Opening the text

Stutasvāmi-māhātmya (Bhūtagiri-Maṇipūra-giri-kṣetra-prasaṃśā)
Tīrtha-māhātmya (Sacred Geography) with Ethical-Discourse (Anti-mātsarya) and Ritual-Manual elements
W dialogu Pṛthivī, usłyszawszy tajemną wielkość goniṣkramaṇa, prosi Varāhę o jeszcze bardziej pouczającą naukę i o wyższy region święty. Varāha identyfikuje się jako Nārāyaṇa i ogłasza decydujący warunek etyczny, wolność od mātsarya (zawiści), jako podstawę prawdziwej dharmy i prawa do otrzymania jego nauki. Przepowiada sukcesję pięciu roztropnych ṛṣich, którzy ustanowią jego formę dharmy na ziemi i rozprzestrzenią naukę „Vārāha” jako istotę pism świętych. Następnie wyznacza kṣetrę Stutasvāmi w Bhūtagiri/Maṇipūra-giri, wymieniając konkretne kuṇḍy, dyscypliny kąpielowe i obserwancje, zwłaszcza śluby pięcionocne, oraz obiecane owoce: oczyszczenie i pomyślne pośmiertne przeznaczenia. Na koniec Pṛthivī pyta o pochodzenie nazwy, a Varāha wyjaśnia, że bogowie i mędrcy wychwalali go tam, stąd „Stutasvāmi”, łącząc świętą geografię z zdyscyplinowanym postępowaniem i ziemskim oczyszczeniem.
Verse 1
अथ स्तुतस्वामिमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यमनुत्तमम् ॥ विस्मयं परमं गत्वा सर्वरत्नविभूषिता
Teraz (rozpoczyna się) uwielbienie Stutasvāmina. Sūta rzekł: Usłyszawszy nieprzewyższone, tajemne opowiadanie o goniṣkramaṇa (wyprowadzeniu krów), ona, przyozdobiona wszystkimi klejnotami, wpadła w najwyższe zdumienie.
Verse 2
धरण्युवाच ॥ अहो गवां हि माहात्म्यं तव चैवं श्रुतं मया ॥ यच्छ्रुत्वा अहं जगन्नाथ जातास्मि परिनिर्वृता
Dharāṇī rzekła: O! Tak usłyszałam od ciebie o wielkości krów; i usłyszawszy to, o Panie świata, stałam się głęboko zadowolona i spokojna.
Verse 3
एवमेव परं गुह्यं ब्रूहि नारायण प्रभो ॥ अस्मात्क्षेत्रात्परं देव यदि क्षेत्रं विशिष्यते
W ten sam sposób, o Panie Nārāyaṇa, mów najwyższą tajemnicę: jeśli istnieje święte miejsce przewyższające to kṣetrę, o Boże, powiedz mi o nim poza tym miejscem.
Verse 4
श्रीवराह उवाच ॥ अहं नारायणो देवः सर्वधर्मव्यपाश्रयः ॥ मात्सर्यं चैव मे नास्ति तेनाहं परमः प्रभुः
Śrī Varāha rzekł: Jam jest Nārāyaṇa, boski, schronienie, na którym polegają wszystkie dharmy. I nie ma we mnie zazdrości; dlatego jestem najwyższym panem.
Verse 5
एतच्छास्त्रं महाभागे प्रयुक्तं लीलया मया ॥ वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियम् ॥
O wielce szczęśliwy szlachetny, przedłożyłem to dzieło w duchu łatwości; przyjmując formę Waraha, mówię to, co jest miłe wszystkim czcicielom tradycji Bhagawata.
Verse 6
धरण्युवाच ॥ यथा यथा भाषसि धर्मकारणमिदं वचो धर्मविनिश्चयं महत् ॥ तथा तथा देव वराहाप्रमेयं हृद्यं मनो भावयसे जनार्दन ॥
Dharani rzekła: Tak jak mówisz, tę mowę, która jest przyczyną dharmy, wielkim ustaleniem dharmy, tak, o bóstwo, coraz bardziej zwracasz umysł ku niezmierzonym Waraha, o Dżanardana, w sposób miły dla serca.
Verse 7
ततो महीवचः श्रुत्वा धर्मश्रेष्ठी महामनाः ॥ वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
Wtedy, usłyszawszy słowa Mahi (Ziemi), wielkoduszny, przodujący w dharmie, Bhagawan w formie Waraha odpowiedział Wasundharze.
Verse 8
श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे महाभागे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ कथयिष्याम्यहं ह्येवं गुह्यं लोकसुखावहम् ॥
Śri Waraha rzekł: Dobrze powiedziane, o Ziemi, wielce szczęśliwa i ustanowiona w moim dziele; zaprawdę wyjaśnię tę tajemną naukę, taką, która przynosi pomyślność światu.
Verse 9
स्तुतस्वामीति विख्यातं गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ ह्यपरं युगमासाद्य तत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥
Tajemne święte miejsce moje, znane jako 'Stutaswami', jest najwyższe; a w późniejszej erze, przybywszy w tamten czas, będę przebywał tam, o piękna.
Verse 10
पञ्च तस्य शिष्यास्च भविष्यन्ति विचक्षणाः ॥ ऋषयो धर्मसंयुक्ता मत्प्रसादाद्बलाश्रिताः ॥
Pięciu jego uczniów powstanie, przenikliwi mędrcy, riszi obdarzeni dharmą, wspierani siłą dzięki mojej łasce.
Verse 11
ते मां संस्थापयिष्य्पन्ति धर्ममूर्तिं महीगताम् ॥ शाण्डिल्यो जाजलिश्चैव कपिलश्चोपसायकः ॥
Ustanowią mnie na ziemi, mnie, który nosi formę dharmy: Śandilja, Dżadżali oraz Kapila, wraz z Upasajaką.
Verse 12
भृगुश्चैव महाभागे मम मार्गानुसारिणः ॥ ते च प्रसन्नमनस आत्मदृष्टान्तदर्शिनः ॥
I Bhrigu również, o szlachetna, naśladowcy mojej ścieżki, ci mędrcy są spokojnego umysłu i oglądają pouczające prawdy wewnątrz własnej realizacji.
Verse 13
स्वयं ज्ञानप्रभावेण भासयिष्यन्ति मां सदा ॥ सङ्कर्षणो वासुदेवो प्रद्युम्नो ह्यनिरुद्धकः ॥
Mocą samej wiedzy będą zawsze mnie oświecać i czynić manifestowanym, Sankarszana, Wasudewa, Pradjumna i zaprawdę Aniruddha.
Verse 14
गच्छता बहुकालेन मम कर्मपरायणः ॥ ततो दीर्घेण कालेन इज्यापूर्वस्थितेन च ॥
W miarę upływu czasu dla tego, kto jest oddany mojemu dziełu; wtedy, po długim okresie, z kultem (ijdźa) wcześniej ustanowionym jako warunek wstępny (wypowiedź trwa).
Verse 15
वरं तेषां प्रदास्यामि यो यस्य हृदि संस्थितः ॥ ते प्रवक्ष्यन्ति मां देवि आत्मशास्त्रव्यवस्थिताः ॥
Udzielę im tych błogosławieństw - cokolwiek jest utrwalone w sercu każdego z nich. Oni, o Bogini, ugruntowani w dyscyplinie Nauki o Jaźni (ātmaśāstra), będą głosić mnie.
Verse 16
आत्मशास्त्रं प्रतिष्ठेत यत्र धर्मः सुनिष्ठितः ॥ भवत्वेतन्निश्चयेन न तु मिथ्या कदाचन ॥
Niech Nauka o Jaźni będzie mocno ugruntowana tam, gdzie dharma jest dobrze zakorzeniona. Niech tak będzie z pewnością, i nigdy fałszywie w żadnym czasie.
Verse 17
तव देव प्रसादेन इहलोकः प्रवर्तताम् ॥ तानप्येवं वदिष्यामि शिष्याय भवतां प्रियम् ॥
Przez twoją łaskę, o Boski, niech ten świat postępuje właściwie. Tak będę mówić nawet do nich, dla dobra ucznia - to, co jest ci drogie.
Verse 18
भविष्यति न संशेहो यतो यूयं मम प्रियाः ॥ सुशिष्याः बाढमित्येवं भविष्यन्ति न संशयः ॥
Tak będzie - nie ma wątpliwości - ponieważ jesteście mi drodzy. 'Wybitni uczniowie zaiste': takimi się staną; nie ma wątpliwości.
Verse 19
एवं सर्वेषु शास्त्रेषु वाराहं घृतसम्मितम् ॥ वाराहं ज्ञानमुत्सृज्य महाभागं महौजसम् ॥
Tak więc, pośród wszystkich śastr, nauka Wārāha jest porównywalna do ghi, jako ich sama istota. Odrzuciwszy wiedzę Wārāha - szlachetną i o wielkiej mocy…
Verse 20
एवं समं मया चैव ह्यात्मना परिभाषितम् ॥ ते प्रणामं करिष्यन्ति सिद्धिं प्राप्स्यन्ति वै पराम् ॥
Tak więc, w sposób równy i spójny, wypowiedziałem to - zaprawdę z bezpośredniego wewnętrznego autorytetu Ātmana. Złożą pokłon i osiągną najwyższą siddhi.
Verse 21
महाज्ञानमिदं सूक्ष्मं भूमे भक्तेषु दृश्यते ॥ शास्त्राणां परमं शास्त्रं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥
Ta wielka i subtelna wiedza, o Ziemio, jest widoczna pośród bhaktów. Jest najwyższą śastrą pośród śastr, przynoszącą wyzwolenie z całości samsary.
Verse 22
किञ्चिदन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ शास्त्रमेतन्महाभागे स्थूलकर्म महौजसम् ॥
Ogłoszę coś więcej; posłuchaj tego, o Vasundharo. Ta nauka, o szlachetna, dotyczy konkretnego działania (sthūla-karma) i jest o wielkiej mocy.
Verse 23
केचित्तरन्ति ज्ञानेन केचित्कर्मणि निष्ठिताः ॥ केचिद्यथेष्टं सुश्रोणि केचिद्दानेन कर्मणा ॥
Niektórzy przekraczają przez wiedzę; niektórzy są niezłomni w działaniu. Niektórzy działają według własnej woli, o piękna; niektórzy postępują przez dawanie jako czyn.
Verse 24
केचिद्योगबलं भुक्ता पश्यन्ति मम संस्थितम् ॥ विधिपूर्वं तु मे किञ्चिन्नराः पश्यन्ति निष्ठिताः ॥
Niektórzy, stosując moc jogi, postrzegają moją trwającą obecność. Lecz niektórzy ludzie, niezłomni, postrzegają coś ze mnie przez metodyczne przestrzeganie według reguły.
Verse 25
सर्वधर्मकराः केचित्सर्वाशाः सर्वविक्रयाः ॥ ते मां पश्यन्ति वै भूमे एकचित्त व्यवस्थिताः ॥
Niektórzy wypełniają wszelkiego rodzaju obowiązki dharmiczne; niektórzy podążają za wszystkimi pragnieniami i angażują się we wszelkiego rodzaju transakcje. Jednakże, o Ziemio, ci, którzy trwają z jednolitym umysłem, prawdziwie oglądają Mnie.
Verse 26
एवमेतन्महाशास्त्रं देवि संसारमोक्षणम् ॥ मम भक्तव्यवस्थायै प्रयुक्तं परमं प्रियम् ॥
Tak więc, o Bogini, to wielkie śastra jest środkiem wyzwolenia z sansary; zostało ono przedstawione, najdroższe Mi, dla właściwego ukierunkowania Moich czcicieli.
Verse 27
ते तथा च प्रवक्ष्यन्ति यच्च यस्याभिरोचते ॥ अन्यथान्यस्य दृष्टानामृषिभिर्यत्प्रयोजितम् ॥
I będą oni wyjaśniać to w taki sposób, każdy zgodnie z tym, co go raduje; to bowiem, co riszi przepisali, jest postrzegane odmiennie przez różne osoby.
Verse 28
मत्प्रसादेन ते सर्वे सिद्धिं यास्यन्ति मत्पराम् ॥ मम शिष्येषु येषां च मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥
Przez Moją łaskę wszyscy oni osiągną siddhi, powodzenie skierowane ku Mnie. Lecz dla tych, których umysły są zranione zawiścią wobec Moich uczniów, rezultat jest inny.
Verse 29
मच्छास्त्रे च भवेद्दोषस्तेषामत्र पुनर्भवः ॥ मात्सर्यं ये च कुर्वन्ति मद्धर्मपरमे जने ॥
W odniesieniu do Mojego śastra powstaje dla nich wada i tutaj ponownie się odradzają. Ci, którzy praktykują zawiść wobec osoby oddanej Mojej dharmie
Verse 30
तेषां नायं परो लोको मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
Dla tych, których umysły są zranione przez zawiść, nie ma osiągnięcia wyższego świata. I powiem ci coś dalej, wysłuchaj tego, o Vasundharo.
Verse 31
मम मार्गानुसारेण परं गुह्यं मम प्रिये ॥ शास्त्रवन्तो विनीताश्च बहुदोषविवर्जिताः ॥
Zgodnie z Moją ścieżką, o Moja umiłowana, jest to najwyższa tajemnica. Ci, którzy są uczeni w śastrach, zdyscyplinowani i wolni od wielu wad
Verse 32
यस्तु मात्सर्यसंयुक्तो न स पश्यति मां क्वचित् ॥ बहुकर्मसमायुक्ता दानाध्ययननिष्ठिताः ॥
Lecz ten, kto jest połączony z zawiścią, nie widzi Mnie nigdzie. Nawet ci zaangażowani w wiele działań, oddani dawaniu i studiowaniu
Verse 33
तपसा ज्ञानयुक्ता वा नित्यं कर्मसु चोद्यताः ॥ अनेन हि स्वभावेन मात्सर्यं चैव कुर्वते ॥
Czy to obdarzeni ascezą (tapas) i wiedzą, czy nieustannie popychani ku działaniom, przez to właśnie usposobienie oni rzeczywiście praktykują zawiść.
Verse 34
न ते पश्यन्ति मां भूमे मायया परिदूषिताः ॥ न कर्त्तव्यं ततः सर्वैर्मात्सर्यं धर्मघातकम् ॥ मम शास्त्रपरेणेह यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥
Oni nie oglądają Mnie, o Ziemio, albowiem są skażeni przez maję. Dlatego zawiść, która niszczy dharmę, nie powinna być praktykowana przez nikogo, jeśli ktoś tutaj oddany Mojej nauce pragnie najwyższego celu.
Verse 35
ते तु मात्सर्यार्दोषेण नष्टाचाराः पतन्त्यधः ॥ मात्सर्यं सर्वनाशाय मात्सर्यं धर्मनाशकम् ॥
Lecz ci, dotknięci błędem zawiści i utraciwszy właściwe postępowanie, upadają w dół. Zawiść prowadzi do całkowitej zguby; zawiść jest tym, co niszczy dharmę.
Verse 36
एतद्गुह्यं महाभागे न जानन्ति मनीषिणः ॥ मात्सर्यस्य तु दोषेण बहवो निधनं गताः ॥
To jest tajemnica, subtelna prawda, o szczęśliwa, której nawet uczeni nie rozpoznają: z powodu błędu zawiści wielu poszło ku zagładzie.
Verse 37
तत्राश्चर्यं महाभागे शृणु भूतगिरौ मम ॥ आयसी प्रतिमा तत्र ह्यभेद्या चैव दृश्यते ॥
Teraz posłuchaj, o szczęśliwa, o cudzie tam na moim Bhūta-giri: żelazny wizerunek jest tam istotnie widoczny i jest on niezniszczalny.
Verse 38
ब्रुवन्ति केचित्कांस्येति आयसीत्यपरेऽब्रुवन् ॥ पाषाणीत्यपरे केचिदन्ये वज्रमयीति च ॥
Niektórzy mówią, że jest z brązu; inni mówili, że z żelaza. Jeszcze inni mówią, że z kamienia, a jeszcze inni, że jest zrobiony z wajry.
Verse 39
ऊर्ध्वं वा यदि वाऽधो वा ये कुर्वन्ति ममार्चनम् ॥ तथापि मां संस्पृशन्ति शिरोमध्ये तु सुन्दरी ॥
Czy to w górę, czy w dół, ci, którzy oddają mi cześć, nawet tak dotykają mnie w środku głowy, o piękna.
Verse 40
ये तु पश्यन्ति मां भूमे मणिपूरगिरौ स्थितम् ॥ स्तुवन्त्याचार्यवन्तश्च मत्प्रसादत्सु संयताः ॥
Lecz ci, którzy mnie oglądają, o Ziemio, przebywającego na Maṇipūra-giri, i którzy mnie wielbią, prowadzeni przez nauczycieli i zdyscyplinowani w szukaniu mojej łaski, są godni pochwały.
Verse 41
आचार्याणां गुणान्भुक्त्वा मम कर्मपथे स्थिताः ॥ सर्वकिल्बिषमुक्ताश्च यान्ति ते परमां गतिम् ॥
Skosztowawszy cnót nauczycieli, pozostając na ścieżce mojej praktyki i uwolnieni od wszelkiego występku, oni idą do najwyższego celu.
Verse 42
तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥ पञ्चारुमेति विख्यातमुत्तरां दिशमाश्रितम् ॥
W tym świętym regionie, o szczęśliwa, jest moje najwyższe tajemne miejsce, słynne jako Pañcāruma, położone w kierunku północnym.
Verse 43
तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥ मोदते नन्दने दिव्ये ह्यप्सरोभिः समाकुले ॥
Tam człowiek powinien wykonać rytualną kąpiel; przebywszy przez pięć okresów, on raduje się w boskim gaju Nandana, wypełnionym apsarami.
Verse 44
अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृतकृत्यो भवेन नरः ॥ नन्दनं वनमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति ॥
Wtedy, tutaj, on oddaje swoje tchnienia życia; człowiek staje się tym, którego cel został spełniony. Opuszczając gaj Nandana, on również idzie do mojego świata.
Verse 45
भृगुकुण्डेति विख्यातमत्र गुह्यं परं मम ॥ मम दक्षिणपार्श्वे तु अदूरादर्धयोजनात् ॥
Tutaj znajduje się święta sadzawka znana jako Bhṛgu-kuṇḍa, moja najwyższa tajemnica. Leży ona po mojej południowej stronie, niedaleko, w odległości połowy jodżany.
Verse 46
ध्रुवो यत्र तु तिष्ठेत मेरुशृङ्गे शिलोच्चये ॥ तत्र मोदति सुश्रोणि अप्सरोभिर्यथासुखम् ॥
Gdzie przebywa Dhruwa, na wzniosłej skalistej szczycie góry Meru, tam, o piękno-biodra, raduje się on z apsarami w pełnej swobodzie.
Verse 47
अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः ॥ ध्रुवलोकं परित्यज्य मम लोके महीयते ॥
Wtedy, jeśli ktoś trwający na mojej ścieżce dyscyplinowanego działania odda tu swój oddech życiowy, opuszcza świat Dhruwy i zostaje uczczony w moim świecie.
Verse 48
मणिकुण्डेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥ मणयो यत्र दृश्यन्ते अनेकालयसंस्थिताः ॥
Istnieje sadzawka znana jako Maṇi-kuṇḍa, moja najwyższa tajemnica. Tam widoczne są klejnoty, spoczywające w wielu naczyniach i siedzibach.
Verse 49
अगाधं तं हृदं भद्रे देवानामपि दुर्लभम् ॥ विस्मयं किं पुनस्तत्र मलयश्चञ्चलः स्थितः ॥
To jezioro jest bezdenne, o łaskawa, trudne do osiągnięcia nawet dla bogów. Cóż dziwnego więc, że Malaya przebywa tam w niespokojnym ruchu?
Verse 50
तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥ रत्नभागी भवेद्वीरो राजलक्षणसंयुतः ॥
Tam człowiek, który pozostaje przez pięć okresów, powinien odbyć świętą kąpiel. Dzielny ten staje się współposiadaczem klejnotów i obdarzony jest królewskimi znakami.
Verse 51
अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः ॥ छित्त्वा वै सर्वसंसारं मम लोकं प्रपद्यते ॥
Wtedy, jeśli ktoś trwający na mojej ścieżce dyscyplinowanego działania odda tu swój oddech życiowy, prawdziwie przecina cały krąg wcieleń i osiąga mój świat.
Verse 52
सुगुह्यं पूर्वपार्श्वेन मम क्षेत्रस्य सुन्दरि ॥ अदूरतस्त्रिक्रोशेन परिमाणं विधीयते ॥
Po wschodniej stronie mojego świętego regionu, o piękna, znajduje się najbardziej tajemne miejsce. Niedaleko, jego rozmiar określony jest jako trzy krośy.
Verse 53
तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम लोकं स गच्छति ॥ धूतपापेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥
Tam należy odbyć świętą kąpiel; ten, kto to czyni, wchodzi do mojego świata. Tam znajduje się moja najwyższa tajemnica, znana jako Dhūta-pāpa, 'usuwnik grzechów'.
Verse 54
पञ्चक्रोशाददूराद्वै मम क्षेत्रस्य पश्चिमे ॥ तत्र कुण्डं महाभागे मम तद्रोचते जलम् ॥
Niedaleko, w odległości pięciu krośów, po zachodniej stronie mojego świętego regionu, o szczęśliwa, znajduje się sadzawka; ta woda jest mi miła.
Verse 55
धुन्वानो दुष्करं कर्म पञ्चभूतात्मनिष्ठितम् ॥ कृतोदकस्तत्र भद्रे धूतपापो यशस्विनि
Wykonując trudny rytuał zakorzeniony w ucieleśnionej jaźni złożonej z pięciu żywiołów, dopełnia tam obrzędu wodnego; o pomyślna, o sławna pani, jego grzech zostaje obmyty.
Verse 56
गत्वेन्द्रलोकं सुश्रोणि देवैः सह स मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः
Otrzymawszy się do świata Indry, o piękno-biodra, raduje się tam razem z bóstwami; a następnie, tutaj, ten oddany moim nakazom opuszcza swoje oddechy życiowe.
Verse 57
इन्द्रलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे धूतपापे शृणुष्व मे
Porzucając świat Indry, osiąga moją sferę. Jest tam coś niezwykłego, o szczęśliwa, o ty, której grzechy zostały oczyszczone, posłuchaj mnie.
Verse 58
वर्त्तते च विशालाक्षि मणिपूरे गिरौ मम ॥ तावन्न पतते धारा यावत्पापं न धूयते
I, o szerokooka, na mojej górze w Maṇipūrze znajduje się strumień: przepływ nie spływa tak długo, jak grzech nie został obmyty.
Verse 59
धूते पापे च सुश्रोणि धारा च पतति क्षितौ ॥ एवं तत्र विशालाक्षि वृक्षमश्वत्थमिश्रितम्
A gdy grzech zostanie obmyty, o piękno-biodra, strumień spływa na ziemię. Tak więc tam, o szerokooka, znajduje się drzewo połączone z aśvatthą, świętym figowcem.
Verse 60
धूतपापं न प्रविशेत्प्रविशत्यामले नरे ॥ तस्मिन्क्षेत्रे वरारोहे समन्तात्पञ्चयोजने
Kto nie obmył grzechu, nie powinien wchodzić; wstęp jest dla osoby bez skazy. W tym świętym regionie, o piękno-uda, obszar rozciąga się na pięć jodżan we wszystkich kierunkach.
Verse 61
यत्र तिष्ठाम्यहं देवि पश्चिमां दिशमाश्रितः ॥ तत्र चामलकं भद्रे अदूरादर्धयोजनात्
Gdzie przebywam ja, o bogini, zajmując kierunek zachodni, tam, o pomyślna, znajduje się drzewo āmalaka w pobliżu, w odległości pół jodżany.
Verse 62
मम चैव प्रभावेण सर्वकालफलोदयम् ॥ तत्र कश्चिन्न जानाति पापकर्मा नराधमः
I zaprawdę, dzięki mojej mocy, ono rodzi owoce przez cały czas. Jednakże tam, jakiś popełniający grzechy, najniższy z ludzi, tego nie rozpoznaje.
Verse 63
भक्तं भागवतं शुद्धं मम कर्मव्यवस्थितम् ॥ उपोष्य च त्रिरात्राणि श्रद्धधानो जितेन्द्रियः
Czciciel, czysty bhāgavata oddany Panu, trwający w mojej nakazanej praktyce, po trzech nocach postu, pełen wiary i opanowanych zmysłów
Verse 64
एकचित्तेन गन्तव्यं धृतिं कृत्वा सुपुष्कलाम् ॥ यत्तत्र लभते भद्रे फलमामलकं शुभम्
Należy udać się o jednolitym umyśle, pielęgnując obfitą stałość. Cokolwiek pomyślnego owocu, dobra āmalaki, otrzymuje się tam, o pomyślna, ma wielkie znaczenie.
Verse 65
पञ्चरात्रेण लभते तस्मिन्भूतगिरौ मम ॥ ततो हरिवचः श्रुत्वा सा मही संहितव्रता ॥
W ciągu pięciu nocy osiąga się tam zamierzony owoc na tej mojej górze Bhūtagiri. Wtedy, usłyszawszy słowa Hariego, Ziemia, niezłomna w swojej przysiędze, odpowiedziała.
Verse 66
पुनर्नारायणं तत्र प्रोवाच विनयान्विता ॥ स्तुतस्वामी श्रुतोऽसि त्वं तत्र स्थानानि यानि च ॥
Następnie znowu, z pokorą, zwróciła się tam do Nārāyaṇy: Jesteś znany jako Stutasvāmin; powiedz mi także o miejscach, które się tam znajdują.
Verse 67
एतन्नामनिर्वुक्तिं त्वं वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् ॥
Powinieneś teraz wyjaśnić pochodzenie tej nazwy.
Verse 68
श्रीवराह उवाच ॥ भूमे हित्वा तु संसारान्ये चान्ये देवकण्टकाः ॥ द्वापरे युगमासाद्य यत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥
Śrī Varāha rzekł: O Ziemi, pozostawiwszy więzy saṃsāry oraz także tych innych, którzy są cierniami dla bogów, po nadejściu ery Dvāpara, będę przebywał w tym miejscu, o piękna.
Verse 69
ततोऽमरैश्च ब्रह्माद्यैर्बहुभिर्मन्त्रवादिभिः ॥ स्तुतिं कर्त्तुं समारब्धं मणिपूराश्रितस्य मे ॥
Wtedy nieśmiertelni, Brahmā i inni, wielu biegłych w recytacji mantr, podjęli uwielbienie dla mnie, który przebywałem w Maṇipūrze.
Verse 70
ततो मां नारदो देवि असितो देवलस्तथा ॥ पर्वतश्च महाभागे मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥
Wtedy, o bogini, Nārada, Asita i Devala, a także Parvata, o wielce szczęśliwa, stali obecni, mocno ugruntowani w oddaniu, usługując mi.
Verse 71
नाम कुर्वन्ति मे तत्र मणिपूरगिरौ ततः ॥ स्तुतस्वामीति विख्यातं मम कर्मव्यपाश्रितम् ॥
Tam, na górze Maṇipūra, nadali mi imię; tak stałem się znany jako Stutasvāmin, przydomek oparty na moich czynach tam.
Verse 72
एतत्ते कथितं भद्रे निरुक्तिकरणं मया ॥ त्वया पृष्टं हि यद्भद्रे सर्वभागवतप्रियम् ॥
O pomyślna, wyjaśniłem ci to pochodzenie. To, o co pytałaś, o pomyślna, jest drogie wszystkim czcicielom tradycji Bhāgavata.
Verse 73
एतानि भूमे गुह्यानि तत्र भूतगिरौ मम ॥ श्रद्धधानेन मर्त्येन श्रोतव्यं नात्र संशयः ॥
O Ziemi, te sprawy są tajemne tam, na mojej górze Bhūtagiri. Mają być słuchane przez wiernego śmiertelnika, o tym nie ma wątpliwości.
Verse 74
एतत्ते कथितं भद्रे सर्वधर्मव्यपाश्रयम् ॥ श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं किमन्यत्परिपृच्छसि ॥
O pomyślna, opowiedziałem ci to, co wspiera wszystkie cele dharmiczne, wielkość Śrī Stutasvāmina. O co jeszcze chcesz pytać szczegółowo?
Verse 75
पुत्रोऽहं वसुदेवस्य देवक्या गर्भसम्भवः॥ वासुदेव इति ख्यातः सर्वदानवसूदनः॥
Jestem synem Wasudewy, zrodzonym z łona Dewaki. Znany jestem jako Wasudewa, wieczny niszczyciel zastępów Danawów.
Verse 76
तदेतॆ प्रवदिष्यन्ति सर्वभागवतप्रियम्॥ यथा च मथ्यमानाद्वै दध्नश्चोद्ध्रियते घृतम्॥
To będą głosić, miłe wszystkim bhaktom, tak jak prawdziwie, gdy maślanka jest maślana, wydobywa się z niej klarowne masło.
Verse 77
तद्युगस्य प्रभावेण भूमे कुर्वन्ति मानवाः॥ तैः स्वशिष्यैः समं देवि ये शास्त्रविनियोजिताः॥
Przez wpływ tej jugi, o Bhumi, ludzie postępują zgodnie z nią, ci, o Dewi, którzy są wyznaczeni przez shastry do właściwej dyscypliny, razem ze swoimi uczniami.
Verse 78
एतच्छास्त्रं महाभागे प्रयुक्तं विधिना मया॥ वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियम्॥
To nauczanie, o bardzo szczęśliwa, zostało przedstawione przeze mnie zgodnie z właściwą metodą, przyjąwszy formę Waraha, nauczanie miłe wszystkim bhaktom.
Verse 79
तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम मार्गानुसारकः॥ भूपृष्ठे न तु जायेत कालेन विजितेन्द्रियः॥
Tam należy wykonać świętą kąpiel, ten, kto podąża moją ścieżką. Przezwyciężywszy z czasem zmysły, nie rodzi się już więcej na powierzchni ziemi.
Verse 80
सुवर्णाभं मारकतमगाधं निर्मितं मया॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः॥
Stworzyłem zbiornik wodny o złotej barwie, podobny do szmaragdu, głęboki i niezmierzony. Tam człowiek zadowolony z pięciakrotnej bhakti powinien wykonać świętą kąpiel.
Verse 81
तत्र गत्वा वरारोहे उदिते च दिवाकरे॥ अथ मध्याह्नवेलायां यदि वा अस्तंगतेऽपि वा॥
Udawszy się tam, o o pięknych biodrach, czy to gdy słońce wzeszło, czy w południe, lub nawet gdy już zaszło
Verse 82
एतत्स्तुतगिरेर्देवि माहात्म्यं कथितं मया॥ द्वापरं युगमासाद्य यत्र स्थास्यामि सुन्दरि॥
Tak oto, o Dewi, opisałem wielkość Stutagiri. Gdy nadejdzie era Dwapara, tam będę przebywał, o piękna.
Pṛthivī, having heard the confidential greatness of goniṣkramaṇa, presses Varāha for an even more secret (guhyatara) instruction and asks him to identify a superior sacred region where that teaching becomes effective.
Varāha discloses himself in Nārāyaṇa/Vāsudeva idiom and sets an ethical gatekeeping principle—freedom from mātsarya (envy) and one-pointed intent—as the prerequisite for dharma, comprehension, and eligibility for the tīrtha’s fruits; he then foretells five discerning ṛṣis who will establish and disseminate the Vārāha teaching as the essence of śāstra.
Varāha maps the Stutasvāmi-kṣetra at Bhūtagiri/Maṇipūra-giri, naming directional landmarks and kuṇḍas (e.g., Bhṛgukuṇḍa, Maṇikuṇḍa, Dhūtapāpa, Nandana-vana, Āmalaka-sthāna) and prescribing regulated bathing/stay regimens (notably five-night observances) with explicit soteriological destinations (Dhruvaloka/Indraloka and purification from pāpa).
The chapter closes with Pṛthivī’s request for the name-etymology; Varāha explains that gods and sages praised (stuta) him there, hence “Stutasvāmi,” sealing the teaching that sacred geography yields its promised merit only when joined to anti-mātsarya discipline and focused conduct.
Bhūtagiri; Maṇipūra-giri; Stutasvāmi-kṣetra; Paṃchāru (uttarā diś); Bhṛgukuṇḍa (dakṣiṇa-pārśva, ~ardhayojana); Maṇikuṇḍa; Dhūtapāpa (a kuṇḍa/hṛada and associated locale); Nandana-vana; Meru-śṛṅga (as a comparative/aspirational locus via Dhruva imagery); Dhruvaloka; Indraloka; Āmalaka-sthāna (westward, ~ardhayojana; within pañcayojana perimeter).
The text repeatedly frames mātsarya (envy/resentful rivalry) as dharma-nāśaka (destroyer of dharma) and as a cognitive-moral obstruction that prevents perceiving the divine or grasping the intended meaning of the teaching. It presents ethical self-regulation—non-enviousness, disciplined intent (ekacitta), and adherence to an Ātmaśāstra-grounded dharma—as prerequisites for benefiting from sacred geography and ritual practice.
The chapter does not specify tithi, nakṣatra, or season; instead it emphasizes durational observances such as pañcakāla/pañcarātra-style stays (e.g., ‘pañcakāloṣita’ and ‘pañcarātreṇa’) and temporal windows within a day (morning at sunrise, midday, or even at sunset) for approaching the āmalaka-related practice with focused attention.
By placing Pṛthivī as the questioner, the narrative treats the land itself as a participant in ethical reasoning and purification. The tīrtha descriptions focus on removing pāpa (pollution/ethical residue) through water, regulated conduct, and restraint, implying a model where moral discipline and landscape sanctity mutually reinforce a ‘cleansed’ terrestrial order (e.g., Dhūtapāpa imagery of washing away impurity before water flows).
Varāha identifies himself in a Vāsudeva/Kṛṣṇa idiom (son of Vasudeva and Devakī) and names a group of five future disciples/ṛṣis, including Śāṇḍilya, Jājali, Kapila, Upasāyaka, and Bhṛgu, as disseminators/establishers of the teaching. The naming of Nārada, Asita, Devala, and Parvata as praising figures also situates the kṣetra within a recognizable Purāṇic-sage network.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.