Opening the text

Mathurātīrtha-praśaṃsā
Ancient-Geography
Rozdział rozwija się jako dialog dydaktyczny: Pṛthivī (Ziemia), usłyszawszy o wielkości Varāhy, prosi o pouczenie o najwyższym i niezwykle rzadkim tīrtha poza Lohārgala. Varāha głosi niezrównaną wybitność Mathurā i systematycznie porównuje jej zasługę z głównymi ośrodkami pielgrzymkowymi, Puṣkara, Naimiṣa, Vārāṇasī i Prayāga, podkreślając, że nawet codzienne czyny wykonywane w Mathurā przynoszą zwielokrotnione owoce. Następnie kataloguje szereg nazwanych tīrthów wewnątrz Mathurā-maṇḍala, zazwyczaj związanych z rytualną kąpielą, śrāddha dla przodków, dāna oraz obietnicą wyzwolenia poprzez śmierć w tym miejscu, wraz ze znacznikami sezonowymi i astronomicznymi, takimi jak Kārttika, saṃkrānti i zaćmienia. Przykłady (balwierz Tiṃduka; Bali i Sūrya) ilustrują moralną przyczynowość, podczas gdy Yamunā i krajobraz są przedstawione jako etyczne wsparcie dla pamięci, powściągliwości i troski o ciągłość przodków.
Verse 1
अथ मथुरातीर्थ प्रशंसा ॥ सूत उवाच ॥ श्रुत्वा देवस्य माहात्म्यं लोहर्गलनिवासिनः ॥ त्रैलोक्यनाथाधिपतेर्विस्मयं परमं गता ॥
Sūta rzekł: Usłyszawszy wielkość Pana, który przebywa w Lohārgali, zostali napełnieni najwyższym zdumieniem wobec władcy trzech światów.
Verse 2
धरन्युवाच ॥ पद्मपत्र विशालाक्ष लोकनाथ जगत्पते ॥ त्वत्प्रसादाच्च देवेश श्रुतं शास्त्रं महौजसम् ॥
Ziemia rzekła: O Ty, który masz oczy jak płatki lotosu, o Panie świata i opiekunie istot, dzięki Twojej łasce, o Panie bogów, usłyszałam potężne nauczanie śāstry.
Verse 3
तव शिष्या च दासी च त्वामहं शरणङ्गता ॥ जगद्धाता जगज्ज्योतिर्जगत्प्रभुरतन्द्रितः ॥
Jestem Twoją uczennicą i Twoją służką; przybyłam do Ciebie szukając schronienia. Tyś podtrzymywaczem świata, światłem świata, czujnym panem świata.
Verse 4
तव सम्भावनाद्देव जातास्मि कनकोज्ज्वला ॥ अलङ्कृता च शस्ता च सर्वशास्त्रेण मानद ॥
Dzięki Twojemu uhonorowaniu, o Panie, stałam się promienna jak złoto; jestem przyozdobiona i uczyniona godną poprzez wszystkie nauki śāstr, o dający cześć.
Verse 5
जगद्धातुर्जगच्छास्त्रकृते न हि परिश्रमः ॥ त्वय्यायत्तं जगत्सर्वं यच्च किंचित्प्रवर्त्तते ॥
Dla podtrzymywacza świata nie ma trudu w tworzeniu nauki dla świata; od Ciebie zależy cały wszechświat i wszystko, cokolwiek przejawia się w działaniu.
Verse 6
इति कृत्वा च मे देव त्वाह्लादो हृदि वर्त्तते ॥ लोहर्गलात् परं श्रेष्ठं गुह्यं परमदुर्लभम् ॥
Tak mówiąc, o Panie, radość z powodu Ciebie trwa w moim sercu. Ponad Lohārgalą jest coś jeszcze wznioślejszego, tajemne i niezwykle trudne do osiągnięcia.
Verse 7
तीर्थं तद्वद कल्याणं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥ यदस्ति दुर्लभं तीर्थं तत्त्वं कथय मे प्रभो ॥
Opowiedz o tym pomyślnym tīrtha, najlepszym z najlepszych wśród miejsc pielgrzymkowych. Jakiekolwiek tīrtha jest rzadkie, wyjaśnij mi jego prawdziwą naturę, o Panie.
Verse 8
श्रीवराह उवाच ॥ न विद्यते च पाताले नान्तरिक्षे न मानुषे ॥ समानं मथुराया हि प्रियं मम वसुन्धरे ॥
Śrī Varāha rzekł: W świecie podziemnym, ani w przestrzeni międzyświatowej, ani wśród krain ludzkich nie ma nic równego Mathurze; Mathurā jest mi bowiem droga, o Ziemi.
Verse 9
सूत उवाच ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रियं च वसुधा तदा ॥ प्रणम्य शिरसा देवी वराहं पुनरब्रवीत् ॥
Sūta rzekł: Usłyszawszy jego słowa, Vasudhā była wtedy uradowana. Skłoniwszy głowę, bogini ponownie przemówiła do Varāhy.
Verse 10
श्रीवराह उवाच ॥ शृणु कार्त्स्न्येन वसुधे कथ्यमानं मयानघे ॥ मथुरेति च विख्यातं तस्मान्नास्ति परं मम ॥
Śrī Varāha rzekł: Słuchaj w pełni, o Vasudhā, o bezgrzeszna, tego, co ci głoszę. Miejsce znane jako Mathurā, ponad to nic nie jest dla Mnie wyższe.
Verse 11
सा रम्या च सुशस्ता च जन्मभूमिस्तथा मम ॥ शृणु देवि यथा स्तौमि मथुरां पापहारिणीम्
Ona jest zachwycająca i wielce wychwalana, zaiste, ona jest moim własnym miejscem narodzin. Słuchaj, o Bogini, gdy wysławiam Mathurę, tę, która usuwa przewinienia.
Verse 12
तत्र वासी नरो याति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः ॥ महामाघ्यां प्रयागे तु यत्फलं लभते नरः
Człowiek, który tam przebywa, osiąga wyzwolenie, o tym nie ma wątpliwości. A jaki owoc zyskuje człowiek w Prjadze podczas wielkiej obserwancji w miesiącu Magha
Verse 13
तत्फलं लभते देवि मथुरायां दिने दिने ॥ पूर्णे वर्षसहस्रं तु वाराणस्यां तु यत्फलम्
Ten sam owoc, o Bogini, uzyskuje się w Mathurze dzień po dniu. A owoc, który zyskuje się w Waranasi dopiero po pełnych tysiącu lat
Verse 14
तत्फलं लभते देवि मथुरायां क्षणेन हि ॥ कार्त्तिक्यां चैव यत्पुण्यं पुष्करे तु वसुन्धरे
Ten owoc, o Bogini, uzyskuje się w Mathurze w jednej chwili, zaiste. A cokolwiek zasługi gromadzi się w Puszkarze w miesiącu Karttika, o Ziemio
Verse 15
तत्फलं लभते देवि मथुरायां जितेन्द्रियः ॥ मथुरां तु परित्यज्य योऽन्यत्र कुरुते रतिम्
Ten owoc, o Bogini, osiąga w Mathurze ten, kto opanował zmysły. Lecz ten, kto porzucając Mathurę, kieruje swoje przywiązanie gdzie indziej
Verse 16
मूढो भ्रमति संसारे मोहितो मम मायया ॥ यः शृणोति वरारोहे माथुरं मम मण्डलम्
Zwiedziony moją mają, głupiec błąka się w sansarze. Lecz ktokolwiek słucha, o o pięknych biodrach, o moim świętym regionie Mathury
Verse 17
अन्येनोच्चारितं शश्वत्सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि आसमुद्रं सरांसि च
Nawet jeśli jest on recytowany nieustannie przez kogoś innego, również on zostaje uwolniony od przewinień. Jakiekolwiek święte tirthy istnieją na ziemi, oraz jeziora aż do oceanu
Verse 18
मथुरायां प्रयान्त्यत्र सुप्ते चैव जनार्दने ॥ मथुरामण्डलं प्राप्य श्राद्धं कृत्वा यथाविधि
Przybywają one tutaj do Mathury nawet wtedy, gdy Dżanardana spoczywa. Po dotarciu do regionu Mathury i odprawieniu śraddhy zgodnie z zasadami
Verse 19
तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं मत्प्रसादान्न संशयः ॥ कुब्जाम्रके सौकरवे मथुरायां विशेषतः
Również oni osiągają najwyższe spełnienie, dzięki mojej łasce nie ma wątpliwości. Szczególnie w Mathurze, w Kubdżamraka i Saukarava
Verse 20
विना सांख्येन योगेन मत्प्रसादान्न संशयः ॥ मथुरायां महापुर्यां ये वसन्ति शुचिव्रताः
Nawet bez Sankhji i Jogi, dzięki mojej łasce nie ma wątpliwości. Ci, którzy mieszkają w wielkim mieście Mathurze, przestrzegając czystych ślubów
Verse 21
बलिभिक्षाप्रदातारो देवास्ते नरविग्रहाः ॥ भविष्यामि वरारोहे द्वापरे युगसंस्थिते
Ci bogowie, dający ofiary i jałmużnę, pojawią się w ludzkiej postaci. O ty o pięknych biodrach, objawię się w dwaparze, gdy ten jug zostanie ustanowiony.
Verse 22
ययातिभूपवंशाच्च क्षत्रियः कुलवर्द्धनः ॥ भविष्यामि वरारोहे मथुरायां न संशयः
I z rodu króla Jajatiego, jako kszatrija, który pomnaża linię rodzinną, O ty o pięknych biodrach, narodzę się w Mathurze, bez wątpliwości.
Verse 23
मूर्तिं चतुर्विधां कृत्वा स्थास्यामि ऋषिभिः स्तुतः ॥ वत्सराणां शतं तत्र युद्धेषु कृतनिश्चयः
Przyjąwszy czterorakie ciało, pozostanę tam, chwalony przez mędrców; i przez sto lat w tym miejscu, niezłomny w bitwach.
Verse 24
एका चन्दनसङ्काशा द्वितीया कनकप्रभा ॥ अशोकसदृशा चान्या अन्या चोत्पलसन्निभा
Jedna jest jak drzewo sandałowe; druga lśni jak złoto. Inna przypomina drzewo aszoka, a jeszcze inna jest porównywalna do błękitnego lotosu.
Verse 25
तत्र गुह्यानि नामानि भविष्यन्ति मम प्रिये ॥ पुण्यानि च पवित्राणि संसारच्छेदनानि च
Tam, o umiłowana, moje imiona będą tajemne; będą one zasłużone i oczyszczające, a także, jak się mówi, przecinające samsarę, cykl ziemskiego istnienia.
Verse 26
यत्राहं पातयिष्यामि द्वात्रिंशत्तु वसुन्धरे ॥ दैत्यान्घोरान्महाभागे कंसादीन् धर्मदूषकान्
Tam strącę, o Ziemio, o szczęśliwa, trzydziestu dwóch straszliwych daitjów, poczynając od Kamsy, tych, którzy psują dharmę.
Verse 27
यमुना यत्र सुवहा नित्यं सन्निहिता ध्रुवम् ॥ वैवस्वतसुता रम्या यमुना यत्र विश्रुता
Gdzie Jamuna płynie pięknym nurtem, zawsze obecna, zaiste; gdzie Jamuna, urocza córka Waiwaswaty, jest słynna.
Verse 28
यमुना विश्रुता देवि नात्र कार्या विचारणा ॥ तत्र तीर्थानि गुह्यानि भविष्यन्ति ममानघे
Jamuna jest słynna, o bogini; nie ma tu potrzeby rozważań. Tam, o bezgrzeszna, ukryte tirthy, święte miejsca kąpieli, będą moje, związane ze mną.
Verse 29
येषु स्नाने नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः
Poprzez kąpiel w tych miejscach, o bogini, człowiek jest czczony w moim świecie; a następnie, jeśli tu opuści oddechy życia, oddany moim czynom i obrzędom, osiąga ten stan.
Verse 30
न जायते स मर्त्येषु जायते च चतुर्भुजः ॥ अविमुक्ते नरः स्नातो मुक्तिं प्राप्नोत्यसंशयम्
Nie rodzi się on ponownie pośród śmiertelników; a tam Czteroramienny się objawia. Człowiek, który kąpie się w Awimukcie, osiąga wyzwolenie, bez wątpliwości.
Verse 31
तथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ विश्रान्तिसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥
I ktokolwiek tutaj opuszcza oddech życia, ten udaje się do mojego świata. To jest tirtha o nazwie Wisranti, słynna w trzech światach.
Verse 32
यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ सर्वतीर्थेषु यत्स्नानं सर्वतीर्थेषु यत्फलम् ॥
O Bogini, człowiek, który się tam kąpie, osiąga mój świat. Cokolwiek z kąpieli jest przepisane we wszystkich tirthach, i cokolwiek owocu jest otrzymywane we wszystkich tirthach
Verse 33
तत्फलं लभते देवि दृष्ट्वा देवं गतश्रमः ॥ न च यज्ञैर्न तपसा न ध्यानैर्न च संयमैः ॥
Ten owoc, o Bogini, otrzymuje ten, kto, jego zmęczenie zniknęło, oglada Bóstwo; a nie tak łatwo przez ofiary, ani przez ascezę, ani przez medytacje, ani przez dyscypliny powstrzymania
Verse 34
तत्फलं लभते स्नातो यथा विश्रान्तिसंज्ञके ॥ कालत्रयं तु वसुधे यः पश्यति गतश्रमः ॥
Ten owoc otrzymuje ten, kto się kąpie, tak jak otrzymuje się go w miejscu zwanym Wisranti. I, o Ziemio, ktokolwiek, jego zmęczenie zniknęło, oglada troisty czas (przeszłość, teraźniejszość i przyszłość)…
Verse 35
कृत्वा प्रदक्षिणे द्वे तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ अस्ति चान्यत्परं गुह्यं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥
Wykonawszy dwie pradaksziny (czcigodne okrążenia), on udaje się do świata Wisznu. I jest inna, wyższa tajemnica: wyzwolenie z całego cyklu samsary (wędrówki dusz).
Verse 36
यस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ प्रयागं नाम तीर्थं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥
O Bogini, człowiek, który się tam kąpie, osiąga mój świat. To jest tirtha zwana Prjaga, trudna do uzyskania nawet dla bogów.
Verse 37
अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके स गच्छति ॥ तथा कनखलं नाम तीर्थं गुह्यं परं मम ॥
Teraz, kto opuszcza tutaj oddech życia, ten udaje się do mojego świata. Podobnie jest tirtha zwana Kanakhala, moje najwyższe i tajemne miejsce święte.
Verse 38
स्नानमात्रेण तत्रापि नाकपृष्ठे स मोदते ॥ अस्ति क्षेत्रं परं गुह्यं तिन्दुकं नाम नामतः ॥
Nawet przez samą kąpiel tam, on raduje się na szczycie nieba. Jest również święty region, wyższy i tajemny, nazwany Tinduka.
Verse 39
तस्मिन्स्नातो नरो देवि मम लोके महीयते ॥ अस्मिंस्तीर्थे पुरा वृत्तं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
O Bogini, człowiek, który kąpie się w tym miejscu, jest czczony w moim świecie. W tej tirthie wydarzyło się dawno temu coś, wysłuchaj tego, o Ziemio.
Verse 40
पाञ्चालविषये देवि काम्पिल्यं च पुरोत्तमम् ॥ धनधान्यसमायुक्तं ब्रह्मदत्तेन पालितम् ॥
W krainie Pańczalów, o Bogini, było Kampilja, wspaniałe miasto, obdarzone bogactwem i zbożem, i rządzone przez Brahmadattę.
Verse 41
तस्मिंस्तु वसते देवि तिन्दुको नाम नापितः॥ तस्मिंस्तु वसतस्तस्य नापितस्य पुरोत्तमे॥
O Bogini, gdy on tam przebywał, w tym najwznioślejszym mieście żył brzytwiarz o imieniu Tinduka; i tam, gdy ten brzytwiarz nadal mieszkał w tym miejscu…
Verse 42
कालेन महता तस्य कुटुम्बं च क्षयं गतम्॥ क्षीणे कुटुम्बे तु तदा सुभृशं दुःखपीडितः॥
W ciągu długiego czasu także jego dom popadł w ruinę. Gdy jego rodzina zmalała, on wtedy został srodze dotknięty boleścią.
Verse 43
सर्वसङ्गं परित्यज्य सोऽगच्छन्मथुरां तदा॥ ब्राह्मणावसथे सोऽपि वसमानो वसुन्धरे॥
Porzuciwszy wszelkie przywiązania, udał się wtedy do Mathury. O Ziemio, on także tam mieszkał, przebywając w gospodzie związanej z braminami.
Verse 44
तस्य कर्मशतं कृत्वा स्नात्वैव यमुनां नदीम्॥ नित्यं स यमुनां स्नाति चिरकालं दृढव्रतः॥
Wykonawszy sto aktów służby i obowiązku rytualnego, kąpał się w rzece Jamunie. Niezłomny w swojej przysiędze, kąpał się w Jamunie codziennie przez długi czas.
Verse 45
ततः कालेन महता पञ्चत्वं समुपागतः॥ स च तीर्थप्रभावेण जातोऽसौ ब्राह्मणोत्तमः॥
Wtedy po długim czasie nadeszła śmierć. I dzięki mocy tego tīrtha, on odrodził się jako wzniosły bramin.
Verse 46
तत्तीर्थस्य प्रभावेण जाता मुक्तिः सुदुर्लभा॥ ततः परं सूर्यतीर्थं सर्वपापप्रमोचनम्॥
Dzięki mocy tego tīrtha, wyzwolenie, tak trudne do osiągnięcia, zostało uzyskane. Potem następuje Sūryatīrtha, miejsce, które uwalnia od wszystkich grzechów.
Verse 47
विरोचनेन बलिना सूर्यस्त्वाराधितः पुरा॥ भ्रष्टराज्येन हि तथा धनकामेन सुन्दरि॥
Dawniej Sūrya był czczony przez Baliego, syna Virocany. O piękna, utraciwszy swoje królestwo i pragnąc bogactwa, podjął on tę adorację.
Verse 48
ऊर्ध्वबाहुर्निराहारस्तताप परमं तपः॥ साग्रं संवत्सरं देवि ततः काममवाप्तवान्॥
Z ramionami wzniesionymi ku górze i powstrzymując się od jedzenia, praktykował surową ascezę. Przez pełny rok, o Bogini, a następnie osiągnął swoje upragnione celu.
Verse 49
तस्य प्रसन्नो भगवान् द्युमणिः प्रत्यभाषत॥ किं कारणं बले ब्रूहि तपस्यसि महत्तपः॥
Zadowolony z niego, błogosławiony Dyumaṇi, Słońce, zwrócił się do niego: Powiedz mi, o Bali, jaki jest powód, że praktykujesz tak wielką ascezę?
Verse 50
बलिरुवाच॥ भ्रष्टराज्योऽस्मि देवेश पाताले निवसाम्यहम्॥ वित्तेनापि विहीनस्य कुटुम्बभरणं कृतः॥
Bali rzekł: O Panie bogów, zostałem pozbawiony mojego królestwa; mieszkam w Pātāli. Nawet nie mając bogactwa, musiałem podjąć się utrzymania mojej rodziny.
Verse 51
मुकुटात्तस्य वै सूर्यॊ ददौ चिन्तामणिं ततः ॥ चिन्तामणिं समासाद्य पातालमगमद्बलिः ॥
Ze swojej korony Sūrya istotnie ofiarował Cintāmaṇi, klejnot spełniający życzenia. Otrzymawszy Cintāmaṇi, Bali zstąpił do Pātāli.
Verse 52
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥
Człowiek, który kąpie się w tym świętym brodzie, zostaje uwolniony od wszystkich grzechów. A jeśli tam odejdzie z tego świata, osiąga moją sferę niebiańską.
Verse 53
आदित्याहनि संक्रान्तौ ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ॥ तस्मिन्स्नातो नरो देवि राजसूयफलं लभेत् ॥
W niedzielę, podczas saṃkrānti, wejścia słońca w nowy znak zodiaku, oraz podczas zaćmienia księżyca lub słońca, jeśli człowiek kąpie się tam, o Bogini, otrzymuje owoc ofiary Rājasūya.
Verse 54
ध्रुवेण यत्र सन्तप्तं स्वेच्छया परमं तपः ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण ध्रुवलोके महीयते ॥
Gdzie Dhruva, z własnej woli, podjął najwyższą ascezę, tam rzeczywiście przez samą kąpiel człowiek zostaje uczczony w świecie Dhruvy.
Verse 55
पितॄंस्तारयते सर्वं पितृपक्षे विशेषतः ॥ दक्षिणे ध्रुवतीर्थस्य तीर्थराजं प्रकीर्तितम् ॥
Wybawia wszystkich przodków, a szczególnie podczas Pitṛpakṣa, okresu poświęconego przodkom. Na południe od Dhruva-tīrtha znajduje się słynący jako król świętych brodów.
Verse 56
तस्मिन् स्नाते नरो देवि मम लोकं प्रपद्यते ॥ तद्दक्षिणे महादेवि ऋषितीर्थं परं मम ॥
Gdy człowiek kąpie się tam, o Bogini, osiąga moją sferę niebiańską. Na południe od niego, o Wielka Bogini, znajduje się moje najwyższe Ṛṣi-tīrtha.
Verse 57
तत्र स्नातो नरो देवि ऋषिलोकं प्रपद्यते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोके महीयते ॥
Człowiek, który kąpie się tam, o Bogini, osiąga świat mędrców. A jeśli tam odejdzie z tego świata, zostaje uczczony w mojej sferze niebiańskiej.
Verse 58
दक्षिणे ऋषितीर्थस्य मोक्षतीर्थं परं मम ॥ तत्र वै स्नानमात्रेण मोक्षमेव प्रपद्यते ॥
Na południe od Ṛṣi-tīrtha znajduje się moje najwyższe Mokṣa-tīrtha. Tam rzeczywiście przez samą kąpiel osiąga się wyzwolenie.
Verse 59
तत्र वै कोटितीर्थं हि देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन मम लोके महीयते ॥
Tam rzeczywiście znajduje się Koṭi-tīrtha, trudne do osiągnięcia nawet dla bogów. Tam przez kąpiel i dary ofiarne człowiek zostaje uczczony w mojej sferze niebiańskiej.
Verse 60
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ तारिताः पितरस्तेन तथैव प्रपितामहाः ॥
W Koṭi-tīrtha, po kąpieli i zadowoleniu bóstw przodków ofiarami, przez ten czyn jego ojcowie zostają wybawieni, a także jego praojcowie.
Verse 61
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्मलोके महीयते ॥ तत्रैव वायुतीर्थं तु पितॄणामपि दुर्लभम् ॥
Po dokonaniu ablucji w Koṭitīrtha człowiek jest czczony w świecie Brahmy. Tam właśnie znajduje się Vāyutīrtha, święte miejsce przeprawy, które jest trudne do osiągnięcia nawet dla przodków.
Verse 62
पिण्डदानात्तु तत्रैव पितृलोके स गच्छति ॥ गया पिण्डप्रदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ तत्फलं लभते देवि ज्येष्ठे दानान्न संशयः ॥
Składając tam ofiary piṇḍa, udaje się do świata przodków. Jakikolwiek skutek osiąga człowiek przez składanie piṇḍa w Gayā, ten sam skutek, o Bogini, osiąga się w Jyeṣṭha przez dawanie; co do tego nie ma wątpliwości.
Verse 63
द्वादशैतानि तीर्थानि देवानां दुर्लभानि च ॥ स्नानं दानं जपं होमं सहस्रगुणितं भवेत् ॥
Te dwanaście świętych miejsc przeprawy jest trudnych do osiągnięcia nawet dla bogów. Ablucja, jałmużna, recytacja i ofiara ogniowa dokonane tam stają się tysiąckrotnie pomnożone.
Verse 64
पृथिव्युवाच ॥ पुष्करं नैमिषं चैव पुरीं वाराणसीं तथा ॥ एतान् हित्वा महाभाग मथुरां किं प्रशंसति ॥
Pṛthivī rzekła: "Puṣkara, Naimiṣa oraz miasto Vārāṇasī, opuszczając te miejsca, o wspaniały, z jakiego powodu wychwala się Mathurę?"
Verse 65
तृप्तिं प्रयान्ति पितरो यावत्स्थित्यग्रजन्मनः ॥ ये वसन्ति महाभागे मथुरामितरे जनाः ॥
Przodkowie osiągają zadowolenie tak długo, jak trwa istnienie pierworodnego, gdy inni ludzie przebywają w Mathurze, o szlachetny.
Verse 66
गङ्गां प्राप्य प्रयागे या वेणीति प्रथिता भुवि ॥ गङ्गाशतगुणा पुण्या माठुरे मम मण्डले ॥
Ten strumień, który po dotarciu do Prayāga jest znany na ziemi jako Veṇī, w mojej domenie Mathury jest stokroć bardziej zasłużony niż Gaṅgā.
Verse 67
यस्मिन् स्नातो नरो देवि अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ इन्द्रलोकं समासाद्य नरोऽसौ देवि मोदते ॥
Dokonując tam ablucji, o Bogini, człowiek osiąga owoc rytuału Agniṣṭoma; osiągając świat Indry, ten człowiek, o Bogini, raduje się.
Verse 68
तस्मिन् वरगृहे देवि ब्राह्मणो योगिनां वरः ॥ जातिस्मरो महाप्राज्ञो विष्णुभक्तो वसुन्धरे ॥
W tym wzniosłym przybytku, o Bogini, przebywa Brāhmaṇa, najwybitniejszy wśród joginów, który pamięta swoje poprzednie narodziny, jest wielkiej mądrości i jest oddany Wiṣṇu, o Ziemio.
Verse 69
तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम लोके महीयते ॥ ध्रुवतीर्थे तु वसुधे यः श्राद्धं कुरुते नरः ॥
Wtedy, porzucając tam tchnienie życia, jest czczony w moim świecie. A w Dhruva-tīrtha, o Ziemio, człowiek, który wykonuje śrāddha...
Verse 70
येषां स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ तीर्थानां चैव माहात्म्यं श्रुत्वा कामानवाप्नुयात् ॥
Przez samo wspomnienie którego uwalnia się od wszystkich grzechów; i usłyszawszy o wielkości świętych miejsc przeprawy, może osiągnąć pożądane cele.
Pṛthivī (Earth), moved by hearing Varāha’s greatness, asks for instruction about a supreme and rare tīrtha said to lie beyond Lohārgala, seeking a definitive hierarchy of sacred places and their fruits.
Varāha proclaims Mathurā’s unsurpassed status and teaches through comparative tīrtha-māhātmya: merits gained at Puṣkara, Naimiṣa, Vārāṇasī, and Prayāga are presented as multiplied or made effortless when the same acts are performed daily within the Mathurā-maṇḍala; he then enumerates internal tīrthas of the region and their specific ritual applications (snāna, śrāddha, dāna, residence/death-at-site).
The teaching culminates in a dense catalog of named Mathurā tīrthas (with Yamunā as the ethical-spatial backbone) tied to calendrical/astronomical intensifiers (Kārttika, saṃkrānti, Sundays, eclipses), reinforced by exempla (Tiṃduka; Bali–Sūrya) that demonstrate moral causality and the transformative power of place-based discipline.
A typical māhātmya-style assurance is implied: hearing/reciting this praise and performing even modest rites in Mathurā—especially bathing, gifts, and ancestral offerings at the named tīrthas in auspicious times—yields amplified puṇya and supports mokṣa; explicit verse-level phala is not provided in the summary.
Mathurā; Mathurā-maṇḍala; Lohārgala; Yamunā (river); Puṣkara; Naimiṣa; Vārāṇasī; Prayāga; Gaṅgā; Veṇī (as named at Prayāga); Kubjāmraka; Saukarava; Viśrānti-tīrtha; Prayāga-tīrtha (within the Mathurā context); Kanakhala-tīrtha; Tiṃduka-kṣetra/Tiṃduka-tīrtha; Sūrya-tīrtha; Dhruva-tīrtha; Ṛṣi-tīrtha; Mokṣa-tīrtha; Koṭi-tīrtha; Vāyu-tīrtha; Pāñcāla-viṣaya; Kāmpilya.
The text presents sacred geography as an ethical pedagogy: disciplined conduct (jitendriya, śucivrata), remembrance, and low-impact ritual acts (snāna, dāna, śrāddha) performed within a defined landscape (Mathurā-maṇḍala) are described as intensifying moral outcomes (puṇya) and supporting liberation (mokṣa). The narrative logic ties human behavior to place-based responsibility, where rivers and tīrthas function as structured environments for self-regulation and ancestral continuity.
The chapter explicitly references Kārttikā (as a high-merit ritual season), Adityāhāni (Sunday), saṃkrānti (solar transition), and grahaṇa of Candra and Sūrya (lunar/solar eclipses) as times when bathing at specified tīrthas yields heightened results (e.g., rājasūya- or agniṣṭoma-phala analogies).
By centering Pṛthivī as the questioner and presenting Mathurā’s landscape—especially the Yamunā river system—as a network of tīrthas, the text frames terrestrial features as moral infrastructures that sustain social memory (pitṛ-tarpaṇa, śrāddha) and personal discipline. The implied stewardship theme is that the sanctity and efficacy of rites depend on maintaining the integrity of rivers, bathing sites, and groves/fields that constitute the Mathurā-maṇḍala.
The narrative references Yayāti’s royal lineage (as the future kṣatriya embodiment in Dvāpara), Kaṃsa (as a dharma-dūṣaka adversary), Bali (Virocana’s son) in relation to Sūrya worship and the cintāmaṇi episode, Dhruva as an ascetic exemplar linked to Dhruva-tīrtha, and a local social figure Tiṃduka (a nāpita) whose rebirth as a brāhmaṇa is attributed to tīrtha-prabhāva; it also mentions Brahmadatta as ruler of Kāmpilya in Pāñcāla.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.