Adhyaya 92: The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

Verse 1

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ॥

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—നാരദൻ പോയ ശേഷം ദൈത്യൻ ആ ശുഭയെ ധ്യാനിച്ചു. നാരദന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവരണം കേട്ട് അവന്റെ മനസ്സ് വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 2

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ॥

ഗുരുപത്നി, മറ്റൊരു രാജാവിന്റെ പത്നി, അല്ലെങ്കിൽ സാമന്തരുടെ സ്ത്രീകളെ സമീപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് നശിക്കുന്നു; അതുപോലെ അഗമ്യാഗമനം എന്ന നിഷിദ്ധബന്ധങ്ങളാലും അവൻ നാശം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 3

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ॥

പ്രഘസേന ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിഘസൻ മറുപടി പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജാവേ, ആ ദേവിയെക്കുറിച്ച് നീ ശരിയായാണ് പറഞ്ഞത്, പ്രഘസേന।”

Verse 4

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ॥

സത്യമായി അഭിപ്രായൈക്യവും ഉറച്ച തീരുമാനവും ഉണ്ടായാൽ, വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എപ്പോഴും ആ കുമാരിയെ വരണമായി (വിവാഹാർത്ഥം) തേടണം. എന്നാൽ കന്യയെ സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങൾ അവൾ സ്വതന്ത്രമായി (രക്ഷാകർതൃ അനുമതിയില്ലാതെ) എവിടെയും ബലമായി മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകരുത്.

Verse 5

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ॥

ഹേ മന്ത്രിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എന്റെ ഈ വാക്ക് നിങ്ങള്ക്ക് ഇഷ്ടമാണെങ്കിൽ, ഉടൻ ചെന്നു ആ ശുഭദേവിയെ വിധിപൂർവം യാചിക്കുവിൻ (വിവാഹാർത്ഥം അപേക്ഷിക്കുവിൻ).

Verse 6

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ॥

അവളുടെ ബന്ധുവായ ഏത് മഹാത്മാവുണ്ടോ, അവനോടാണ് ഞങ്ങൾ യാചിക്കുക. ആദ്യം സാമം (സമാധാനം) വഴി, പിന്നെ ദാനം (ഉപഹാരം) നൽകും. തുടർന്ന് ഭേദം (വിഭജനം) വരുത്തും; ഒടുവിൽ ക്രമേണ ദണ്ഡം (ബലപ്രയോഗം) സ്വീകരിക്കും.

Verse 7

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ॥

ഈ ക്രമാനുസൃത മാർഗ്ഗത്തിലുമവൾ ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ സന്നദ്ധരായി പുറപ്പെട്ടു ബലപ്രയോഗത്തോടെ ആ ശുഭയെ പിടിച്ചെടുക്കും.

Verse 8

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ॥

വിഘസേന ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശേഷിച്ച മന്ത്രിമാർ എല്ലാവരും അവന്റെ വാക്കുകൾ പ്രശംസിച്ച് ഹർഷഭരിതമായ വാണിയോടെ ശുഭവും അനുമോദനവും അറിയിച്ചു।

Verse 9

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ॥

ആ സുന്ദരമുഖിയായ സ്ത്രീയെ സംബന്ധിച്ച് വിഘസേന നന്നായി പറഞ്ഞു. അതേ പദ്ധതിയെ വേഗത്തിൽ നടപ്പാക്കുക; അവിടേക്ക് ദൂതനെ അയയ്ക്കുക।

Verse 10

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ॥

സകലശാസ്ത്ര-നീതിജ്ഞനും ശുചിയായ സ്വഭാവവും ശൗര്യസമ്പത്തും ഉള്ളവൻ ആ ദേവീതുല്യയായ സ്ത്രീയെ വർണ്ണം, രൂപം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവ പ്രകാരം അറിഞ്ഞ് യഥോചിതമായി പ്രവർത്തിക്കട്ടെ।

Verse 11

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ॥

പരാക്രമം, ശൗര്യം, ധൈര്യം, ബലം; അവളുടെ ബന്ധുവർഗം, വിഭവ-സജ്ജത, സ്ഥാനം, പ്രവർത്തനോപായങ്ങൾ—ഇവയാൽ ആ ദേവീതുല്യയെ വിലയിരുത്തി പിന്നെ വേണ്ട നടപടി നിശ്ചയിക്കട്ടെ।

Verse 12

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ॥

ദാനവശ്രേഷ്ഠനായ ശർമ അവളെയേ ചിന്തിച്ച് ശാന്തി ലഭിക്കാതെ ഇരുന്നു; അപ്പോൾ മഹാബലവാനായ മഹാമന്ത്രി അലంశർമ ആ കാര്യം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുവന്നു।

Verse 13

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ॥

അപ്പോൾ ഉടൻതന്നെ എല്ലാവരും ദൈത്യന്റെ വാക്കുകളെ “സാധു, സാധു” എന്നു പറഞ്ഞു പ്രശംസിച്ചു, ഹേ സുന്ദരനിതംബിനി; മന്ത്രികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഘസനെയും അവർ സ്തുതിച്ചു।

Verse 14

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेश्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ॥

ആ ദൂതനെ എല്ലാവരും പ്രശംസിച്ച്, സന്ദേശം ഏൽപ്പിക്കാൻ തുടക്കം കുറിച്ചു—മിന്നലുപോലെ ദീപ്തനായ, മഹാഭാഗ്യവാൻ, മഹാമായയിൽ നിപുണൻ, ശുഭൻ।

Verse 15

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ॥

ആ ദൂതനെ വിട്ടയച്ച ശേഷം വിഘസൻ പറഞ്ഞു—“ദാനവേന്ദ്രന്മാർ ചതുരംഗസേനയോടെ സന്നദ്ധരാകട്ടെ; ഹേ പ്രഭോ, ദേവസൈന്യത്തിനെതിരെ ഇപ്പോൾ തന്നെ വിജയം ഉറപ്പാക്കുക।”

Verse 16

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत्पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ॥

ഹേ അസുരേന്ദ്രാ, ദേവന്മാർ പരാജിതരായി ആ പരാക്രമത്തിൽ ഭീതരായിരിക്കുമ്പോൾ, നീ ശക്രസമനായി (പ്രതിദ്വന്ദ്വ ഇന്ദ്രനായി) വന്നാൽ ആ കന്യ നിന്റെ വശത്തിലാകും।

Verse 17

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥

എല്ലാ ലോകപാലന്മാരെയും, അതുപോലെ മരുത്ഗണങ്ങളെയും, കൂടാതെ നാഗന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ—എല്ലാ ദിക്കുകളിലും—ജയിച്ച്, രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, ആദിത്യന്മാരെയും കീഴടക്കിയാൽ, നീയേ ഇന്ദ്രനാകും।

Verse 18

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति सा अपि स्यात् सर्वथा वशमागता ॥

ഇന്ദ്രന്റെ നൂറു കന്യകൾ—ദേവയും ഗന്ധർവസ്ത്രീകളും—നിന്റെ വശത്തിലേക്ക് വരുന്നു; അവളും എല്ലാതരത്തിലും പൂർണ്ണമായി വശീഭവിക്കും।

Verse 19

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ॥

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ തന്റെ സേനാപതിയോടു പറഞ്ഞു—മഹാമേഘവർണ്ണനും നീലാഞ്ജനപ്രഭയുമുള്ള വിരൂപാക്ഷനോടു।

Verse 20

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वथरपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ॥

ആന, കുതിര, രഥ, പദാതി സൈന്യം വേഗം കൊണ്ടുവരിക; അതിനാൽ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ഗന്ധർവരോടുകൂടിയ, ജയിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ദേവന്മാരെ ജയിക്കും।

Verse 21

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സേനാപതി വിരൂപാക്ഷൻ ഉടൻതന്നെ അനന്തവും അപരാജിതവുമായ മഹാസൈന്യം വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 22

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ॥

അവിടെ ഓരോ ദാനവനും യുദ്ധത്തിൽ വജ്രഹസ്തൻ (ഇന്ദ്രൻ) സമാനനായിരുന്നു; ഓരോരുത്തനും സ്വന്തം ബലത്തിൽ ഓരോ ദേവനെയും ഏകാന്ത ദ്വന്ദ്വത്തിൽ ജയിക്കാൻ മത്സരിച്ചു।

Verse 23

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ॥

അവനു എട്ട് മന്ത്രിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ശൂരന്മാർ, നയജ്ഞർ, ബഹുശ്രുതർ: പ്രഘസ, വിഘസ, ശങ്കുകർണ, വിഭാവസു, വിദ്യുന്മാലി, സുമാലി, പർജന്യ, ക്രൂരൻ।

Verse 24

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ॥

അവരിൽ പ്രധാനന്മാരുടെ സൈന്യബലം ഒരു അർബുദവും ഒൻപത് കോടിയും ആയിരുന്നു; അവരിൽ ഒരാളെയെങ്കിലും അനുഗമിച്ചാൽ അത്രത്തോളം ബലം—സമ്പത്താൽ ബലപ്പെട്ട ശക്തി—പിന്തുടരും।

Verse 25

तेषां नैकसहस्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ॥

അപ്പോൾ ആ മഹാത്മ ദൈത്യന്മാരിൽ അനേകം ആയിരങ്ങൾ—അവ്യഗ്രരും പ്രഹാരനിപുണരും—സഭ ചേർന്നു, ദേവസൈന്യത്തെ നശിപ്പിക്കണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ യാത്ര ഒരുക്കി തുടങ്ങി।

Verse 26

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर्ननर्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ॥

വിചിത്ര വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, വിവിധ ധ്വജശിഖരങ്ങളോടെ, നാനാവിധ ശസ്ത്രങ്ങളാൽ സജ്ജരായി, പല ഉഗ്രരൂപങ്ങൾ ധരിച്ച ദൈത്യർ—സുരന്മാരെ ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ—ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുകൊണ്ട് നൃത്തം ചെയ്തു; അവരുടെ ഭീകര കൈകളിൽ ഉയർത്തിയ ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ചിരുന്നതു।

Verse 27

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ॥

ഇവരാണ് അവന്റെ ശ്രേഷ്ഠ മന്ത്രിമാർ; പ്രാധാന്യക്രമത്തിൽ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അവർ ആസീനനായ ദാനവേന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: “ആവശ്യമായ നടപടി നടപ്പാക്കപ്പെടട്ടെ.”

Verse 28

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ॥

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മഹാബലനായ ദാനവേന്ദ്രൻ സംസാരിച്ചു. നാരദന്റെ ഉപദേശത്താൽ അവന്റെ നിശ്ചയം ഉറപ്പായി, കന്യാ-ലാഭത്തിനായി അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 29

महिष उवाच । मह्यं तु कथिता बाला नारदेन महर्षिणा । सा चाजित्य सुराध्यक्षं न लभ्येत वराङ्गना ॥

മഹിഷൻ പറഞ്ഞു—മഹർഷി നാരദൻ എനിക്ക് ഒരു ബാലികയെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചു. ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീ ദേവാധിപനെ ജയിച്ചിട്ടും സാധാരണ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ ലഭ്യമല്ല.

Verse 30

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ॥

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ആലോചിച്ച് പറയുക—ആ ബാലികയെ എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ദേവന്മാർ എങ്ങനെ കീഴടക്കപ്പെടും? ഇതെല്ലാം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുമെന്നു വേഗം എനിക്ക് പറയുക.

Verse 31

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും നേരെപോലെ വിശദീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. തമ്മിൽ ആലോചിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ വിശദമാക്കാം.”

Verse 32

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പ്രഘസൻ ദാനവേശ്വരനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദൈത്യാ, നാരദൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞ ആ മഹാസതി തന്നെയാണ് പരമശക്തി—ദേവി വൈഷ്ണവി, ലോകങ്ങളെ ധരിക്കുന്നവൾ.”