Adhyaya 92: The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

Verse 1

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ॥

শ্ৰী বৰাহ ক’লে: নাৰদ গুচি যোৱাৰ পাছত দৈত্যই সেই শুভা (দেৱী) বিষয়ে চিন্তা কৰিলে। নাৰদৰ মুখে বৰ্ণিত কথা শুনি তাৰ মন বিস্ময়ে পূৰ্ণ হ’ল।

Verse 2

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ॥

যি ৰজাই গুৰু-পত্নী, আন ৰজাৰ পত্নী বা নিজৰ সামন্তসকলৰ স্ত্ৰীসকলক কামনাৰে অনুচিতভাৱে স্পৰ্শ কৰিব খোজে, সি বিনাশপ্ৰাপ্ত হয়; তদ্ৰূপে অগম্যৰ সৈতে অবৈধ সম্বন্ধ—যাক গমন কৰা নিষিদ্ধ—তাকো ধ্বংসলৈ নিয়ে।

Verse 3

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ॥

প্ৰঘসেন এইদৰে কোৱাৰ পাছত, বিঘস উত্তৰ দিলে: “হে পাৰ্থিৱ (ৰাজা), সেই মহীয়সী দেৱীৰ বিষয়ে, প্ৰঘসেন, তুমি যথাযথভাৱে কৈছা।”

Verse 4

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ॥

যদি সত্যই মতৈক্য আৰু স্থিৰ সিদ্ধান্ত উদ্ভৱ হয়, তেন্তে বিজয়কামী (বিচক্ষণ) শাসকসকলে সদায় সেই কুমাৰীক বিবাহৰ বাবে বাছনি কৰিব লাগে। কিন্তু কন্যাৰ বিষয়ে কোনো কাৰ্য ক’তাও তাইৰ নিজস্ব স্বাধীনতাৰে (অভিভাৱকৰ অনুমতি বিনা) আগবঢ়োৱা উচিত নহয়।

Verse 5

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ॥

হে মন্ত্ৰিসত্তমাসকল, যদি মোৰ এই বাক্য তোমালোকৰ মনত ৰোচে, তেন্তে তৎক্ষণাৎ মন্ত্ৰীসকলে গৈ সেই শুভা দেৱীক বিধিপূৰ্বক প্ৰাৰ্থনা কৰক।

Verse 6

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ॥

তাইৰ যি মহাত্মা বন্ধু আছে, তাকেই আমি প্ৰাৰ্থনা কৰিম। প্ৰথমে সাম (মৈত্ৰী-সমঝোতা) দ্বাৰা, তাৰ পাছত দান (উপহাৰ) প্ৰদান কৰিম। তাৰ পিছত ভেদ (বিভেদ সৃষ্টি) কৰিম, আৰু শেষত ক্ৰমে দণ্ড (বলপ্ৰয়োগ) ব্যৱহাৰ কৰিম।

Verse 7

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ॥

এই ক্ৰমযোগ পদ্ধতিতো যদি তাই নালাভ হয়, তেন্তে আমি সজ্জিত হৈ যাম; বলপ্ৰয়োগে সেই শুভা নাৰীক গ্ৰহণ কৰিম।

Verse 8

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ॥

বিঘসে এইদৰে ক’লে, বাকী মন্ত্ৰীসকলে তেওঁক প্ৰশংসা কৰি, সকলোৱে আনন্দিত কণ্ঠে শুভ বাক্য ক’লে।

Verse 9

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ॥

“সু-মুখী সেই নাৰীৰ বিষয়ে বিঘসে ভালকৈ কৈছে। সেই পৰিকল্পনাই শীঘ্ৰে কৰা হওক; তাত এজন দূত প্ৰেৰণ কৰা হওক।”

Verse 10

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ॥

যি সকলো শাস্ত্ৰ আৰু নীতি-আচৰণত নিপুণ, চৰিত্ৰত শুচি আৰু শৌৰ্যযুক্ত—সেইজনেই বৰ্ণ, ৰূপ আৰু গুণৰ দিশে সেই দেৱীক জানি (তদনুসাৰে আগবাঢ়ক)।

Verse 11

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ॥

তাই এইদৰে বিচাৰ কৰি—পৰাক্ৰম, শৌৰ্য, সাহস আৰু বলৰ দ্বাৰা; আত্মীয়বৰ্গ, সামগ্ৰী-সজ্জা, পদ-স্থান আৰু উপায়-সাধনৰ দ্বাৰা—এইদৰে সেই দেৱীক জানি, তাৰ পাছত কৰণীয় নিৰ্ধাৰণ কৰা হওক।

Verse 12

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ॥

তাকেই মনত ধৰি দানৱসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ শৰ্মাই একো শান্তি নাপালে। তেতিয়া মহাবলী মহামন্ত্ৰী অলংশৰ্মাই বিষয়টো আগবঢ়াই আনিলে।

Verse 13

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ॥

তাৰ পাছত তৎক্ষণাৎ সেই দৈত্যৰ বাক্যক ‘সাধু, সাধু’ বুলি কৈ সকলোৱে প্ৰশংসা কৰিলে, হে সুন্দৰ নিতম্বৱতী! আৰু মন্ত্ৰীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বিঘসকো স্তুতি কৰিলে।

Verse 14

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेश्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ॥

তেওঁলোকে সেই দূতক প্ৰশংসা কৰি সকলোৱে তাক বাৰ্তা দিয়া কাৰ্যত নিযুক্ত কৰিবলৈ ধৰিলে—বিজুলীৰ দৰে দীপ্তিমান, মহাভাগ্যবান, মহামায়া-বিদ্যাত নিপুণ আৰু শুভ।

Verse 15

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ॥

সেই দূতক বিদায় দি বিঘসে ক’লে: ‘দানৱেন্দ্ৰসকলে চতুৰঙ্গ বেলাৰে সজ্জিত হওক। হে প্ৰভু, দেবসেনাৰ বিপক্ষে এতিয়াই বিজয়ৰ ব্যৱস্থা কৰা হওক।’

Verse 16

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत्पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ॥

হে অসুৰেন্দ্ৰ! সুৰসকল পৰাজিত হৈ আৰু সেই পৰাক্ৰমত ভীত হৈ, তুমি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) সদৃশ হৈ উপস্থিত হ’লে, সেই কন্যা তোমাৰ বশত আহিব।

Verse 17

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥

সকলো লোকপাল জয় কৰা হ’ল, তেনেদৰে মৰুতগণো; নাগ, বিদ্যাধৰ, সিদ্ধ আৰু গন্ধৰ্ব সকলো দিশে বশ কৰা হ’ল; ৰুদ্ৰ, বসু আৰু আদিত্যো দমন হ’ল—তুমিয়েই একাই ইন্দ্ৰ হ’বাঁ।

Verse 18

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति सा अपि स्यात् सर्वथा वशमागता ॥

ইন্দ্ৰৰ এশ গৰাকী কন্যা—দেৱী আৰু গন্ধৰ্ব-যুৱতীসকল—তোমাৰ অধীনলৈ আহিব; সেয়াও সকলো দিশে সম্পূৰ্ণৰূপে বশ হ’ব।

Verse 19

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ॥

এইদৰে কোৱা হ’লে, দৈত্যই তেতিয়া নিজৰ সেনাপতিক ক’লে—বিৰূপাক্ষক, যি মহামেঘৰ দৰে শ্যাম আৰু নীলাঞ্জনৰ দীপ্তিযুক্ত।

Verse 20

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वथरपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ॥

“হাতী, ঘোঁৰা, ৰথ আৰু পদাতিক সৈন্যৰ বাহিনী সোনকালে আনক, যাৰ দ্বাৰা মই যুদ্ধত দেৱতাসকলক গন্ধৰ্বসহ—যিসকল জয় কৰাটো কঠিন—পৰাজিত কৰিব পাৰোঁ।”

Verse 21

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ॥

এই কথা কোৱা হ’তেই, সেনাপতি বিরূপাক্ষে তৎক্ষণাৎ এক বিশাল বাহিনী আনিলে—অসীম যেন, অজেয়।

Verse 22

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ॥

তাত প্ৰতিজন দানৱ যুদ্ধত বজ্ৰহস্ত (ইন্দ্ৰ)ৰ সমান আছিল। প্ৰতিজনে নিজৰ বলৰ দ্বাৰাই জয় লাভ কৰিবলৈ একে-একে এজন দেৱতাক একক দ্বন্দ্বৰ বাবে আহ্বান কৰিছিল।

Verse 23

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ॥

তেওঁৰ আঠজন মন্ত্ৰী আছিল—বীৰ, নীতিজ্ঞ আৰু বহুশ্ৰুত: প্ৰঘস, বিঘস, শঙ্কুকৰ্ণ, বিভাৱসু, বিদ্যুন্মালী, সুমালী, পৰ্জন্য আৰু ক্ৰূৰো।

Verse 24

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ॥

তেওঁলোকৰ মাজত যিসকল প্ৰধান আছিল, তেওঁলোকৰ সেনাবল আছিল এক অৰ্বুদ আৰু নৱ কোটী; আৰু তেওঁলোকৰ এজনৰ পিছে পিছেো তেনেকুৱাই বল—সম্পদে দৃঢ় কৰা শক্তি—অনুসৰণ কৰিছিল।

Verse 25

तेषां नैकसहस्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ॥

তেতিয়া সেই মহাত্মা দৈত্যসকলৰ বহু হাজাৰ—অব্যগ্ৰ আৰু প্ৰহাৰক—সমিতি গঠন কৰিলে আৰু দেৱসেনা বিনাশ কৰাৰ অভিপ্ৰায়ে যাত্ৰাৰ আয়োজন কৰালে।

Verse 26

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर्ननर्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ॥

বিচিত্ৰ যানত আৰূঢ়, নানা ধ্বজশিখৰধাৰী, বিচিত্ৰ শস্ত্ৰসজ্জিত আৰু নানাবিধ উগ্ৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা দৈত্যসকল—সুৰসকলক জয় কৰিব খুজি—উচ্চস্বৰে নাচি উঠিল আৰু গর্জন কৰিলে, উঠোৱা অস্ত্ৰ ধৰা ভয়ংকৰ হাতে।

Verse 27

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ॥

তাঁৰ এই প্ৰধান মন্ত্ৰীসকলক প্ৰাধান্য অনুসাৰে কীৰ্তন কৰা হ’ল। তাৰ পাছত আসনত বহি থকা দানৱেন্দ্ৰক ক’লে: “আৱশ্যক কৰ্তব্যৰ বিধান আৰম্ভ কৰা হওক।”

Verse 28

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ॥

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি মহাবলী দানৱেন্দ্ৰে ক’লে; নাৰদৰ কথাৰে তেওঁৰ সংকল্প স্থিৰ হৈছিল, আৰু তেওঁ এক কন্যা লাভ কৰিবলৈ ইচ্ছুক আছিল।

Verse 29

महिष उवाच । मह्यं तु कथिता बाला नारदेन महर्षिणा । सा चाजित्य सुराध्यक्षं न लभ्येत वराङ्गना ॥

মহিষ ক’লে: “মহর্ষি নাৰদে মোক এক বালাৰ বৰ্ণনা কৈছে; আৰু সেই উত্তমা নাৰী—দেৱাধ্যক্ষকো জয় কৰা হেতু—সাধাৰণ উপায়ে লাভযোগ্য নহয়।”

Verse 30

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ॥

“সেই কাৰণে আপোনালোক সকলোৱে ভালদৰে বিবেচনা কৰি কওক—সেই বালা কেনেকৈ লাভ হ’ব, আৰু দেৱসকল কেনেকৈ পৰাজিত হ’ব। এই সকলো কথা মোৰ আগত শীঘ্ৰ কওক, যাতে সেয়া সিদ্ধ হয়।”

Verse 31

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ॥

এনেদৰে কোৱা হ’লে তেওঁলোক সকলোৱে সৰলভাৱে বৰ্ণনা কৰিবলৈ ধৰিলে। তেওঁলোকে একেলগে পৰামৰ্শ কৰি ক’লে: “হে প্ৰভু, আমি বৰ্ণনা কৰিম।”

Verse 32

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ॥

এইদৰে কোৱা হ’লে প্ৰঘস দানৱেশ্বৰক ক’লে: “হে দৈত্য, নাৰদে তোমাক যি মহাসতীৰ কথা কৈছিল, সেইয়াই পৰম শক্তি—দেৱী বৈষ্ণৱী, লোকসমূহ ধাৰণকাৰিণী।”