Adhyaya 92: The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

Verse 1

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—నారదుడు వెళ్లిన తరువాత దైత్యుడు ఆ శుభమూర్తిని తలచుకొనెను. నారదుని ముఖమున వర్ణన విని అతని మనస్సు ఆశ్చర్యంతో నిండెను।

Verse 2

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ॥

గురుపత్ని, ఇతర రాజు భార్య, అలాగే సామంతుల స్త్రీలను అనుభవించదలచిన రాజు నశించును; అలాగే అగమ్యాగమనమనే నిషిద్ధ సంబంధాల వల్ల కూడా అతడు నాశనమగును।

Verse 3

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ॥

ప్రఘసేన ఇలా పలికినపుడు విఘసుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను— “హే రాజా, ఆ దేవిని గురించి నీవు సమ్యకుగా పలికితివి, ప్రఘసేన।”

Verse 4

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ॥

నిజంగా అభిప్రాయ ఏక్యత మరియు స్థిరమైన సంకల్పం కలిగినట్లయితే, విజయాన్ని కోరువారు ఎల్లప్పుడూ ఆ కన్యను వరణం (వివాహార్థం) చేయవలెను. అయితే కన్య విషయములో ఏ కార్యమును కూడా ఆమె స్వతంత్రంగా (అభిభావక అనుమతి లేక) ఎక్కడా బలవంతంగా ముందుకు నడపరాదు.

Verse 5

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ॥

హే మంత్రిశ్రేష్ఠులారా, నా ఈ మాట మీకు నచ్చినయెడల, వెంటనే వెళ్లి ఆ శుభదేవిని విధివిధానంగా యాచించండి.

Verse 6

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ॥

ఆమెకు బంధువైన ఏ మహాత్ముడో, అతనినే మేము యాచిస్తాము. మొదట సామ (సమన్వయం) ద్వారా, తరువాత దానము (బహుమతి) ఇస్తాము. ఆపై భేదము (విభజన) చేయుదము, చివరికి క్రమంగా దండము (బలప్రయోగం) చేయుదము.

Verse 7

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ॥

ఈ క్రమబద్ధమైన ఉపాయములచేత కూడా ఆమె లభించకపోతే, అప్పుడు మేము సన్నద్ధమై వెళ్లి బలాత్కారంగా ఆ శుభదేవిని గ్రహించెదము.

Verse 8

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ॥

విఘసేన ఇలా పలికిన తరువాత మిగిలిన మంత్రులందరూ అతని వచనాన్ని ప్రశంసిస్తూ హర్షభరిత వాణితో శుభముగా సమ్మతిని ప్రకటించారు।

Verse 9

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ॥

ఆ సుందరముఖి స్త్రీ విషయమై విఘసేన సరిగ్గా పలికాడు. అదే కార్యాన్ని త్వరగా చేయాలి; అక్కడికి దూతను పంపాలి।

Verse 10

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ॥

సర్వశాస్త్ర-నీతిజ్ఞుడు, శుచిత్వముగలవాడు, శౌర్యసంపన్నుడు అయినవాడు ఆ దేవీతుల్య స్త్రీని వర్ణం, రూపం, గుణాల ప్రకారం తెలుసుకొని తగినట్లు కార్యం సాగించాలి।

Verse 11

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ॥

పరాక్రమం, శౌర్యం, ధైర్యం, బలం; ఆమె బంధువర్గం, సామగ్రి-సిద్ధత, స్థానం, కార్యసాధన మార్గాలు—ఇవన్నీ పరిశీలించి ఆ దేవీతుల్య స్త్రీని తెలుసుకొని తరువాత కార్యనిర్ణయం చేయాలి।

Verse 12

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ॥

దైత్యశ్రేష్ఠుడు శర్మ ఆమెనే తలచుతూ శాంతి పొందలేకపోయాడు; అప్పుడు మహాబలవంతుడైన మహామంత్రి అలంశర్మ ఆ విషయాన్ని తీసుకొని వచ్చాడు।

Verse 13

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ॥

అప్పుడు వెంటనే అందరూ దైత్యుని మాటలను “సాధు, సాధు” అని ప్రశంసించారు, ఓ వరారోహిణీ; అలాగే మంత్రుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విఘసుని కూడా స్తుతించారు।

Verse 14

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेश्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ॥

ఆ దూతను అందరూ ప్రశంసించి, అతనికి సందేశం అప్పగించడానికి ఉపక్రమించారు—విద్యుత్తులా ప్రకాశించే, మహాభాగ్యుడు, మహామాయలో నిపుణుడు, శుభకరుడు।

Verse 15

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ॥

ఆ దూతను పంపివేసిన తరువాత విఘసుడు ఇలా అన్నాడు—“దానవేంద్రులు చతురంగ బలంతో సన్నద్ధం కావాలి; ఓ ప్రభూ, దేవసేనపై ఇప్పుడే విజయాన్ని సాధించాలి।”

Verse 16

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत्पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ॥

ఓ అసురేంద్రా, దేవతలు ఓడిపోయి ఆ పరాక్రమానికి భయపడినప్పుడు, నీవు శక్రసమంగా (ప్రతిద్వంద్వ ఇంద్రుడిగా) వచ్చిన వెంటనే ఆ కన్య నీ వశమవుతుంది।

Verse 17

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥

సర్వ లోకపాలులు, అలాగే మరుత్ గణాలు, మరియు నాగులు, విద్యాధరులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు—అన్ని దిక్కుల నుంచీ—జయించబడినప్పుడు, రుద్రులు, వసువులు, ఆదిత్యులు కూడా వశమైతే, నీవే ఇంద్రుడవుతావు।

Verse 18

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति सा अपि स्यात् सर्वथा वशमागता ॥

ఇంద్రుని శతమంది కన్యలు—దేవ, గంధర్వ స్త్రీలు—నీ వశమునకు వస్తారు; ఆమె కూడా నిశ్చయంగా అన్ని విధాలా పూర్తిగా వశమగును।

Verse 19

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ॥

ఇలా చెప్పబడినప్పుడు ఆ దైత్యుడు తన సేనాపతిని ఉద్దేశించి పలికెను—విరూపాక్షుని, మహామేఘవర్ణుడై నీలాంజనప్రభతో మెరిసేవాడిని।

Verse 20

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वथरपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ॥

ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, పాదాతి సైన్యాన్ని త్వరగా తీసుకురండి; దానితో నేను యుద్ధంలో గంధర్వులతో కూడిన, దుర్జయులైన దేవులను జయించగలను।

Verse 21

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ॥

ఇలా చెప్పగానే సేనాపతి విరూపాక్షుడు వెంటనే అపారమైన, అపరాజితమైన మహాసైన్యాన్ని త్వరగా తీసుకొచ్చెను।

Verse 22

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ॥

అక్కడ ప్రతి దానవుడు యుద్ధంలో వజ్రహస్తుడు (ఇంద్రుడు) సమానుడై ఉండెను; ప్రతి ఒక్కడు తన బలంతో ఒక్కో దేవునితో ఏకైకంగా పోటీ పడి జయించదలచెను।

Verse 23

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ॥

అతనికి ఎనిమిది మంది మంత్రులు ఉన్నారు—శూరులు, నీతిజ్ఞులు, బహుశ్రుతులు: ప్రఘస, విఘస, శఙ్కుకర్ణ, విభావసు, విద్యున్మాలి, సుమాలి, పర్జన్య, క్రూరుడు।

Verse 24

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ॥

వారిలో ప్రధానులైన వారి బలం ఒక అర్బుదం మరియు తొమ్మిది కోట్లు; వారిలో ఒక్కొక్కడినే అనుసరించినా అంతే బలం—సంపదచే బలపడిన శక్తి—వెంట వచ్చేది।

Verse 25

तेषां नैकसहस्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ॥

అప్పుడు ఆ మహాత్మ దైత్యులలో అనేక వేల మంది—అవ్యగ్రులు, ప్రహారశీలులు—సభను ఏర్పాటు చేసి, దేవసేనను సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో ప్రయాణాన్ని ప్రారంభింపజేశారు।

Verse 26

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर्ननर्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ॥

విచిత్ర వాహనాలపై ఎక్కి, వివిధ ధ్వజశిఖరాలతో, నానావిధ శస్త్రాలతో సన్నద్ధమై, అనేక ఉగ్రరూపాలు ధరించిన దైత్యులు—సురులను జయించాలనే కోరికతో—గట్టిగా అరుస్తూ నర్తించారు; వారి భయంకరమైన చేతులు ఎత్తిన ఆయుధాలను పట్టుకున్నాయి।

Verse 27

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ॥

ఇవే అతని శ్రేష్ఠ మంత్రులు, ప్రాధాన్యక్రమంగా పేర్కొనబడ్డారు. తరువాత వారు ఆసీనుడైన దానవేంద్రునితో అన్నారు: “అవసరమైన కార్యాన్ని నిర్వహించబడునట్లు చేయండి.”

Verse 28

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ॥

వారి మాటలు విని మహాబలుడైన దానవేంద్రుడు పలికెను. నారదుని ఉపదేశమువలన అతని నిశ్చయం స్థిరమై, కన్యా-లాభార్థముగా మాట్లాడెను.

Verse 29

महिष उवाच । मह्यं तु कथिता बाला नारदेन महर्षिणा । सा चाजित्य सुराध्यक्षं न लभ्येत वराङ्गना ॥

మహిషుడు పలికెను—మహర్షి నారదుడు నాకు ఒక బాలికను వర్ణించి చెప్పెను. ఆ వరాంగన దేవాధిపతిని జయించినా సాధారణ మార్గములతో లభించదు.

Verse 30

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ॥

కాబట్టి మీరు అందరూ విచారించి చెప్పండి—ఆ బాలిక ఎలా లభిస్తుంది? దేవతలు ఎలా జయింపబడతారు? ఇవన్నీ ఎలా సాధ్యమవుతాయో నాకు త్వరగా వివరించండి.

Verse 31

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ॥

ఇలా చెప్పబడిన వెంటనే వారు అందరూ సులభంగా వివరించసాగారు. పరస్పరం మంత్రించి వారు అన్నారు—“ప్రభూ, మేము వివరిస్తాము.”

Verse 32

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ॥

ఇలా చెప్పబడిన తరువాత ప్రఘసుడు దానవేశ్వరునితో పలికెను—“హే దైత్యా, నారదుడు నీకు చెప్పిన ఆ మహాసతి, ఆమెనే పరమశక్తి—దేవి వైష్ణవీ, లోకధారిణి.”