Sukta 23

Mantra 1

गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम् । ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥

గణాల గణపతీ, మేము నిన్ను హవిస్తాము—కవులలో కవి, ఉపమలేని ఖ్యాతిగలవాడు, అత్యంత ప్రసిద్ధుడు. బ్రహ్మణాల జ్యేష్ఠరాజా, బ్రహ్మణస్పతీ, మా మాట వినుము; నీ సహాయాలతో వచ్చి మా ఆసనంలో (అంతః మందిరంలో) ఆసీనుడవు.

Mantra 2

देवाश्चित्ते असुर्य प्रचेतसो बृहस्पते यज्ञियं भागमानशुः । उस्रा इव सूर्यो ज्योतिषा महो विश्वेषामिज्जनिता ब्रह्मणामसि ॥

హే అసుర్య (దీప్తిమంతుడా) బృహస్పతే! ప్రచేతసః (దూరదర్శులు, ప్రబుద్ధులు) అయిన దేవతలుకూడా నీ ద్వారానే తమ యజ్ఞీయ భాగాన్ని పొందారు. ఉషా-గోవుల మహత్తర జ్యోతితో ప్రకాశించే సూర్యునివలె, సమస్త బ్రహ్మ/మంత్రముల జనకుడు నీవే.

Mantra 3

आ विबाध्या परिरापस्तमांसि च ज्योतिष्मन्तं रथमृतस्य तिष्ठसि । बृहस्पते भीमममित्रदम्भनं रक्षोहणं गोत्रभिदं स्वर्विदम् ॥

మూసివేసే అంధకారాలను, శత్రు-పీడనాలను తొలగించి, నీవు ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) యొక్క జ్యోతిష్మంతమైన రథంపై స్థిరపడుతావు. హే బృహస్పతే! నీవు భయంకరుడు—శత్రువుల దంభాన్ని భంగం చేసే వాడు, రక్షః-హంత, గోత్రం (గుహ/మరుగు) భేదకుడు, స్వః (ప్రకాశ-లోకాలు) కనుగొనేవాడు.

Mantra 4

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

సునీతి (సద్మార్గ నడిపింపు)తో నీవు మనుష్యుణ్ని నడిపి, కాపాడుతావు; నీకు దానం/సమర్పణ చేసే వాడు దుఃఖ-అంహస్లో పడడు. బ్రహ్మ-ద్విషులపై నీవు దహింపజేసే శక్తి; శత్రు-క్రోధాన్ని మర్దించే వాడు. హే బృహస్పతే! మహత్తరమైనది—నిజంగా—నీ మహిమ.

Mantra 5

न तमंहो न दुरितं कुतश्चन नारातयस्तितिरुर्न द्वयाविनः । विश्वा इदस्माद्ध्वरसो वि बाधसे यं सुगोपा रक्षसि ब्रह्मणस्पते ॥

నీవు, ఓ బ్రహ్మణస్పతే, సుగోపంగా (మంచిగా) రక్షించే వానిని—అతనిని అంహస్‌ (క్లేశం) తాకదు; ఏ దిశ నుండీ దురితం (పాపం/అనర్థం) చేరదు; శత్రు-ఆక్రమణకారులు కాదు; ద్వయావిన్‌ (ద్విముఖులు/దొంగచాటువారు) అతనిని దాటలేరు. అతనినుండి అన్ని వంకర హింసలను, కపట ఉపద్రవాలను నీవు తొలగిస్తావు.

Mantra 6

त्वं नो गोपाः पथिकृद्विचक्षणस्तव व्रताय मतिभिर्जरामहे । बृहस्पते यो नो अभि ह्वरो दधे स्वा तं मर्मर्तु दुच्छुना हरस्वती ॥

నీవు మా గోపా (రక్షకుడు), పథికృత్‌ (మార్గ-నిర్మాత), విచక్షణుడు (స్పష్టదర్శి); మా మతులతో (ఆలోచన/ప్రార్థన) నీ వ్రతంలో (ధర్మ-నియమం/కార్యవిధానం) ఎదగాలని కోరుతున్నాం. ఓ బృహస్పతే, మా మీదకు హ్వరస్‌ (కపట హాని) పెట్టువాడు ఎవడైనా—నీ స్వశక్తియే అతనిని దుచ్ఛునా (భయంకర అనర్థం)తో నలిపివేయుగాక, ఓ హరస్వతీ.

Mantra 7

उत वा यो नो मर्चयादनागसोऽरातीवा मर्तः सानुको वृकः । बृहस्पते अप तं वर्तया पथः सुगं नो अस्यै देववीतये कृधि ॥

మరియు నిరపరాధులైన మాపై గాయపరచాలని ఏదైనా మానవుడు—అరాతీవ (శత్రు-భావమున్నవాడు), సానుక (దొంగచాటుగా/రెంగుతూ వచ్చే వాడు), వృక (తోడేలు వంటి వాడు)—యత్నిస్తే; ఓ బృహస్పతే, అతనిని మా మార్గం నుండి తిప్పివేయి. ఈ దేవవీతి (దేవ-ఆహ్వానం/దేవ-ఆగమనం) కొరకు మా దారిని సుగమంగా, తెరిచినదిగా చేయి.

Mantra 8

त्रातारं त्वा तनूनां हवामहेऽवस्पर्तरधिवक्तारमस्मयुम् । बृहस्पते देवनिदो नि बर्हय मा दुरेवा उत्तरं सुम्नमुन्नशन् ॥

ఓ బృహస్పతే! మా తనువుల (దేహ-ప్రాణాల) త్రాత, అపస్పర్త (దూరం తరిమివేయువాడు), మా పక్షాన వాక్యము పలుకు అధివక్త, అవిమూఢుడు—నిన్నే మేము హవిస్తాము. దేవనిందకులను కిందకు పడగొట్టు; దురేవా (దుష్టాశయులు) మా ఉత్తమ సుమ్నం (కల్యాణానుగ్రహం) వరకు చేరనీయకు।

Mantra 9

त्वया वयं सुवृधा ब्रह्मणस्पते स्पार्हा वसु मनुष्या ददीमहि । या नो दूरे तळितो या अरातयोऽभि सन्ति जम्भया ता अनप्नसः ॥

ఓ బ్రహ్మణస్పతే, సువృద్ధా (సుభ్రంగా వృద్ధిచేయువాడా)! నీతో కలిసి మేము స్పార్హా మానుష్య వసు—ఆకాంక్షనీయమైన మానవ సంపదలను—సంపాదించుదుము. దూరం నుండి దాడిచేయువారు, మాపై ఒత్తిడి చేసే అరాతయః (వైరం)—వాటిని జంభయ (చూర్ణం) చేయి; అవి అనప్నసః—నిష్ఫలమై, సాధనలేనివిగా—అగునట్లు చేయి।

Mantra 10

त्वया वयमुत्तमं धीमहे वयो बृहस्पते पप्रिणा सस्निना युजा । मा नो दुःशंसो अभिदिप्सुरीशत प्र सुशंसा मतिभिस्तारिषीमहि ॥

ఓ బృహస్పతే! నీతో కలిసి మేము ఉత్తమం వయః—శ్రేష్ఠ ప్రాణ-పూర్ణతను—ధారించుచున్నాము; పప్రిణా (పరిపూర్ణంగా పొంగిపొర్లే) మరియు సస్నినా (విజయవంతుడు)తో యుక్తమై. మమ్మల్ని గాయపరచదలచిన దుఃశంస (కువక్త) మాపై ఈశత్—అధికారము—సాధించనీయకు; బదులుగా సుశంసా మతిభిః (మంగళకరమైన, సమర్థించే ఆలోచనలతో) మేము దాటి చేరుదుము।

Mantra 11

अनानुदो वृषभो जग्मिराहवं निष्टप्ता शत्रुं पृतनासु सासहिः । असि सत्य ऋणया ब्रह्मणस्पत उग्रस्य चिद्दमिता वीळुहर्षिणः ॥

ఓ బ్రహ్మణస్పతీ! నీవు అణగని వృషభుడు; ఆహ్వానమొచ్చినపుడు యుద్ధానికి ముందుకు సాగువాడు; సమరాలలో శత్రువును దహించి, పోరాటాలలో జయించువాడు. నీవు సత్యస్వరూపుడు; ‘ఋణయా’—ఋతమార్గాన్ని అనుసరించువారిలో ప్రేరకుడు; ఉగ్రబలాన్నికూడా దమింపజేయువాడు; వీరులను ఉల్లసింపజేసే ఉద్ధీపక శక్తివి!

Mantra 12

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

దేవరహిత మనస్సుతో మమ్మల్ని దాడి చేసేవాడు, పాలనలో ఉగ్రుడై, తన్ను మహాబలవంతుడని భావించి హతమార్చాలని యత్నించేవాడు—ఓ బృహస్పతే! అతని దెబ్బ మాకు తగలకుండ చేయుము; ‘దురేవస్’ (దుష్టభావం) పుట్టించే కోపాన్నీ, దాని శత్రుసమూహాన్నీ కింద పడవేయుము.

Mantra 13

भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव ॥

సమరభారంలో ఆయన హవ్యుడు—ఆహ్వానించదగినవాడు; నమస్కారంతో ఉపసద్యుడు—సన్నిహితంగా చేరదగినవాడు. వాజ (సమృద్ధి) సాధనలో ఆయన వచ్చి, ధనంపై ధనాన్ని గెలుచువాడు. ఈర్ష్యగల దాడిదారుని అన్ని దాడులను బృహస్పతి రథాలవలె విడదీసి తొలగిస్తాడు; మార్గంలోని అడ్డంకులను తోసివేసినట్లు.

Mantra 14

तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय ॥

ఓ బృహస్పతే! నీ అత్యంత తీక్ష్ణంగా దహించే తపనీ (తప్త) తేజస్సుతో, నీ ప్రత్యక్ష వీర్యాన్ని తెలిసికూడా నిన్ను నిందలో నిలిపిన రాక్షస అంధకార శక్తులను దహించు. మా లో ఇంకా అసత్‌లా అప్రకటంగా ఉన్న, ఉక్థ్య (స్తుత్య)మైన దానిని స్పష్టంగా వెలికి తీయి; చుట్టుముట్టి దాడిచేసే ఆపత్తులను నలిపి దూరం తరిమివేయి.

Mantra 15

बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥

ఓ బృహస్పతే! జనులలో ఆ ఆర్య (శ్రేష్ఠ) అర్హ (యోగ్య)ుడు సాధారణ అర్హతను మించి, ద్యుమాన్ (ప్రకాశవంతుడు)గా, క్రతు (సంకల్పబలం)తో విభాతి (దీప్తి) చెందునప్పుడు—ఓ ఋత-ప్రజాత! నీవు నీ శ్వస్ (బలం)తో అతనిని జ్వలింపజేసినప్పుడు—ఆ చిత్ర (బహురూప) ద్రవిణ (సంపద)ను మా లో నిలుపు.

Mantra 16

मा नः स्तेनेभ्यो ये अभि द्रुहस्पदे निरामिणो रिपवोऽन्नेषु जागृधुः । आ देवानामोहते वि व्रयो हृदि बृहस्पते न परः साम्नो विदुः ॥

మమ్మల్ని ఆ స్తేన (దొంగలు) చేరనీయకు; మా పద (ఆధారం)పై ద్రోహం చేయు యోచన కలవారు, అన్నములపై ఆకలితో కాచుకొను నిరామిణ (చికిత్సలేని) రిపువులు. ఓ బృహస్పతే! నీవు దేవుల రక్షక ఆవరణాన్ని నేస్తావు; హృదయంలోని వ్రయ (బంధనం/ఆవరణం)ను విప్పుతావు—సామన్ గీతంలోని గూఢ సమన్వయాలను నీకన్నా మిన్నగా ఎవరూ ఎరుగరు.

Mantra 17

विश्वेभ्यो हि त्वा भुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नः कविः । स ऋणचिदृणया ब्रह्मणस्पतिर्द्रुहो हन्ता मह ऋतस्य धर्तरि ॥

సర్వ భువనాల నుండీ, వాటిని చుట్టుముట్టి వ్యాపించి, త్వష్టా నిన్ను సృజించాడు—కవులలో కవి, సామ్నులలో సామం. ఆ బ్రహ్మణస్పతి ఋణబద్ధుల మధ్యకూడా ఋణ-నివారకుడై సంచరిస్తాడు; ద్రోహాన్ని సంహరించేవాడు, మహా ఋతస్య ధర్తా (ఋతధారకుడు).

Mantra 18

तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

నీ శ్రీకోసం పర్వతం చీలింది; హే అంగిరస, గవాం గోత్రం—దాగిన గోశాల—నీవు విడుదల చేసినప్పుడు. ఇంద్రునితో యుజుడై, తమసా పరివృతమైన ఆ అర్ణవాన్ని నీవు అపః నుండి బయటకు తెచ్చావు—హే బృహస్పతే, దాగిన ప్రవాహాన్ని నీవు విముక్తం చేశావు.

Mantra 19

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

హే బ్రహ్మణస్పతే, నీవే ఈ సూక్తస్య యంతా (సారథి) మరియు మార్గదర్శి; దీనిని బోధించి జాగ్రత్తగా ఉండి, మా తనయాన్ని బలపరచు. యద్ భద్రం—ఏది శుభం—దేవులు దానినే రక్షిస్తారు; విదథే (సభలో) మేము బృహద్‌ను పలుకుదాం, సువీరులుగా (అంతర్వీర్యంతో) సమృద్ధులమవుదాం.