
Sukta 2.13
Gṛtsamada (traditional attribution for RV 2.13)
Triṣṭubh (likely; requires metrical verification)
RV 2.13 to hymn Triṣṭubh autorstwa Gṛtsamady, wychwalający Indrę jako strażnika ṛty (porządku kosmicznego), który rozszerza światy, uwalnia życiodajne moce i objawia grzmiący blask niebios. Hymn łączy potęgę Indry z siłami twórczymi wyobrażanymi przez wody, cykl pór roku i przypominającą Somę „pierwszą nektar”, a kończy się prośbą o hojność w ładzie, sławę i bohaterską siłę w obrzędach wspólnotowych.
Mantra 1
ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥
Pora, Rodzicielka, wokół niej Wody: szybko, raz narodzony, wszedł w te, w których rośnie. Wtedy stała się krową mleczną, pełznąca obfitością; mleko łodygi, pierwszy nektar, to godne jest hymnu.
Mantra 2
सध्रीमा यन्ति परि बिभ्रतीः पयो विश्वप्स्न्याय प्र भरन्त भोजनम् । समानो अध्वा प्रवतामनुष्यदे यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
W harmonii się poruszają, niosąc wokół istotę mleka; dla wszechniosącego przynoszą napój rozkoszy. Jedna jest ścieżka wzdłuż zstępujących zboczy, którą podążają; ty, który pierwszy tak ich stworzyłeś, godny jesteś hymnu.
Mantra 3
अन्वेको वदति यद्ददाति तद्रूपा मिनन्तदपा एक ईयते । विश्वा एकस्य विनुदस्तितिक्षते यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
Jeden podąża i głosi to, co daje; jednak zmienia on formy tego daru. Jeden sam porusza się jak same wody. Wszystkie odpychania i naporu przeciwko Jednemu są znoszone i znoszone przez niego, on, który pierwszy ukształtował te moce; on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 4
प्रजाभ्यः पुष्टिं विभजन्त आसते रयिमिव पृष्ठं प्रभवन्तमायते । असिन्वन्दंष्ट्रैः पितुरत्ति भोजनं यस्ताकृणोः प्रथमं सास्युक्थ्यः ॥
Oni siedzą, rozdzielając pożywienie stającym się, jak ktoś kładzie bogactwo na podtrzymującym grzbiecie, który może je udźwignąć i pomnażać. Nienasycony zjada zębami pokarm ojca, on, który pierwszy ukształtował te moce; on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 5
अधाकृणोः पृथिवीं संदृशे दिवे यो धौतीनामहिहन्नारिणक्पथः । तं त्वा स्तोमेभिरुदभिर्न वाजिनं देवं देवा अजनन्त्सास्युक्थ्यः ॥
Wtedy uczyniłeś Ziemię odpowiednikiem w widzeniu dla Nieba; ty, zabójca węża dla lśniących, otworzyłeś ścieżki. Ciebie, jak rumaka obfitości, przez hymny i wzniesione wody bogowie zrodzili jako boga; on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 6
यो भोजनं च दयसे च वर्धनमार्द्रादा शुष्कं मधुमद्दुदोहिथ । स शेवधिं नि दधिषे विवस्वति विश्वस्यैक ईशिषे सास्युक्थ्यः ॥
Dajesz zarówno pokarm, jak i wzrost; z wilgotnego wydoisz suche jako miodne. Umieszczasz skarb wewnątrz promienistego; ty sam rządzisz nad wszystkim, on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 7
यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥
Podtrzymałeś kwitnące i naprzód płodzące moce przez prawo, przez dawanie, i rozpostarłeś światy. I sprowadziłeś do bytu nieporównane błyskawice nieba, szerokie z każdej strony, on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 8
यो नार्मरं सहवसुं निहन्तवे पृक्षाय च दासवेशाय चावहः । ऊर्जयन्त्या अपरिविष्टमास्यमुतैवाद्य पुरुकृत्सास्युक्थ्यः ॥
Przyniosłeś pomoc, by obalić Narmarę, tego bogatego w siłę, dla Pṛkṣy i dla Dāsa-veśy. Z umacniającej mocy przyniosłeś niezablokowane usta, tak, nawet dziś jesteś sprawcą wielu czynów; on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 9
शतं वा यस्य दश साकमाद्य एकस्य श्रुष्टौ यद्ध चोदमाविथ । अरज्जौ दस्यून्त्समुनब्दभीतये सुप्राव्यो अभवः सास्युक्थ्यः ॥
Stu, lub dziesięciu razem, gdy, na wezwanie jednego, przybyłeś z impulsem. Na linii boju związałeś Dasyusów razem dla ich pognębienia; stałeś się doskonałym obrońcą, on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 10
विश्वेदनु रोधना अस्य पौंस्यं ददुरस्मै दधिरे कृत्नवे धनम् । षळस्तभ्ना विष्टिरः पञ्च संदृशः परि परो अभवः सास्युक्थ्यः ॥
Wszystkie granice podążyły za jego męstwem i dały mu; umieścili bogactwo dla dokonczyciela. Ustanowiłeś sześć przestrzeni, pięć odpowiedniości; stałeś się tym, który jest poza tym, co poza, on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 11
सुप्रवाचनं तव वीर वीर्यं यदेकेन क्रतुना विन्दसे वसु । जातूष्ठिरस्य प्र वयः सहस्वतो या चकर्थ सेन्द्र विश्वास्युक्थ्यः ॥
Godne by o nim mówić jest twoje bohaterskie męstwo, o bohaterze, skoro jedną wolą znajdujesz bogactwa. Popychasz naprzód siłę wiecznie stabilnego, potężnego; co uczyniłeś, o Indro, jesteś godny hymnu we wszystkim.
Mantra 12
अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥
Przygotowałeś szybkie dla Tāry, dla Kaṃ, dla Turvīti i dla Vayyi, i wyznaczyłeś bieg. Tego, który był pogrążony nisko, poprowadziłeś w górę; tego, który był odwrócony, przyprowadziłeś naprzód; sprawiłeś, że ślepy i chromy usłyszeli, on zaprawdę jest prawdziwym tematem hymnu.
Mantra 13
अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
Dla nas, o Wasu (Indro), ułóż we właściwym porządku tę moc dawania, tę pełnię rozkoszy; obfite jest twoje bogactwo lśniącej substancji. O Indro, ta cudowna chwała twojej sławy, podążając za nią przez dni, niech mówimy o Ogromie (Brihat) w zgromadzeniach, umocnieni bohaterskimi energiami.
Begins with generative, orderly forces—seasonality and waters—introducing a ‘first nectar’ imagery that frames divine power as life-producing and hymn-worthy.
Moves from origin-and-growth imagery to Indra’s law-sustaining action: he upholds flourishing powers, spreads out the worlds, and manifests the unequalled lightnings of heaven.
Indra is acclaimed as the true subject of praise (ukthyaḥ), the one whose cosmic feats make abundance and wide space possible for gods and humans alike.
Concludes with a direct petition: may Indra set in order for us the gift of plenitude and wealth, so that we may speak the Vast (bṛhat) in assemblies, endowed with heroic offspring/energies.
ऋतुर्जनित्री तस्या अपस्परि मक्षू जात आविशद्यासु वर्धते । तदाहना अभवत्पिप्युषी पयोंऽशोः पीयूषं प्रथमं तदुक्थ्यम् ॥यः पुष्पिणीश्च प्रस्वश्च धर्मणाधि दाने व्यवनीरधारयः । यश्चासमा अजनो दिद्युतो दिव उरुरूर्वाँ अभितः सास्युक्थ्यः ॥bṛhad vadema
It praises Indra’s power to uphold cosmic order, expand the worlds, and release life-giving forces, and it asks him for prosperity, strength, and a respected voice in the community.
Indra is closely linked with releasing the waters and with Soma. The hymn uses waters/nectar as symbols of growth, nourishment, and the energizing delight that supports Indra’s victories and gifts.
It expresses the wish to speak the ‘Vast’—a noble, truthful, and powerful utterance—in the ritual assembly, supported by Indra’s wealth and heroic vitality.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.