
Sukta 5.2
Atri (traditional attribution for RV 5.2)
Agni
Triṣṭubh (probable)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸದಾ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ: ಗುಪ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನಂತೆ ಅಡಗಿದ್ದರೂ, ಮಾನವರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಯಜ್ಞದಲ್ಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು. ಇದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿ ಹೋತೃನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ—ಶುನಃಶೇಪನಂತೆ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವವನು—ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಆರಾಧಕನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿವಾಸವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನು.
Mantra 1
कुमारं माता युवतिः समुब्धं गुहा बिभर्ति न ददाति पित्रे । अनीकमस्य न मिनज्जनासः पुरः पश्यन्ति निहितमरतौ ॥
ಯುವತಿಯ ತಾಯಿ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸಂಯತವಾಗಿ ಅಡಗಿರುವ ಕುಮಾರನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವನನ್ನು ಪಿತರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಮುಖ (ಅನೀಕ) ಕ್ಷೀಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಜನರು ಅವನನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಕಾರ್ಯದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನಿಹಿತನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಅಂತರಗೋಪ್ಯ ಅಗ್ನಿ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಗುಪ್ತವೂ, ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವೂ ಆಗಿದೆ.
Mantra 2
कमेतं त्वं युवते कुमारं पेषी बिभर्षि महिषी जजान । पूर्वीर्हि गर्भः शरदो ववर्धापश्यं जातं यदसूत माता ॥
ಹೇ ಯುವತಿಯೇ, ನೀನು ಯಾವ ಕುಮಾರನನ್ನು—ಈ ರೂಪಕೊಡುವ ದೇಹದಲ್ಲಿ—ಧರಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ಮಹಿಷೀ ಮಾತೆಯು ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟವನು ಯಾರು? ಅನೇಕ ಶರದೃತುಗಳವರೆಗೆ ಗರ್ಭವು ಬೆಳೆದಿತು; ಮಾತೆಯು ಪ್ರಸವಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಜನಿಸಿದವನಾಗಿ ಕಂಡೆ—ದೀರ್ಘಕಾಲ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಜ್ವಾಲೆ ಕೊನೆಗೆ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 3
हिरण्यदन्तं शुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधा मिमानम् । ददानो अस्मा अमृतं विपृक्वत्किं मामनिन्द्राः कृणवन्ननुक्थाः ॥
ದೂರದಿಂದ, ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕಂಡೆನು—ಹಿರಣ್ಯದಂತ, ಶುಚಿವರ್ಣ—ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ. ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಅಮೃತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಒತ್ತಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಇಂದ್ರವಿಹೀನ, ಅನುಕ್ತಿ (ಸ್ತುತಿ)ವಿಹೀನ ಶಕ್ತಿಗಳು ನನಗೆ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲವು?
Mantra 4
क्षेत्रादपश्यं सनुतश्चरन्तं सुमद्यूथं न पुरु शोभमानम् । न ता अगृभ्रन्नजनिष्ट हि षः पलिक्नीरिद्युवतयो भवन्ति ॥
ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ನಾನು ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಕಂಡೆನು—ಸುಮದು ಯೂಥ (ಆನಂದಿತ ಹಿಂಡು)ದಂತೆ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ಅವರು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ; ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವನೇ ಅಲ್ಲ. ಪಲಿಕ್ನೀ (ಧೂಸರಕೇಶಿನಿಯರು) ಕೂಡ ಯುವತಿಯರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಕ್ಷೀಣ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪುನಃ ಯೌವನಕ್ಕೆ ನವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 5
के मे मर्यकं वि यवन्त गोभिर्न येषां गोपा अरणश्चिदास । य ईं जगृभुरव ते सृजन्त्वाजाति पश्व उप नश्चिकित्वान् ॥
ಯಾರು ನನ್ನ ಮರ್ಯಕ (ಯೌವನಶಕ್ತಿ)ವನ್ನು ಗೋಭಿಃ (ಕಿರಣ-ಗೋಗಳು)ಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದರು? ಯಾರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಗೋಪಾ (ರಕ್ಷಕ) ಇರಲಿಲ್ಲ—ಹಾನಿರಹಿತನಾದವನು ಕೂಡ ಇರಬಹುದಿತ್ತು. ಯಾರು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದರು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಿಡಲಿ; ಚಿಕಿತ್ವಾನ್ (ಜ್ಞಾನಿ) ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಬಲದ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಪಶು-ಧನ (ಅಸ್ತಿತ್ವದ ವೈಭವ)ವನ್ನೂ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರಲಿ.
Mantra 6
वसां राजानं वसतिं जनानामरातयो नि दधुर्मर्त्येषु । ब्रह्माण्यत्रेरव तं सृजन्तु निन्दितारो निन्द्यासो भवन्तु ॥
ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ರಾಜನನ್ನು, ಜನರ ನಿವಾಸವನ್ನು—ವೈರಿಗಳು ಮರಣಶೀಲರ ನಡುವೆ ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ರಿಯ ಬ್ರಹ್ಮವಾಣಿ ಇಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ; ನಿಂದಕರು ತಾವೇ ನಿಂದನೀಯರಾಗಲಿ. ಅಂತರಂಗ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ತನ್ನದೇ ತೀರ್ಪಿನ ಅಧೀನವಾಗಲಿ.
Mantra 7
शुनश्चिच्छेपं निदितं सहस्राद्यूपादमुञ्चो अशमिष्ट हि षः । एवास्मदग्ने वि मुमुग्धि पाशान्होतश्चिकित्व इह तू निषद्य ॥
ಶುನಃಶೇಪನನ್ನೂ—ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದರೂ—ನೀನು ಯೂಪ (ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭ)ದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದೆ; ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಓ ಅಗ್ನಿ, ನಮ್ಮ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸು; ಓ ಜ್ಞಾನಿ ಹೋತೃ, ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಕುಳಿತು, ನಿನ್ನ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
Mantra 8
हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम् ॥
ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ನಾನು ನನ್ನದೇ ಮದದಿಂದ ತಿರುಗಿಕೊಂಡೆ; ದೇವರ ವ್ರತದ ರಕ್ಷಕನು ನನಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು. ಜ್ಞಾನಿ ಇಂದ್ರನು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆ ದರ್ಶನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದ, ಓ ಅಗ್ನಿ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Mantra 9
वि ज्योतिषा बृहता भात्यग्निराविर्विश्वानि कृणुते महित्वा । प्रादेवीर्मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे ॥
ವಿಶಾಲ ಜ್ಯೋತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದೆವೀ ಮಾಯೆಗಳನ್ನೂ ದುರ್ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ರಕ್ಷಸನನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ತನ್ನ ಎರಡು ಶೃಂಗಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 10
उत स्वानासो दिवि षन्त्वग्नेस्तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ । मदे चिदस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः ॥
ಮತ್ತು ಅವನ ಗರ್ಜಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ—ಅಗ್ನಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಆಯುಧಗಳು—ರಕ್ಷಸನ ವಧೆಗೆ. ಅವನ ಮದದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಭಾಮೆಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ; ಅದೆವೀ ಪರಿಬಾಧಕರು ಆವರಿಸುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರರು.
Mantra 11
एतं ते स्तोमं तुविजात विप्रो रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् । यदीदग्ने प्रति त्वं देव हर्याः स्वर्वतीरप एना जयेम ॥
ಹೇ ತುವಿಜಾತ (ವಿಶಾಲಜನ್ಮ) ಅಗ್ನಿ, ನಿನಗಾಗಿ ಈ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಪ್ರೇರಿತ ವಿಪ್ರನು, ಜ್ಞಾನಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನು, ರಥದಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹೇ ದೇವ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಇದರ ಬಲದಿಂದ ನಾವು ಸ್ವರವತೀ ಅಪಃ—ಸೂರ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಧಾರೆಗಳು—ಅವನ್ನು ಜಯಿಸೋಣ.
Mantra 12
तुविग्रीवो वृषभो वावृधानोऽशत्र्वर्यः समजाति वेदः । इतीममग्निममृता अवोचन्बर्हिष्मते मनवे शर्म यंसद्धविष्मते मनवे शर्म यंसत् ॥
ತುವಿಗ್ರೀವ—ಮಹಾಕಂಠನಾದ—ವೃಷಭನಂತೆ, ನಿರಂತರ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವನು; ಶತ್ರುತೆಯಿಲ್ಲದ ಆರ್ಯ (ಉದಾತ್ತ)ನು, ಸಮಜನ್ಮದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು. ಹೀಗೆ ಅಮೃತ ದೇವರುಗಳು ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರು: ‘ಬರ್ಹಿಷ್ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಹಾಸುವ ಮಾನವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ; ಹವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮಾನವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.’
It teaches that Agni is both hidden and visible: concealed in secret places like fire in wood, yet clearly present in ritual and human work. The hymn asks Agni to protect the worshipper and make the sacrifice effective.
Śunaḥśepa is remembered as one who was bound to a sacrificial post and was released. The hymn uses this as an example of Agni’s power to loosen bonds and remove constraining difficulties for the devotee.
It is suited to the start of a fire-rite: kindling Agni, inviting him as Hotṛ, and offering ghee or other havis. Its prayers are especially relevant when seeking protection, inner strength, and freedom from obstacles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.