Sukta 23

Mantra 1

गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम् । ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥

গণসমূহৰ গণপতি তোমাক আমি আহ্বান কৰোঁ—কবিসকলৰ কবি, তুলনাহীনভাৱে সৰ্বাধিক খ্যাত। হে ব্ৰহ্মণসমূহৰ জ্যেষ্ঠ-ৰাজা, হে ব্ৰহ্মণস্পতী, আমাৰ কথা শুনা; তোমাৰ ঊতি (সহায়)সমূহ লৈ আহি, আমাৰ আসনত—অন্তৰ-আলয়ত—বসা।

Mantra 2

देवाश्चित्ते असुर्य प्रचेतसो बृहस्पते यज्ञियं भागमानशुः । उस्रा इव सूर्यो ज्योतिषा महो विश्वेषामिज्जनिता ब्रह्मणामसि ॥

হে বृहস্পতেঃ, হে অসুৰ্য (দীপ্তিমান) প্ৰচেতস্! দেৱাসকলেও তোমাৰ দ্বাৰাই যজ্ঞীয় ভাগ লাভ কৰিলে। উষ্ৰা-গাভীৰ মহাজ্যোতিৰে সূৰ্য যেন, তেনেকৈ তুমি সকলো ব্ৰহ্মণ (মন্ত্ৰ)-ৰ জনিতা—সৃজনশীল বাক্‌ৰ উৎস।

Mantra 3

आ विबाध्या परिरापस्तमांसि च ज्योतिष्मन्तं रथमृतस्य तिष्ठसि । बृहस्पते भीमममित्रदम्भनं रक्षोहणं गोत्रभिदं स्वर्विदम् ॥

আৱিবাধ্য পৰিৰাপস্তমাংসি চ—আৱৰক অন্ধকাৰ আৰু বৈৰী চাপসমূহ দূৰ কৰি তুমি ঋতস্য (সত্যৰ) জ্যোতিষ্মন্ত ৰথত স্থিত হওঁ। হে বृहস্পতেঃ, তুমি ভীম—অমিত্ৰৰ দম্ভ ভাঙোতা, ৰক্ষঃ-হন, গোত্র-ভিদ, স্বৰ্-বিদ (আলোকলোক-অন্বেষক)।

Mantra 4

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

সুনীতিভিৰে তুমি জনক নেয়া আৰু ত্ৰাণ কৰাঁ; যি তোমাক দান কৰে, সি দুঃখ-অংহসত নপৰে। ব্ৰহ্ম-দ্বিষসকলৰ প্ৰতি তুমি দাহক শক্তি, বৈৰী মন্যুৰ সংহাৰক; হে বृहস্পতেঃ, মহৎ তোমাৰ মহিমা।

Mantra 5

न तमंहो न दुरितं कुतश्चन नारातयस्तितिरुर्न द्वयाविनः । विश्वा इदस्माद्ध्वरसो वि बाधसे यं सुगोपा रक्षसि ब्रह्मणस्पते ॥

যাক তুমি সু-গোপা হৈ ৰক্ষা কৰা, হে ব্ৰহ্মণস্পতী, তাক কোনো দিশৰ পৰা দুঃখ-যন্ত্ৰণা নে অমঙ্গল স্পৰ্শ নকৰে; কোনো শত্ৰু-আক্ৰমণকাৰী, কোনো দ্বৈত-চৰিত্ৰধাৰীও তাক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে। এইজনৰ ওপৰত উঠা সকলো বেঁকা হিংসা-উপদ্ৰৱ তুমি দূৰ কৰি দিয়া।

Mantra 6

त्वं नो गोपाः पथिकृद्विचक्षणस्तव व्रताय मतिभिर्जरामहे । बृहस्पते यो नो अभि ह्वरो दधे स्वा तं मर्मर्तु दुच्छुना हरस्वती ॥

তুমি আমাৰ গোপা, পথ-কৰ্তা, সু-দৰ্শী; আমাৰ মতি-বুদ্ধিৰে আমি তোমাৰ ব্ৰত-ধৰ্মত বৃদ্ধি পাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ। হে বৃহস্পতী, যি কোনোৱে আমাৰ বিৰুদ্ধে বেঁকা অনিষ্ট স্থাপন কৰে—তোমাৰ নিজ শক্তিয়ে তাক চেপি ধ্বংস কৰক, হে হৰস্বতী, ভয়ংকৰ অমঙ্গলসহ।

Mantra 7

उत वा यो नो मर्चयादनागसोऽरातीवा मर्तः सानुको वृकः । बृहस्पते अप तं वर्तया पथः सुगं नो अस्यै देववीतये कृधि ॥

আৰু যদি কোনো মর্ত্য—বাঘ-সদৃশ, লুকাই-লুকাই আগবঢ়া, মনত বৈৰী—আমি নিৰ্দোষ হ’লেও আমাক আঘাত কৰিব খোজে, হে বৃহস্পতী, তাক আমাৰ পথৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া। এই দেৱ-আহ্বান (দেৱবীতয়)ৰ বাবে আমাৰ পথ সুগম আৰু মুকলি কৰি দিয়া।

Mantra 8

त्रातारं त्वा तनूनां हवामहेऽवस्पर्तरधिवक्तारमस्मयुम् । बृहस्पते देवनिदो नि बर्हय मा दुरेवा उत्तरं सुम्नमुन्नशन् ॥

হে ব্ৰহস্পতেঃ, দেহ-প্ৰাণৰ ত্ৰাতা ৰূপে তোমাক আমি আহ্বান কৰোঁ—অপস্পৰ্ত (অপদ্ৰৱ দূৰকৰ), আমাৰ পক্ষৰ অধিবক্তা, মোহহীনজন। দেৱ-নিন্দকসকলক নি-বৰ্হয় (নিমূল) কৰা; দুষ্ট-ইচ্ছুকসকলে আমাৰ উচ্চতম সুম্ন (কল্যাণ-সৌভাগ্য)লৈ উঠি নাপাওক।

Mantra 9

त्वया वयं सुवृधा ब्रह्मणस्पते स्पार्हा वसु मनुष्या ददीमहि । या नो दूरे तळितो या अरातयोऽभि सन्ति जम्भया ता अनप्नसः ॥

হে ব্ৰহ্মণস্পতেঃ, সু-বৃদ্ধিদাতা, তোমাৰ সহায়ত আমি স্পাৰ্হা (আকাঙ্ক্ষিত) মানৱ-ধন, বসু লাভ কৰিম। যিসকল দূৰৰ পৰা আঘাত কৰে আৰু যি অরাতি (শত্রুতা) আমাৰ ওপৰত চাপি আহে—সিহঁতক জম্ভয় (চূর্ণ) কৰা, যেন সিহঁত অনপ্নস (নিষ্ফল, অকৃতকাৰ্য) হয়।

Mantra 10

त्वया वयमुत्तमं धीमहे वयो बृहस्पते पप्रिणा सस्निना युजा । मा नो दुःशंसो अभिदिप्सुरीशत प्र सुशंसा मतिभिस्तारिषीमहि ॥

হে ব্ৰহস্পতেঃ, তোমাৰ সহায়ত আমি উত্তমতম বয়ঃ (জীৱনীশক্তিৰ পূৰ্ণতা) ধাৰণ কৰোঁ—পপ্ৰিণা (উপচি-উথলি) আৰু সস্নিনা (বিজয়ী)ৰ সৈতে যুগ্ম। দুঃশংস (কু-ভাষী) যি আমাক আঘাত কৰিব খোজে, সি যেন আধিপত্য নাপায়; বৰং সু-শংসা মতি (শুভ-প্ৰত্যয়ী চিন্তা)ৰে আমি পাৰ হৈ গন্তব্যত উপনীত হওঁ।

Mantra 11

अनानुदो वृषभो जग्मिराहवं निष्टप्ता शत्रुं पृतनासु सासहिः । असि सत्य ऋणया ब्रह्मणस्पत उग्रस्य चिद्दमिता वीळुहर्षिणः ॥

হে ব্ৰহ্মণস্পতী, তুমি অননুদ—অচল, অদম্য বৃষভ; অন্তৰৰ আহ্বানত যুঁজলৈ আগবাঢ়া। পৃতনাসমূহত তুমি শত্রুক দগ্ধ কৰি জয়ী হওঁতা। তুমি সত্য; ঋণয়—ঋতপথৰ অন্বেষকসকলৰ মাজত গতি সঞ্চাৰ কৰা। হে উগ্ৰ, বীৰ-হর্ষ জাগোৱা, তুমি হিংস্ৰ বলকো দমন কৰোঁতা।

Mantra 12

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

যি অদেৱ মনৰে আমাক আঘাত কৰে, শাসনত উগ্ৰ হৈ নিজকে মহাবলী ভাবি ঘাত কৰিবলৈ উদ্যত হয়—হে বृहস্পতে, তাৰ আঘাত যেন আমাৰ ওচৰলৈ নপৰে। দুঃইচ্ছাৰ ক্ৰোধ আৰু তাৰ বৈৰী দলক তুমি নীচলৈ পেলাই দিয়া।

Mantra 13

भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव ॥

সংগ্ৰামৰ চাপত তেওঁ আহ্বানযোগ্য; নমস্কাৰে তেওঁ উপসদ্য—সন্নিধানযোগ্য। বাজিক লাভত তেওঁ আগবাঢ়ি আহে, ধন ওপৰত ধন জয় কৰা বিজয়ী। ঈৰ্ষ্যাপৰায়ণ আক্রমণকাৰীৰ সকলো আঘাত বृहস্পতি ৰথে বাধা ঠেলি আগবাঢ়াৰ দৰে বিচ্ছিন্ন কৰি দূৰ কৰে।

Mantra 14

तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय ॥

তোমাৰ অতি তীক্ষ্ণ-দাহক তাপত ৰাক্ষস-শক্তিসকলক দগ্ধ কৰা—যিসকলে তোমাক নিন্দাত স্থাপন কৰে, যদিও তোমাৰ বীৰ্য প্ৰকাশিত। আমাৰ ভিতৰত যি এতিয়াও অপ্রকাশিত আছিল তাক প্ৰকাশ্য কৰি দিয়া; হে বৃহস্পতী, আৱৰণ-সদৃশ আক্রমণসমূহ চূর্ণ কৰি চাৰিওফালৰ পৰা দূৰ কৰি দিয়া।

Mantra 15

बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥

হে বৃহস্পতী, যেতিয়া আৰ্য—যোগ্যতাৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি—জনসমূহৰ মাজত দীপ্তিমান, সংকল্প-সমৃদ্ধ হৈ উজ্জ্বল হয়; আৰু হে ঋত-প্ৰজাত, তোমাৰ বলত যেতিয়া তুমি তাক জ্বলি উঠিবলৈ কৰোৱা—তেতিয়া সেই বিচিত্ৰ, বহুৰূপ ধন-সম্পদ আমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা।

Mantra 16

मा नः स्तेनेभ्यो ये अभि द्रुहस्पदे निरामिणो रिपवोऽन्नेषु जागृधुः । आ देवानामोहते वि व्रयो हृदि बृहस्पते न परः साम्नो विदुः ॥

আমাৰ পদভূমিৰ বিৰুদ্ধে দ্ৰোহ-যোজনা কৰা চোৰসকল—অচিকিৎস্য শত্রু, যিসকলে আমাৰ আহাৰত লোভ কৰে—আমালৈ নাহক। হে বৃহস্পতী, তুমি দেৱসকলৰ ৰক্ষাকৱচ বুনি দিয়া; হৃদয়ৰ ভিতৰত থকা আবদ্ধতা তুমি উন্মোচন কৰা—সামনৰ গূঢ় সুৰ-সমন্বয় তোমাতকৈ অধিক কেহে নাজানে।

Mantra 17

विश्वेभ्यो हि त्वा भुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नः कविः । स ऋणचिदृणया ब्रह्मणस्पतिर्द्रुहो हन्ता मह ऋतस्य धर्तरि ॥

সকলো ভুবনৰ পৰা—সিহঁতক আৱৰি—ত্বষ্টৃয়ে তোমাক গঢ়িলে; তুমি কৱি-সকলৰ কৱি, সাম্নৰ ভিতৰত সাম। সেই ব্ৰহ্মণস্পতি ঋণীয়াৰ মাজতো ঋণচিৎ (ঋণ-বন্ধন ভাঙি) ঋত-পথত গতি কৰে; দ্ৰোহৰ হন্তা, মহৎ ঋতৰ ধাৰক।

Mantra 18

तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

তোমাৰ শ্ৰীৰ বাবে পৰ্বত ফাটি গ’ল; হে অঙ্গিৰস, যেতিয়া তুমি গৱাম্‌-গোত্র—ৰশ্মিসকলৰ গোপন গোহাল—মুক্ত কৰি দিলা। ইন্দ্ৰৰ সৈতে যুজা হৈ, অন্ধকাৰৰে আৱৃত সাগৰক তুমি জলৰ পৰা উলিয়াই আনিলা—হে বৃহস্পতি, গোপন বন্যা-ধাৰাক মুক্ত কৰিলা।

Mantra 19

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

হে ব্ৰহ্মণস্পতি, তুমি এই সু-উক্ত স্তোত্ৰৰ যন্তা-নেতা; ইয়াক বুজি জাগ্ৰত হওঁক, আৰু আমাৰ তনয়ক বল দিয়া। যি শুভ, সেয়াই—দেৱতাসকলে যাক ৰক্ষা কৰে; সভাত আমি বৃহৎ কথা কওঁ, সু-বীৰে সমৃদ্ধ হওঁ।