
Sukta 5.2
Atri (traditional attribution for RV 5.2)
Triṣṭubh (probable)
Ten hymn chwali Agniego jako ukryty, a jednak zawsze jawny Ogień: schowany jak dziecko w tajemnym miejscu, lecz widoczny otwarcie w ludzkiej pracy i ofierze. Wzywa Agniego jako mądrego Hotṛ, który uwalnia istoty z więzów (jak w przypadku Śunaḥśepy) i udziela ochrony, pokoju oraz bezpiecznego mieszkania czcicielowi, który przygotowuje święte miejsce i składa ofiary.
Mantra 1
कुमारं माता युवतिः समुब्धं गुहा बिभर्ति न ददाति पित्रे । अनीकमस्य न मिनज्जनासः पुरः पश्यन्ति निहितमरतौ ॥
Młoda Matka nosi Chłopca ukrytego i dobrze zachowanego w tajemnej jaskini; nie oddaje go Ojcu. Jego oblicze nie jest pomniejszone; jednak ludzie widzą go postawionego z przodu, umieszczonego w działających rękach: ukryty Ogień jest zarazem tajny wewnątrz i widoczny w działaniu.
Mantra 2
कमेतं त्वं युवते कुमारं पेषी बिभर्षि महिषी जजान । पूर्वीर्हि गर्भः शरदो ववर्धापश्यं जातं यदसूत माता ॥
Kto jest ten Chłopiec, który ty, o młoda, nosisz w swoim kształtującym ciele, ten, którego wielka Matka wydała na świat? Przez wiele pór roku embrion rósł; widziałem go narodzonego, gdy Matka wydała go na świat: dawno ukryty płomień wreszcie ukazuje się wzrokowi.
Mantra 3
हिरण्यदन्तं शुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधा मिमानम् । ददानो अस्मा अमृतं विपृक्वत्किं मामनिन्द्राः कृणवन्ननुक्थाः ॥
Z daleka, z pola, widziałem go, o złotych zębach, czystego w barwie, mierzącego swoje bronie. Daje mu nieśmiertelną istotę, wyciskając ją naprzód; co mogą mi zrobić moce bez Indry, bez hymnów?
Mantra 4
क्षेत्रादपश्यं सनुतश्चरन्तं सुमद्यूथं न पुरु शोभमानम् । न ता अगृभ्रन्नजनिष्ट हि षः पलिक्नीरिद्युवतयो भवन्ति ॥
Z pola ujrzałem go kroczącego naprzód, jak radosne stado lśniące na wiele sposobów. Nie pochwycili go, zaprawdę nie narodził się dla nich; siwowłosi stają się znów młodzi: przez jego obecność wyczerpane moce odnawiają się w młodości.
Mantra 5
के मे मर्यकं वि यवन्त गोभिर्न येषां गोपा अरणश्चिदास । य ईं जगृभुरव ते सृजन्त्वाजाति पश्व उप नश्चिकित्वान् ॥
Kto rozproszył moją młodzieńczą moc z promieni, krów, które nie miały prawdziwego pasterza, choć nawet niewinny mógłby nim być? Ci, którzy ją pochwycili, niech ją uwolnią w dół; niech znający przyniesie nam z powrotem wzrost siły życiowej i bogactwo istnienia.
Mantra 6
वसां राजानं वसतिं जनानामरातयो नि दधुर्मर्त्येषु । ब्रह्माण्यत्रेरव तं सृजन्तु निन्दितारो निन्द्यासो भवन्तु ॥
Króla mieszkań, dom ludów, wrogowie uwięzili pośród śmiertelników. Niech święte słowa Atriego go uwolnią; niech obwiniający staną się godni nagany: niech moc więżąca wewnętrzny Ogień podlegnie własnemu sądowi.
Mantra 7
शुनश्चिच्छेपं निदितं सहस्राद्यूपादमुञ्चो अशमिष्ट हि षः । एवास्मदग्ने वि मुमुग्धि पाशान्होतश्चिकित्व इह तू निषद्य ॥
Nawet Śunaḥśepę, choć związanego, uwolniłeś z ofiarnego słupa, on zaprawdę osiągnął swoje pragnienie. W ten sam sposób, o Agni, rozluźnij dla nas więzy, które nas trzymają; o znający Hotṛ, usiądź tu w nas i zajmij swoje miejsce.
Mantra 8
हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम् ॥
Zawstydzony, odwróciłem się od własnego upojenia; strażnik prawa bogów przemówił do mnie wyraźnie. Indra Wiedzący zaprawdę cię dostrzegł; prowadzony tym widzeniem, o Agni, przychodzę tu pouczony.
Mantra 9
वि ज्योतिषा बृहता भात्यग्निराविर्विश्वानि कृणुते महित्वा । प्रादेवीर्मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे ॥
Agni lśni rozległym światłem i przez swoją wielkość czyni wszystkie rzeczy jawnymi. Przezwycięża niedivine oszustwa i złe ścieżki; ostrzy swoje dwa rogi, by uderzyć Rakṣasa, który się osadza.
Mantra 10
उत स्वानासो दिवि षन्त्वग्नेस्तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ । मदे चिदस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः ॥
I niech jego ryczące moce będą w niebie, ostre bronie Agniego, by zabić Rakṣasa. Nawet w swoim uniesieniu jego blaski wybuchają; niedivine przeszkodziciele nie powstrzymują otaczającego nacisku.
Mantra 11
एतं ते स्तोमं तुविजात विप्रो रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् । यदीदग्ने प्रति त्वं देव हर्याः स्वर्वतीरप एना जयेम ॥
Ten hymn dla ciebie, o szeroko zrodzony Agni, natchniony ukształtował jak rydwan, mądry twórca. Jeśli ty, o bóstwo, przyjmiesz go z rozkoszą, wtedy przez niego możemy zdobyć wody niosące słońce, te luminiczne strumienie urzeczywistnienia.
Mantra 12
तुविग्रीवो वृषभो वावृधानोऽशत्र्वर्यः समजाति वेदः । इतीममग्निममृता अवोचन्बर्हिष्मते मनवे शर्म यंसद्धविष्मते मनवे शर्म यंसत् ॥
Mocnoszyi, byk rosnący coraz silniejszy, szlachetny bez wrogości, zna wspólne narodziny. Tak Nieśmiertelni mówili o tym Agnim: 'Niech udzieli pokoju i schronienia człowiekowi, który rozpościera święte siedzenie, niech udzieli pokoju i schronienia człowiekowi, który niesie ofiarę.'
Agni is introduced through a paradox: like a ‘boy’ borne by a young mother, he is hidden in the secret place yet seen in front through human hands and work.
The hymn expands Agni’s roles—revealer, priestly knower, and effective helper—linking cosmic mystery (hidden fire) with ritual efficacy (fire in the aratí, the working hands).
Agni is invoked as the liberator who loosens bonds, exemplified by the release of Śunaḥśepa from the sacrificial post, and is asked to unbind the worshipper’s constraints.
It ends with a strong epithet-cluster (bull, mighty-necked, noble, non-hostile) and a repeated blessing: may Agni grant peace and shelter to the one who prepares the seat and offers oblations.
guhā bibharti ("bears him in the secret place")
vi mumugdhi pāśān ("loosen the bonds")
śarma yaṃsat ("may he grant shelter/peace")
It teaches that Agni is both hidden and visible: concealed in secret places like fire in wood, yet clearly present in ritual and human work. The hymn asks Agni to protect the worshipper and make the sacrifice effective.
Śunaḥśepa is remembered as one who was bound to a sacrificial post and was released. The hymn uses this as an example of Agni’s power to loosen bonds and remove constraining difficulties for the devotee.
It is suited to the start of a fire-rite: kindling Agni, inviting him as Hotṛ, and offering ghee or other havis. Its prayers are especially relevant when seeking protection, inner strength, and freedom from obstacles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.