Sukta 23

Mantra 1

गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम् । ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥

ଗଣମାନଙ୍କ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ—କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କବି, ଉପମାତୀତ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି, ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠରାଜ, ବ୍ରହ୍ମ (ବାଣୀ)ର ଅଧିପତି; ଆମକୁ ଶୁଣ, ତୁମ ସହାୟତାମାନଙ୍କ ସହ ଆସି, ଆମ ଅନ୍ତର୍ମନ୍ଦିର-ଆସନରେ ବସ।

Mantra 2

देवाश्चित्ते असुर्य प्रचेतसो बृहस्पते यज्ञियं भागमानशुः । उस्रा इव सूर्यो ज्योतिषा महो विश्वेषामिज्जनिता ब्रह्मणामसि ॥

ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସୁର୍ୟ (ପ୍ରାଣଶକ୍ତିମୟ) ପ୍ରଚେତସ! ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଯଜ୍ଞିୟ ଭାଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଉଷାର ଗୋମାନଙ୍କ ପରି ମହା ଜ୍ୟୋତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେପରି ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ଜନିତା—ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମ (ବାଣୀ)ର ସୃଜନମୂଳ।

Mantra 3

आ विबाध्या परिरापस्तमांसि च ज्योतिष्मन्तं रथमृतस्य तिष्ठसि । बृहस्पते भीमममित्रदम्भनं रक्षोहणं गोत्रभिदं स्वर्विदम् ॥

ଆବରଣକାରୀ ଅନ୍ଧକାରମାନଙ୍କୁ ଓ ଶତ୍ରୁ ଚାପମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରି, ତୁମେ ଋତ (ସତ୍ୟ)ର ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ରଥରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଭୀମ, ଶତ୍ରୁର ଦମ୍ଭ ଭଞ୍ଜକ, ରକ୍ଷୋହଣ, ଗୁହା/ଗୋତ୍ରଭିଦ, ସ୍ୱର୍ (ପ୍ରକାଶଲୋକ)ବିଦ!

Mantra 4

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

ସୁନୀତିଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ସଠିକ୍ ପଥେ ନେଇ ରକ୍ଷା କର; ଯେ ତୁମକୁ ଦାନ ଅର୍ପେ, ସେ ଦୁଃଖ-କ୍ଲେଶରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଦହନଶକ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ମନ୍ୟୁର ସଂହାରକ। ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ମହାନ ତୁମ ମହିମା—ଅତିମହାନ ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱ!

Mantra 5

न तमंहो न दुरितं कुतश्चन नारातयस्तितिरुर्न द्वयाविनः । विश्वा इदस्माद्ध्वरसो वि बाधसे यं सुगोपा रक्षसि ब्रह्मणस्पते ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ! ଯାହାକୁ ତୁମେ ସୁଗୋପା ହୋଇ ରକ୍ଷା କର, ତାହାକୁ କୌଣସି ଦିଗରୁ ନ ଅଂହଃ (କ୍ଲେଶ), ନ ଦୁରିତ (ପାପ-ଅପଶକୁନ), ନ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ନ ଦ୍ୱିଚାରୀ (ଦ୍ୱୟାବିନଃ) ଲଂଘିପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବକ୍ର ହିଂସା ଓ ଉପଦ୍ରବକୁ ତୁମେ ଦୂରେ ହଟାଇ ଦିଅ—ଯାହାକୁ ତୁମେ ଭଲଭାବେ ସଂରକ୍ଷଣ କର, ହେ ବାଣୀର ଅଧିପତି।

Mantra 6

त्वं नो गोपाः पथिकृद्विचक्षणस्तव व्रताय मतिभिर्जरामहे । बृहस्पते यो नो अभि ह्वरो दधे स्वा तं मर्मर्तु दुच्छुना हरस्वती ॥

ତୁମେ ଆମର ଗୋପା (ରକ୍ଷକ), ପଥିକୃତ୍ (ମାର୍ଗ-ନିର୍ମାତା), ବିଚକ୍ଷଣ (ସ୍ପଷ୍ଟଦର୍ଶୀ); ଆମ ମତି (ଚିନ୍ତା) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମ ବ୍ରତ (ପବିତ୍ର ନିୟମ/କର୍ମବିଧି)ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁ। ହେ ବୃହସ୍ପତେ! ଯେ କେହି ଆମ ବିରୋଧରେ ବକ୍ର ହାନି ସ୍ଥାପନ କରେ, ତାକୁ ତୁମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଭୟଙ୍କର ଦୁଚ୍ଛୁନା ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁ—ହେ ହରସ୍ୱତୀ!

Mantra 7

उत वा यो नो मर्चयादनागसोऽरातीवा मर्तः सानुको वृकः । बृहस्पते अप तं वर्तया पथः सुगं नो अस्यै देववीतये कृधि ॥

ଆଉ ଯଦି କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ—ବୃକ (ଓଲ୍ଫ) ପରି କ୍ରୂର, ଗୁପ୍ତଭାବେ ସରୁଥିବା, ମନରେ ଶତ୍ରୁତା ଧରିଥିବା—ନିର୍ଦୋଷ ଆମକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ହେ ବୃହସ୍ପତେ! ତାକୁ ଆମ ପଥରୁ ଦୂରେ ଫେରାଇ ଦିଅ। ଦେବଶକ୍ତିଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ ପାଇଁ (ଦେବବୀତୟେ) ଆମ ପଥକୁ ସୁଗମ ଓ ଖୋଲା କର।

Mantra 8

त्रातारं त्वा तनूनां हवामहेऽवस्पर्तरधिवक्तारमस्मयुम् । बृहस्पते देवनिदो नि बर्हय मा दुरेवा उत्तरं सुम्नमुन्नशन् ॥

ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଆମ ତନୁମାନଙ୍କର ତ୍ରାତା ଭାବେ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ—ଦୂରେ ହଟାଇଦେବାଳା, ଆମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହୁଥିବା ଅଧିବକ୍ତା, ଅସମ୍ମୂଢ। ଦେବନିନ୍ଦକମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନକୁ ଦମନ କର; ଦୁରେବା (ଦୁର୍ଭାବନାବାନ) ଆମ ଉତ୍ତମ ସୁମ୍ନ (ମଙ୍ଗଳ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଠି ପହଞ୍ଚିନ ପାରୁନ୍ତୁ।

Mantra 9

त्वया वयं सुवृधा ब्रह्मणस्पते स्पार्हा वसु मनुष्या ददीमहि । या नो दूरे तळितो या अरातयोऽभि सन्ति जम्भया ता अनप्नसः ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ, ସୁବୃଦ୍ଧ, ତୁମ ସହିତ ଆମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ପାର୍ହ ବସୁ—ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି—ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଯେ ଦୂରରୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ ଓ ଯେ ଶତ୍ରୁତାମାନେ ଆମ ଉପରେ ଚାପ ଦେଇ ଆସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜମ୍ଭୟ—ଚୂର୍ଣ୍ଣ କର; ସେମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅନପ୍ନସ (ଫଳହୀନ) ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 10

त्वया वयमुत्तमं धीमहे वयो बृहस्पते पप्रिणा सस्निना युजा । मा नो दुःशंसो अभिदिप्सुरीशत प्र सुशंसा मतिभिस्तारिषीमहि ॥

ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ତୁମ ସହିତ ଆମେ ଉତ୍ତମ ବୟଃ—ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣତା—ଧାରଣ କରୁଛୁ; ପ୍ରବାହମୟ ଓ ବିଜୟୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ଆମକୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦୁଃଶଂସ (ଦୁର୍ବକ୍ତା) ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାର କରିନ ପାରୁ; ବରଂ ସୁଶଂସ ମତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପାର ହୋଇ ଗନ୍ତବ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚୁ।

Mantra 11

अनानुदो वृषभो जग्मिराहवं निष्टप्ता शत्रुं पृतनासु सासहिः । असि सत्य ऋणया ब्रह्मणस्पत उग्रस्य चिद्दमिता वीळुहर्षिणः ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି (ବାଣୀର ପ୍ରଭୁ), ତୁମେ ଅନାନୁଦ—ଅବିଚଳ ବୃଷଭ; ଅନ୍ତର୍ୟୁଦ୍ଧର ଆହ୍ୱାନକୁ ଶୁଣି ତୁମେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅ। ପୃତନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁକୁ ଦହନ କରି ବିଜୟୀ ହୁଅ। ତୁମେ ସତ୍ୟ; ଋଣୟା—ଋତମାର୍ଗର ଅନ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଥିବା। ଉଗ୍ର ବଳକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦମନ କର, ହେ ବୀଳୁହର୍ଷିଣ—ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା ଜାଗ୍ରତ ଶକ୍ତି।

Mantra 12

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

ଯେ କେହି ଅଦେବ ମନରେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଧାଏ, ଶାସନରେ ଉଗ୍ର ହୋଇ, ନିଜକୁ ମହାବଳୀ ଭାବି ଘାତ କରିବାକୁ ଚାହେ—ହେ ବୃହସ୍ପତି, ତାହାର ଆଘାତ ଆମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ପହଞ୍ଚୁ। ଦୁରେବସ୍ୟ ମନ୍ୟୁକୁ ଓ ତାହାର ଶତ୍ରୁ-ଶର୍ଧକୁ ତୁମେ ନିମ୍ନକୁ ପତିତ କର।

Mantra 13

भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव ॥

ଭରେଷୁ—ସମରର ଚାପରେ—ସେ ହବ୍ୟ, ନମସ୍କାରରେ ଉପସଦ୍ୟ—ସମୀପଗମ୍ୟ। ବାଜେଷୁ ସେ ଗନ୍ତା—ଆସୁଥିବା; ଧନଂ-ଧନମ୍—ଧନ ଉପରେ ଧନ ଜିତୁଥିବା। ଈର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀର ସମସ୍ତ ମୃଧକୁ ବୃହସ୍ପତି, ରଥମାନେ ଯେପରି ବାଧାକୁ ଠେଲି ଆଗେଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ଭାଙ୍ଗି ଛିଟାଇ ଦିଅନ୍ତି।

Mantra 14

तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय ॥

ହେ ବୃହସ୍ପତେ! ତୁମର ଅତି-ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦହନତପନ ଶକ୍ତିରେ ସେଇ ରକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କର, ଯେମାନେ ତୁମର ଦୃଷ୍ଟବୀର୍ୟ ପ୍ରକଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନିନ୍ଦାରେ ରଖିଲେ। ଆମ ଭିତରେ ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସତ୍/ଅପ୍ରକଟ ଥିଲା—ଉକ୍ଥ୍ୟ (ସ୍ତୁତିରେ ଗାଇବାଯୋଗ୍ୟ)—ତାହା ପ୍ରକାଶ କର; ଏବଂ ଘେରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଉପଦ୍ରବମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦେ।

Mantra 15

बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥

ହେ ବୃହସ୍ପତେ! ଯେତେବେଳେ ଆର୍ୟ (ଉଦାର) ପୁରୁଷ ସାଧାରଣ ଅର୍ହତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦ୍ୟୁମତ୍ (ପ୍ରଭାମୟ) ହୋଇ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରତୁ-ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ—ଯେତେବେଳେ ହେ ଋତପ୍ରଜାତ, ତୁମ ଶବସ୍ (ବଳ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତାକୁ ଦୀପ୍ତ କରାଅ—ସେଇ ଚିତ୍ର (ବହୁରୂପ) ଦ୍ରବିଣ, ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଧନ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 16

मा नः स्तेनेभ्यो ये अभि द्रुहस्पदे निरामिणो रिपवोऽन्नेषु जागृधुः । आ देवानामोहते वि व्रयो हृदि बृहस्पते न परः साम्नो विदुः ॥

ଆମ ପଦ (ଆଧାର) ବିରୋଧରେ ଦ୍ରୋହ ରଚୁଥିବା ସେଇ ଚୋରମାନେ—ଅନୀରାମିଣ (ଅଚିକିତ୍ସ୍ୟ) ଶତ୍ରୁମାନେ, ଅନ୍ନ/ପୋଷଣ ପାଇଁ ଲୋଭରେ ଜାଗ୍ରତ—ଆମକୁ ନ ପହଞ୍ଚୁନ୍ତୁ। ହେ ବୃହସ୍ପତେ! ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକବଚ ବୁଣୁଛ; ହୃଦୟରେ ଥିବା ବ୍ରୟୋ (ଆବରଣ/ବନ୍ଧନ) ତୁମେ ଖୋଲିଦେଉଛ—ସାମ୍ନର ଗୁପ୍ତ ସମନ୍ୱୟ (ରହସ୍ୟମୟ ସ୍ୱରସଙ୍ଗତି) ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ କେହି ଜାଣେନାହିଁ।

Mantra 17

विश्वेभ्यो हि त्वा भुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नः कविः । स ऋणचिदृणया ब्रह्मणस्पतिर्द्रुहो हन्ता मह ऋतस्य धर्तरि ॥

ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆବରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭୁବନରୁ, ତ୍ୱଷ୍ଟା ତୁମକୁ ଗଢ଼ିଲେ—କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କବି, ସାମରେ ସାମ ରୂପ ଗାନ। ସେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଋଣରେ ବନ୍ଧିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଋଣପଥକୁ ଅନୁସରି ଚାଲନ୍ତି; ଦ୍ରୋହର ହନ୍ତା, ମହା ଋତର ଧାରକ।

Mantra 18

तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

ତୁମ ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ପର୍ବତ ଭିନ୍ନ ହେଲା; ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ଗାବମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଗୋତ୍ରକୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତମସାବୃତ ଜଳମଧ୍ୟରୁ ତୁମେ ମହାସାଗରକୁ ବାହାର କଲା—ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଲୁଚିଥିବା ପ୍ରବାହକୁ ତୁମେ ସ୍ୱାଧୀନ କଲା।

Mantra 19

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ହେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ, ତୁମେ ଏହି ସୁକ୍ତର ଯନ୍ତା—ଚାଳକ ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ; ଏହାକୁ ଜାଣି ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ, ଆମ ତନୟକୁ ବଳ ଦିଅ। ଯାହା ସର୍ବ ଭଦ୍ର, ତାହାକୁ ଦେବମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ବିଦଥରେ ଆମେ ବୃହଦ୍ ବାଣୀ କହିବା, ଅନ୍ତର୍ବୀରମାନେ ସହ ସମୃଦ୍ଧ ହେବା।