Sukta 2

Mantra 1

कुमारं माता युवतिः समुब्धं गुहा बिभर्ति न ददाति पित्रे । अनीकमस्य न मिनज्जनासः पुरः पश्यन्ति निहितमरतौ ॥

యువతి మాత గుహలో దాగి, బాగా సంరక్షితమైన ఆ కుమారుణ్ని ధరిస్తుంది; అతన్ని పితకు ఇవ్వదు. అతని ముఖం (అనీకం) క్షీణించదు; అయినా జనులు అతన్ని ముందుగా స్థాపితమై—కార్యచేసే చేతుల్లో నిహితమై—చూస్తారు: గుప్త అగ్ని అంతరంలో రహస్యం, క్రియలో ప్రకాశం.

Mantra 2

कमेतं त्वं युवते कुमारं पेषी बिभर्षि महिषी जजान । पूर्वीर्हि गर्भः शरदो ववर्धापश्यं जातं यदसूत माता ॥

హే యువతీ, నీవు నీ రూపుదిద్దిన దేహంలో ధరిస్తున్న ఈ కుమారుడు ఎవరు—అతన్ని మహిషీ (మహామాత) ప్రసవించింది? అనేక శరదృతువుల పాటు గర్భం పెరిగింది; మాత అతన్ని ప్రసవించినప్పుడు, నేను అతన్ని జన్మించినవాడిగా చూశాను: దీర్ఘకాలం దాగిన జ్వాల చివరకు దృష్టికి వస్తుంది.

Mantra 3

हिरण्यदन्तं शुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधा मिमानम् । ददानो अस्मा अमृतं विपृक्वत्किं मामनिन्द्राः कृणवन्ननुक्थाः ॥

దూరం నుండి, క్షేత్రం నుండి, నేను అతనిని చూశాను—హిరణ్యదంతుడు, శుచివర్ణుడు—తన ఆయుధాలను కొలిచి విభజిస్తున్నవాడిని. అతడు అమృత-రసాన్ని ఇస్తాడు, పిండిపట్టి వెలికి తెస్తూ; అప్పుడు ఇంద్రరహిత, అనుక్త (స్తుతిరహిత) శక్తులు నాపై ఏమి చేయగలవు?

Mantra 4

क्षेत्रादपश्यं सनुतश्चरन्तं सुमद्यूथं न पुरु शोभमानम् । न ता अगृभ्रन्नजनिष्ट हि षः पलिक्नीरिद्युवतयो भवन्ति ॥

క్షేత్రం నుండి నేను అతనిని నిరంతరం సాగుతూ చూశాను—సుమద్ యూథం (ఆనందిత గుంపు) వలె, అనేక విధాలుగా ప్రకాశిస్తూ. వారు అతనిని పట్టుకోలేకపోయారు—ఎందుకంటే అతడు వారి కోసం పుట్టలేదు; పచ్చబూడిద జుట్టుగల (పలిక్నీ) వారూ యువతులై మారుతారు—అతని సాన్నిధ్యంలో క్షీణించిన శక్తులు మళ్లీ యౌవనంగా పునర్నవీకృతమవుతాయి.

Mantra 5

के मे मर्यकं वि यवन्त गोभिर्न येषां गोपा अरणश्चिदास । य ईं जगृभुरव ते सृजन्त्वाजाति पश्व उप नश्चिकित्वान् ॥

నా మర్యకం (యౌవన-బలం) ను గోభిః—కిరణరూప గోవులచే—ఎవరు విడదీశారు? వారికి నిజమైన గోపా (రక్షకుడు/గోపాలుడు) లేడు, హానిలేని వాడైనా రక్షకుడై ఉండగలిగినా. దానిని పట్టుకున్నవారు దానిని క్రిందకు విడిచిపెట్టుగాక; మరియు చికిత్వాన్ (జ్ఞాని) మా దగ్గరకు ప్రాణబల వృద్ధిని, పశు-సంపద/సత్తా-సమృద్ధిని తిరిగి తీసుకురావుగాక.

Mantra 6

वसां राजानं वसतिं जनानामरातयो नि दधुर्मर्त्येषु । ब्रह्माण्यत्रेरव तं सृजन्तु निन्दितारो निन्द्यासो भवन्तु ॥

వాసస్థానాల రాజైన, జనుల నివాసమైన అతనిని—వైరభావులు మానవుల మధ్య బంధించారు. అత్రి యొక్క బ్రహ్మ (పవిత్ర మంత్రవాక్యం) అతనిని విముక్తం చేయుగాక; నిందించువారు తామే నింద్యులగుదురు గాక.

Mantra 7

शुनश्चिच्छेपं निदितं सहस्राद्यूपादमुञ्चो अशमिष्ट हि षः । एवास्मदग्ने वि मुमुग्धि पाशान्होतश्चिकित्व इह तू निषद्य ॥

బంధింపబడిన శునఃశేపుని కూడా నీవు యూపం (యజ్ఞస్తంభం) నుండి విడిపించావు; అతడు నిజంగా తన కోరికను పొందాడు. అలాగే, అగ్నీ, మమ్మల్ని బంధించే పాశాలను సడలించు; జ్ఞానవంతుడైన హోతృవా, ఇక్కడే మా అంతరంలో కూర్చొని నీ ఆసనాన్ని అధిష్ఠించు.

Mantra 8

हृणीयमानो अप हि मदैयेः प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम् ॥

సిగ్గుపడి నేను నా మదం నుండి తొలగిపోయాను; దేవుల వ్రతాన్ని కాపాడే రక్షకుడు నాకు పలికాడు. జ్ఞానవంతుడైన ఇంద్రుడు నిశ్చయంగా నిన్ను గమనించాడు; ఆ దర్శనానుసారం, అగ్నీ, నేను శిక్షితుడై ఇక్కడికి వచ్చాను.

Mantra 9

वि ज्योतिषा बृहता भात्यग्निराविर्विश्वानि कृणुते महित्वा । प्रादेवीर्मायाः सहते दुरेवाः शिशीते शृङ्गे रक्षसे विनिक्षे ॥

అగ్ని తన విశాల జ్యోతితో ప్రకాశించి, తన మహత్త్వంతో సమస్తాన్ని స్పష్టంగా ప్రకటిస్తాడు. అతడు అదేవీ మాయలను, దుష్ట మార్గాలను జయించి అణచివేస్తాడు; లోనికి చొరబడి కూర్చున్న రక్షసును వినిక్షేపం (ఘాతం) చేయుటకు తన రెండు శృంగాలను పదును పెడతాడు.

Mantra 10

उत स्वानासो दिवि षन्त्वग्नेस्तिग्मायुधा रक्षसे हन्तवा उ । मदे चिदस्य प्र रुजन्ति भामा न वरन्ते परिबाधो अदेवीः ॥

మరియు అతని గర్జించే శక్తులు దివిలో నిలవుగాక—అగ్నికి చెందిన తీక్ష్ణ ఆయుధాలై—రక్షసును హతమార్చుటకు. అతని మదంలో కూడ అతని భామలు (దీప్తులు) ఉప్పొంగి వెలువడుతాయి; అదేవీ పరిబాధాలు ఆ చుట్టుముట్టే ఒత్తిడిని ఆపలేవు.

Mantra 11

एतं ते स्तोमं तुविजात विप्रो रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् । यदीदग्ने प्रति त्वं देव हर्याः स्वर्वतीरप एना जयेम ॥

ఓ తువిజాత అగ్నీ, నీకోసం ఈ స్తోమాన్ని విప్రుడు—ధీర కర్మకారుడు—రథంలా నైపుణ్యంగా మలిచాడు. ఓ దేవా, నీవు దీనిని హర్షంతో స్వీకరిస్తే, దీని ద్వారానే మేము స్వర్వతీ అపః—సూర్యవాహినులు, ప్రకాశమయ ప్రవాహాలు—వాటిని జయించుదుము.

Mantra 12

तुविग्रीवो वृषभो वावृधानोऽशत्र्वर्यः समजाति वेदः । इतीममग्निममृता अवोचन्बर्हिष्मते मनवे शर्म यंसद्धविष्मते मनवे शर्म यंसत् ॥

మహాగ్రీవుడు, వృషభంలా నిరంతరం వర్ధిల్లువాడు, శత్రుత్వరహితుడైన ఆర్యుడు, సమజాతి (సామాన్య జన్మ)ను తెలిసినవాడు—ఇలాంటి ఈ అగ్నిని గురించి అమృత దేవులు ఇలా పలికారు: ‘బర్హిస్ (యజ్ఞాసనం) పరచే మనుష్యునికి శాంతి, ఆశ్రయం ప్రసాదించుగాక; హవిస్ మోసుకొనే మనుష్యునికి శాంతి, ఆశ్రయం ప్రసాదించుగాక।’