przyozdobiony bladą, przejrzystą wodą.

Verse 67

अथ पश्चिमपार्श्वेन यजुर्वेदेन संयुता ॥ अथ दक्षिणपार्श्वेन चाथर्वणसमन्विता ॥

Teraz, po zachodniej stronie, znajduje się strumień związany z Jadżurwedą; a po południowej stronie, inny, połączony z tradycją Atharwy.

Verse 68

एका धारा पतत्यत्र इन्द्रगोपकसन्निभा ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं सप्तरात्रोषितो नरः ॥

Tutaj spływa jeden strumień, przypominający barwą indragopakę, jaskrawoczerwonego owada. Ktokolwiek tam się kąpie, przebywając przez siedem nocy, zyskuje owoc opisany w następującym wersecie.

Verse 69

ब्रह्मलोकं समासाद्य ब्रह्मणा सह मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणानहङ्कारविवर्जितः ॥

Po osiągnięciu Brahmaloki raduje się w towarzystwie Brahmy. Następnie, tutaj, wolny od egoizmu, oddaje swoje tchnienia życiowe.

Verse 70

पुनरस्योत्तरे पार्श्वे सुवर्णसदृशोपमा ॥ ऋग्वेदः पतते धारा प्रसन्ना विमलोदका ॥

Znowu, po jego północnej stronie spływa strumień o złotym wyglądzie: strumień Rigwedy, pogodny, o czystej i nieskalanej wodzie.

Verse 71

ब्रह्मलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ गुह्याख्याने महाभागे क्षेत्रे लोहर्गले मम ॥

Porzucając Brahmalokę, osiąga mój świat. O szczęśliwy, to należy do „tajemnej opowieści”, w moim świętym kszetrze zwanym Lohārgala.

Verse 72

न तस्य कर्म विद्येत स एवमपि संस्थितः ॥ आख्यानानां महाख्यानं धर्माणां धर्म उत्तमः ॥

Dla niego nie pozostaje żadne wiążące karma, tak trwale ugruntowany. To jest wielka opowieść pośród opowieści i najwyższa dharmą pośród dharm.

Verse 73

पवित्राणां पवित्रं तु न देयं यस्य कस्यचित् ॥ ये पठंति महाभागे स्थिताः शृण्वन्ति मत्पथे ॥

To jest oczyszczyciel pośród oczyszczycieli; nie należy go przekazywać byle komu. Ci, którzy go recytują, o szczęśliwy, i ci, którzy właściwie usytuowani, słuchają na mojej ścieżce

Verse 74

तारितानि कुलानि स्युरुभयत्र दशापि च ॥ एतन्मरणकाले तु न कदाचित्तु विस्मरेत् ॥

Ich rody zostają przeprowadzone na drugi brzeg bezpieczeństwa w obu aspektach, nawet dla dziesięciu pokoleń. A w chwili śmierci nie wolno nigdy o tym zapomnieć.

Verse 75

यदीच्छेत्पराम् सिद्धिं सर्वसंसारमोक्षणीम् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे लोहाङ्गलमनुत्तमम् ॥

Jeśli ktoś pragnie najwyższej siddhi, która wyzwala z całego doczesnego istnienia, to oto, o pomyślna pani, zostało ci objawione: niezrównane Lohāṅgala.

Verse 76

माहात्म्यं पद्मपत्राक्षि गुह्यं यच्च महौजसम् ॥ माङ्गल्यं च पवित्रं च मम भक्तसुखावहम् ॥

O ty o oczach jak płatki lotosu, to opowiadanie o wielkości, tajemne i pełne potężnej mocy, jest pomyślne i oczyszczające, i przynosi dobrobyt moim czcicielom.

Verse 77

तत्र तिष्ठाम्यहं भद्रे उदीचीं दिशमाश्रितः ॥ हिरण्यप्रतिमां कृत्वा जातरूपां न संशयः ॥

Tam, o pomyślna pani, przebywam, mając schronienie w kierunku północnym; stworzywszy złoty wizerunek, prawdziwie ze złota, bez wątpliwości.

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि यत्र तत्परमद्भुतम् ॥ लोकविस्मापनार्थाय मया तत्र च यत्कृतम् ॥

I opowiem ci coś więcej: gdzie znajduje się ten najwyższy cud, i co tam uczyniłem dla zadziwienia świata.

Verse 79

यथा यथा वदसि च धर्मसंहितं गुह्यं परं देववरप्रणीतम् ॥ गुणोत्तमं कारणसम्प्रयुक्तं तथा तथा भावयसि मनो मम ॥

W jaki sposób mówisz ten zbiór dharmy, tajemny, najwyższy, głoszony przez najwyższego boga, doskonały w zaletach i związany z właściwymi przyczynami, w takim stopniu kształtujesz i wznosisz mój umysł.

Verse 80

देवर्षिनारदं पश्येन्मोदते तेन वै समम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम गुह्यविनिश्चितः ॥

Należy ujrzeć boskiego mędrca Nāradę i radować się równo z nim; potem, tutaj, porzuca się oddechy życiowe, to jest moja tajemna decyzja.

Verse 81

सप्तर्षीन् स समुत्सृज्य मोदते मम संस्थितः ॥ शरभङ्गस्य कुण्डं वै क्षेत्रे गुह्यं परे मम ॥

Przekroczywszy nawet Siedmiu Mędrców, raduje się, ustanowiony we mnie. W moim najwyższym, tajemnym świętym polu znajduje się staw Śarabhaṅgi.

Verse 82

धारा चैका पतत्यत्र दृश्यते हिमसंश्रयात् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठभक्तोषितो नरः ॥

Jeden strumień wody spada tam, widoczny ponieważ czerpie ze śniegu. Tam człowiek powinien dokonać abhiṣeki, namaszczenia konsekrującego, trwając w postaci posiłku szóstego dnia.

Verse 83

तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र हिमवत्पर्वताश्रिताः ॥ स्थूलाश्च रमणीयाश्च न ह्रस्वाश्चातिनिर्मलाः ॥

Trzy strumienie spadają tam, mające oparcie w górze Himavat. Są szerokie i urocze, nie małe i niezwykle czyste.

Verse 84

सिद्धिकामेन मर्त्येन गन्तव्यं नात्र संशयः ॥ समन्तात्पञ्चविंशति योजनानि वरानने ॥

Przez śmiertelnika, który szuka dokonania, musi być odwiedzone, o tym nie ma wątpliwości. Ze wszystkich stron święty region rozciąga się na dwadzieścia pięć jojan, o pięknolica.

Inside Adhyaya 151

Tirtha focus

  • Pilgrimage MeritPurification through regulated snāna and vrata; eligibility framed by merit and remembrance of Varāha; graded fruits culminating in Varāha-loka, with intermediate deva/ṛṣi-associated destinations corresponding to specific kuṇḍas and observances.

Ritual instructions

  • Primary RitualTīrtha-snāna (ritual bathing/abhiṣeka) at designated kuṇḍas combined with vrata-based fasting regimens and mindful remembrance of Varāha.
  • BenefitMoral purification and ordered engagement with sacred landscape; visionary encounters with revered figures (e.g., Nārada, Kumāra, Gaurī) as signs of grace; graded post-mortem attainments culminating in Varāha’s loka for disciplined practitioners.

The narrative frame

  • Dialogue TonePedagogical, initiatory, and protective—presenting ‘guhya’ knowledge with an emphasis on restraint, qualification, and ritual exactness.

Closing phalashruti

A strong merit-claim is implied through the graded loka-attainments and the final assurance of reaching Varāha-loka; the chapter also signals a ‘controlled transmission’ phalāśruti—this guhyatīrtha knowledge is efficacious but not to be disclosed indiscriminately.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta (tranquil-sacral) with undertones of Vīra (cosmic protection)
  • Emotional ProgressionInquiry and yearning for a higher ‘secret’ kṣetra → awe at the remoteness and guarded accessibility of Lohārgala → reassurance through Varāha’s protective founding act → disciplined resolve via detailed vrata/snāna prescriptions → uplift and confidence through graded loka-promises culminating in Varāha-loka.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityTextually described as remote and difficult, ‘accessible’ primarily through merit and devotion; in practical modern terms, treat as a high-altitude Himalayan sacred-geo motif that may not map cleanly to a single continuously identified pilgrimage center across recensions—plan with caution and rely on local tradition/itihāsa mapping if attempting identification.
  • Best SeasonLate spring to early autumn (typical Himalayan accessibility window; avoid peak winter closures and monsoon hazards).
  • Modern Location NameUncertain / not securely identifiable from the provided chapter summary alone (likely a Himalayan Lohārgala tradition; requires recension-specific colophons and regional tīrtha lists for confident mapping).
  • Related FestivalDvādaśī-oriented Vaiṣṇava observances (contextual fit with dvādaśī timing); otherwise not explicitly fixed in the summary.

Frequently Asked Questions

The text presents disciplined ritual conduct—fasting, regulated bathing, and mindful remembrance of Varāha—as a mechanism for moral purification and ordered engagement with sacred landscapes. Philosophically, it frames ‘guhya’ knowledge as transformative but requiring restraint in transmission, while Earth’s (Pṛthivī’s) inquiry positions terrestrial well-being as supported by human self-regulation and respectful interaction with sanctified waters.

A specific lunar timing is given: on caturviṃśati-dvādaśyām (interpretable as the 24th day and/or a dvādaśī observance context depending on recension), bali is prescribed “māsena vidhinā” (according to monthly rite). Additional time-structures are expressed through vrata-durations: trirātra (three nights), saptarātra (seven nights), daśarātra (ten nights), dvādaśāha (twelve days), and various ‘kāla’/‘bhakta’ regimens (e.g., ekabhakta, pañcakāla, ṣaṣṭhakāla, saptabhakta).

By making Pṛthivī the questioning interlocutor, the narrative implicitly links sacred geography to Earth’s stability: tīrthas are described as bounded ecological-religious zones (measured extents, difficult terrain, water-stream systems) that become ‘sulabha’ only to ethically qualified practitioners. The repeated emphasis on purity, restraint, and non-random access functions as a proto-conservation logic—protecting sensitive Himalayan water-sites through behavioral regulation and controlled knowledge circulation.

The chapter references divine and sage figures as cultural authorities anchoring the tīrtha network: Brahmā, Rudra/Maheśvara, Skanda/Kārttikeya (Ṣaṇmukha), Indra, Ādityas, Vasus, Vāyu, Aśvins, Soma, Bṛhaspati, Devarṣi Nārada, Vasiṣṭha, the Saptarṣis, and Śarabhaṅga. It also mentions mlecchas as a social-geographical marker for the region’s surrounding human landscape.

Ask anything about Adhyaya 151 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play