Adhyaya 32

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु देवदेवेष्वसौ मुनिः । शतवर्षाणि तत्रस्थस्तपसे प्रस्थितो द्विजः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദേവദേവന്മാർ പുറപ്പെട്ടശേഷം ആ ദ്വിജമുനി അവിടെ തന്നെയിരുന്നു നൂറുവർഷം തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 2

आश्रमादुत्तरात्तस्माद्दिव्यां दिशमथो त्तराम् । सुभद्रापि महाभागा तस्य या परिचारिका

ആ ആശ്രമത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്തുനിന്ന് അദ്ദേഹം ദിവ്യമായ വടക്കുദിശയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിചാരികയായ മഹാഭാഗ്യവതി സുഭദ്രയും കൂടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 3

अस्त्रादानेऽसमर्था सा ऋषिं प्रोवाच भामिनी । नाहं नेतुं समर्थास्मि शस्त्राण्यालभ्य पाणिना

അസ്ത്രങ്ങൾ കൈമാറാൻ അശക്തയായ ആ ഭാമിനി ഋഷിയോട് പറഞ്ഞു— “കൈയിൽ എടുത്താലും ഈ ശസ്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല।”

Verse 4

जलेन सह तद्वीर्यं पीतवान्स ऋषिस्ततः । आत्मसंस्थानि सर्वाणि दिव्यान्यस्त्राण्यसौ मुनिः । कारयित्वोत्तरामाशां जगाम तपसां निधिः

അപ്പോൾ ആ ഋഷി ജലത്തോടൊപ്പം ആ വീര്യശക്തി പാനം ചെയ്തു. തപോനിധിയായ ആ മുനി എല്ലാ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളും തന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഥാപിപ്പിച്ച് പിന്നെ വടക്കുദിശയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 5

गंगाधरं शुक्लतनुं सर्प्पैराकीर्णविग्रहम् । शिववत्सुखदं पुंसामपश्यत्स हिमाचलम्

അവൻ ഹിമാചലത്തെ ദർശിച്ചു— ഗംഗാധരൻ, ശുക്ലതനു, സർപ്പങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ ദേഹമുള്ളവൻ, ശിവനെപ്പോലെ ജനങ്ങൾക്ക് സുഖദായകൻ।

Verse 6

तथाश्रमं ददर्शोच्चैरश्वत्थैः परिपालितम् । चंद्रभागोपकंठस्थं समित्पुष्पकुशान्वितम्

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഉയർന്ന അശ്വത്ഥവൃക്ഷങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ഒരു ആശ്രമം കണ്ടു; അത് ചന്ദ്രഭാഗാ നദീതീരത്തും, സമിധ്, പുഷ്പം, കുശ എന്നിവയോടും കൂടിയതായിരുന്നു।

Verse 7

स तस्मिन्मुनिशादूलो ह्यवसन्मुनिभिः सह । सुभद्रया च संयुक्तश्चंद्रश्चंद्रिकया यथा

ആ മുനിശാർദൂലൻ അവിടെ മറ്റു മുനിമാരോടൊപ്പം വസിച്ചു. സുഭദ്രയോടു ചേർന്നിരുന്നത് ചന്ദ്രൻ ചന്ദ്രികയോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു।

Verse 8

एकदा वसतस्तस्य सुभद्रा परिचारिका । स्नानार्थं यातुमारब्धा चतुर्थेऽह्नि रजस्वला

ഒരിക്കൽ അവൻ അവിടെ വസിക്കുമ്പോൾ, പരിചാരികയായ സുഭദ്ര—രജസ്വലാവസ്ഥയുടെ നാലാം ദിവസം—സ്നാനത്തിനായി പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 9

व्रजन्त्या च तया दृष्टं कौपीनाच्छादनं पुनः । परि त्यक्तं विदित्वैवं दैवयोगाद्गृहाण सा

പോകുമ്പോൾ അവൾ വീണ്ടും ഒരു കൗപീനാവരണം കണ്ടു. അത് ഉപേക്ഷിച്ചതെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ദൈവയോഗത്താൽ അവൾ അത് എടുത്തെടുത്തു।

Verse 10

परिधाय पुनः सा तु कौपीनं रेतसायुतम् । एकांते स्नातुमारब्धा जलाभ्याशे यथासुखम्

അവൾ വീണ്ടും റേതസോടെ യുക്തമായ (കലയങ്കിതമായ) ആ കൗപീനം ധരിച്ചു. പിന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ ജലസമീപത്ത്, ഇഷ്ടപ്രകാരം സ്നാനം ആരംഭിച്ചു।

Verse 11

ततो देवी यथाकाममकस्माद्वीक्षते हि सा । स्वोदरस्थं समुत्पन्नं गर्भं गुरुभरालसा

അപ്പോൾ ആ ദേവി ഇഷ്ടപ്രകാരം ഇരിക്കുമ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി നോക്കി. സ്വന്തം ഉദരത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച ഗർഭം കണ്ടു; അതിന്റെ ഗുരുഭാരത്തിൽ അവൾ ക്ഷീണിച്ചു ശിഥിലയായി।

Verse 12

शोचयित्वात्मनात्मानमगर्भाहमिहागता । तत्केन मन्दभागिन्या ममैवं दूषणं कृतम्

മനസ്സിൽ ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഗർഭിണിയല്ലാതെയാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്. നിർഭാഗ്യവതിയായ എനിക്ക് ആരാണ് ഇങ്ങനെയൊരു അപമാനം വരുത്തിവെച്ചത്?'

Verse 13

लज्जाभिभूता सा तत्र प्रविश्याश्वत्थवाटिकाम् । तत्र तं सुषुवे गर्भमविज्ञाय कुतो ह्ययम्

ലജ്ജയാൽ തലകുനിഞ്ഞ അവൾ അരയാൽ തോട്ടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ഈ ഗർഭം എവിടെ നിന്നുണ്ടായി എന്നറിയാതെ തന്നെ അവൾ അവിടെ ആ കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി.

Verse 14

पुनरेव हि सा स्नात्वा अविज्ञायात्मदुष्कृतम् । शापं दातुं समारब्धा गर्भकर्त्तरि दुःसहम्

വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത്, സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയെക്കുറിച്ച് അറിയാതെ, ഗർഭത്തിന് കാരണക്കാരനായവന് സഹിക്കാനാവാത്ത ശാപം നൽകാൻ അവൾ തുടങ്ങി.

Verse 15

ज्ञानाद्वा यदि वाज्ञानाद्येनेयं दूषणा कृता । सोऽद्यैव पंचतां यातु यद्यहं स्यां पतिव्रता

'അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ആരാണോ ഈ കളങ്കം വരുത്തിയത്, ഞാൻ പതിവ്രതയാണെങ്കിൽ അവൻ ഇന്ന് തന്നെ മരിക്കട്ടെ.'

Verse 16

यद्यहं मनसा वापि कामये नापरं पतिम् । एतेन सत्यवाक्येन यातु जारः स्वयं क्षयम्

'മനസ്സുകൊണ്ട് പോലും ഞാൻ മറ്റൊരു പുരുഷനെ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഈ സത്യവാചകത്താൽ ആ ജാരൻ സ്വയം നശിച്ചുപോകട്ടെ.'

Verse 17

एवं शप्त्वा तु तं देवी ह्यज्ञात्वा गर्भकारिणम् । पुनर्यातुं समारब्धा तद्दधीचिनिकेतनम्

ഇങ്ങനെ അവനെ ശപിച്ച്—യഥാർത്ഥ ഗർഭകാരൻ ആരെന്നു അറിയാതെയേ—ദേവി വീണ്ടും ദധീചിയുടെ വാസസ്ഥാനത്തിലേക്കു മടങ്ങാൻ ഒരുങ്ങി।

Verse 18

तत्र चार्कप्रतीकाशं गर्भमुत्सृज्य सा तदा । प्राप्ता तपोवनं रम्यं यत्रासौ मुनिपुंगवः

അവിടെ സൂര്യപ്രഭപോലെ ദീപ്തമായ ശിശുവിനെ വിട്ടുവെച്ച്, അവൾ ആ മനോഹരമായ തപോവനത്തിലെത്തി; അവിടെയായിരുന്നു ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ വസിച്ചിരുന്നത്।

Verse 19

अत्रांतरे सर्वदेवा लोकपाला महाबलाः । अस्त्राणां कारणार्थाय मुनेराश्रममागताः

ഇതിനിടയിൽ സർവ്വദേവന്മാരും മഹാബലമുള്ള ലോകപാലകരും, ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങൾ നേടാനുള്ള കാരണംയും മാർഗവും തേടി, മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി।

Verse 20

उवाच तं मुनिं शक्रो न्यासो यस्तव सुव्रत । दत्तोऽस्माभिस्तु शस्त्राणां तानि क्षिप्रं प्रयच्छ नः

ശക്രൻ ആ മുനിയോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ സുവ്രതാ! ഞങ്ങൾ നിനക്കു ഏല്പിച്ച ആയുധന്യാസത്തിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് വേഗം നൽകുക।”

Verse 21

ऋषिराह पुरा यत्र स्थापि तानि ममाश्रमे । तत्रैव तानि तिष्ठंति न चानीतानि वासव

ഋഷി പറഞ്ഞു—“ഹേ വാസവാ! എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ മുമ്പ് എവിടെ അവ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നുവോ, അവിടെയേ അവ നിലകൊള്ളുന്നു; ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നിട്ടില്ല।”

Verse 22

यत्तु तेषां बलं वीर्यं संग्रामे शत्रुसूदन । तन्मया पीतमखिलं सह तोयेन वासव

ഹേ ശത്രുസൂദന വാസവാ! യുദ്ധത്തിൽ അവർക്കുണ്ടായിരുന്ന ബലവും വീര്യവും എല്ലാം ഞാൻ ജലത്തോടുകൂടെ പൂർണ്ണമായി പാനം ചെയ്തു.

Verse 23

एवं स्थिते मयाऽस्त्राणि यदि देयानि तेऽनघ । ततोस्थीनि प्रयच्छामि तदाकाराणि सुव्रत

ഹേ അനഘാ! ഈ സാഹചര്യത്തിൽ എന്റെ അസ്ത്രങ്ങൾ നിനക്കു നൽകേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഹേ സുവ്രതാ, അതേ രൂപങ്ങളിലായി എന്റെ അസ്ഥികളെ ഞാൻ സമർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 24

एवमुक्तः सहस्राक्षस्तमाह मुनिसत्तमम् । नान्येषु तद्बलं रौद्रं यत्तु तेषु व्यवस्थितम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുനിശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു—ആ (അസ്ത്രങ്ങളിൽ) സ്ഥാപിതമായ രൗദ്രബലം മറ്റൊന്നിലും ഇല്ല.

Verse 25

यस्मात्तेषु विनिक्षिप्य सहस्रांशं स्वतेजसाम् । अस्माकं दत्तवान्रुद्रो रक्षार्थं जगतां शिवः

കാരണം ലോകങ്ങളുടെ ശിവനായ രുദ്രൻ തന്റെ തേജസ്സിന്റെ സഹസ്രാംശം ആ (അസ്ത്രങ്ങളിൽ) നിക്ഷേപിച്ച്, സൃഷ്ടിരക്ഷയ്ക്കായി ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

Verse 26

तद्वयं तानि सर्वाणि गृहीत्वा च व्यवस्थिताः । लोकस्य रक्षणार्थाय संज्ञेयं तेन लोकपाः

അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ആ എല്ലാം (അസ്ത്രങ്ങൾ) കൈക്കൊണ്ട് കർത്തവ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ലോകരക്ഷയ്ക്കായതിനാൽ—അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഞങ്ങളെ ‘ലോകപാലർ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 27

अमीषामपि शस्त्राणा मुत्तमं वज्रमिष्यते । तद्धारणाद्यतोऽस्माकं देवराजत्वमिष्यते

ഈ ആയുധങ്ങളിലൊക്കെയും വജ്രമാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനെ ധരിക്കുന്നതുകൊണ്ടു നമ്മുടെ ദേവരാജത്വം—ഇന്ദ്രപദം—നിശ്ചയമായി സ്ഥിരപ്പെടുകയും അംഗീകൃതമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 28

वज्रादप्युत्तमं चक्रं यत्तद्विष्णुपरिग्रहे । दैत्यदानवसंघानां तदायत्तो जयोऽभवत्

എന്നാൽ വജ്രത്തേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠം വിഷ്ണുവിന്റെ കരത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന ചക്രമാകുന്നു. ദൈത്യ-ദാനവ സംഘങ്ങളോടുള്ള വിജയം അതിന്മേലെയായിരുന്നു ആശ്രിതം.

Verse 29

तस्मात्तानि यथास्माभिः प्राप्यते मुनिसत्तम । तथा कुरुष्व संचिन्त्य कार्यं कार्यविदां वर

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നന്നായി ആലോചിച്ച് ആ (ആയുധങ്ങൾ) ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുവാൻ വിധം പ്രവർത്തിക്കണം. പ്രവർത്ത്യവിദഗ്ധരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, യഥോചിതമായ കര്‍മ്മം നിർവഹിക്കൂ.

Verse 30

एवमुक्ते मुनिः प्राह तं शक्रं पुरतः स्थितम् । तत्प्राप्त्यर्थमुपायं तु कथयामि तवापरम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മുന്നിൽ നിന്ന ശക്രനോട് മുനി പറഞ്ഞു—“അവയെ ലഭിക്കുവാൻ മറ്റൊരു ഉപായം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.”

Verse 31

यान्येतानि ममास्थीनि यूयं तैस्तानि सर्वशः । निर्मापयध्वं शस्त्राणि तदाकाराणि सर्वशः

എന്റെ ഈ അസ്ഥികളെ ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ആ ആയുധങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി നിർമ്മിക്കണം—അവയുടെ അതേ രൂപാകൃതികളിൽ, എല്ലാത്തരത്തിലും അതുപോലെ തന്നെ ഉണ്ടാക്കുക.

Verse 32

एतानि तत्समुत्थानि तेषामप्यधिकं बलम् । साधयिष्यति भवतां संग्रामे यन्ममेहितम्

ഈ അസ്ഥികളിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ആയുധങ്ങൾ അവയേക്കാളും അധികബലമുള്ളവയായിരിക്കും; യുദ്ധത്തിൽ എന്റെ അഭിപ്രേതം നിങ്ങള്ക്കായി അവ തന്നെ സാധിപ്പിക്കും।

Verse 33

तमुवाच ततः शक्रो दधीचिं तपसोनिधिम् । प्राणहारं प्रकर्तुं ते नाहं शक्तो यमिच्छसि

അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) തപോനിധിയായ ദധീചിയെ ഉദ്ദേശിച്ച് പറഞ്ഞു—“നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നപോലെ നിന്റെ പ്രാണഹരണം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല।”

Verse 34

न चामृतस्य तेऽस्थीनि ग्रहीतुं शक्तिरस्ति नः । तस्मात्सर्वं समालोच्य यत्कर्तव्यं तदुच्यताम्

തപസ്സാൽ അമൃതത്വം ലഭിച്ച നിന്റെ അസ്ഥികൾ സ്വീകരിക്കാനും ഞങ്ങൾക്ക് ശക്തിയില്ല; അതിനാൽ എല്ലാം ആലോചിച്ച് ചെയ്യേണ്ടത് എന്തെന്നു പറയുക।

Verse 35

एवमुक्तो मुनिः प्राह एतदेव कलेवरम् । त्यजामि स्वयमेवाहं देव कार्यार्थसिद्धये

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മുനി പറഞ്ഞു—“ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി ഞാൻ തന്നെ ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും।”

Verse 36

अध्रुवं सर्वदुःखानामाश्रयं सुजुगुप्सितम् । यदा ह्येतत्तदा युक्तः परित्यागोऽस्य सांप्रतम्

ഈ ശരീരം അനിത്യം, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളുടെയും ആശ്രയം, ന്യായമായി ജുഗുപ്സിതം; അതിനാൽ ഇപ്പോൾ തന്നെ ഇതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് യുക്തമാണ്।

Verse 37

अस्य त्यागेन मे दुःखं संसारोत्थं न जायते । यस्माज्जन्मांतरे जातो मृतोपि हि भवेत्पुनः

ഇതു ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എനിക്കു സംസാരജന്യ ദുഃഖം ഉദിക്കുകയില്ല; കാരണം മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ജനിച്ചവൻ മരിച്ചാലും വീണ്ടും ജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 38

भार्या भगिनी दुहिता स्वकर्मफलयोजनात् । जाता तेनैव संसारे रतिकार्ये जुगुप्सिता

സ്വകർമഫലബന്ധനത്താൽ ഇതേ സംസാരത്തിൽ അതേ ജീവൻ ഭാര്യ, സഹോദരി, പുത്രി എന്നിങ്ങനെ ആകുന്നു; വെറും രതികാര്യത്തിനായി അതിനെ തേടുന്നത് ജുഗുപ്സനീയമാണ്.

Verse 39

यस्माच्च स्वयमेवैतद्वपुस्त्यजति वै ध्रुवम् । तस्मादस्य परित्यागो वरः कार्योऽचिरात्स्वयम्

കാരണം ഈ ദേഹം നിശ്ചയമായും സ്വയം തന്നെ വിട്ടുപോകുന്നു; അതിനാൽ ഇതിന്റെ പരിത്യാഗം സ്വയം വേഗത്തിൽ, ദൃഢസങ്കൽപ്പത്തോടെ ചെയ്യുന്നതാണ് ശ്രേയസ്.

Verse 40

एवं पुरंदरस्याग्रे संकीर्त्य स महामुनिः । दधीचिः प्राणसंहारं कृतवान्सत्वरं तदा

ഇങ്ങനെ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുമ്പിൽ തന്റെ നിശ്ചയം പ്രസ്താവിച്ച് മഹാമുനി ദധീചി അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ പ്രാണസംഹാരം (പ്രാണപ്രത്യാഹാരം) നടത്തി.

Verse 41

गतासुं तं विदित्वैवं विबुधास्तत्कलेवरम् मां । सशोणितनिर्मुक्तं कथं कार्यं व्यचिंतयन्

അവൻ ഇങ്ങനെ പ്രാണരഹിതനായെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ദേവന്മാർ രക്തമുക്തമായ ആ ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ‘ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം?’ എന്ന് ആലോചിച്ചു.

Verse 42

ततस्तदस्थिशुद्ध्यर्थमुवाचेदं सुरेश्वरः । गौरीणां कर्कशा जिह्वा ता एतदुत्खिदंत्विति

അപ്പോൾ ആ അസ്ഥികളുടെ ശുദ്ധിക്കായി ദേവേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— “ഗൗരിമാരുടെ കരടായ നാവുകൾ ഇതിനെ നന്നായി ഉരച്ച് ശുദ്ധമാക്കട്ടെ।”

Verse 43

ततस्तैर्विबुधैर्नंदा यदा लोकेषु संस्थिता । ध्याता तदोपयाता सा सखीभिः परिवारिता

പിന്നീട് ലോകങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതയായ നന്ദയെ ആ ദേവന്മാർ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അവൾ സഖീ ഗോ-മാതാക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവളായി ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവരുടെ അടുക്കൽ എത്തി।

Verse 44

नंदा सुभद्रा सुरभिः सुशीला सुमनास्तथा । इति गोमातरः पंच गोलोकाच्च समागताः

നന്ദാ, സുഭദ്രാ, സുരഭി, സുശീലാ, സുമനാ—ഇങ്ങനെ അഞ്ചു ഗോ-മാതാക്കൾ ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 45

ऊचुस्तान्विबुधान्सर्वानस्माभिर्यत्प्रयोजनम् । कर्त्तव्यं तत्करिष्यामः कथ्यतां सुविचारितम्

അവർ ആ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും പറഞ്ഞു— “ഞങ്ങളാൽ നിങ്ങൾക്കുള്ള ഏതു പ്രയോജനവും, ചെയ്യേണ്ട ഏതു കര്‍ത്തവ്യവും ഞങ്ങൾ ചെയ്യും; നന്നായി ആലോചിച്ച് വ്യക്തമായി പറയുക।”

Verse 46

देवा ऊचुः । यदेतदृषिणा त्यक्तं स्वयमेव कलेवरम् । एतन्मांसादिनिर्मुक्तं क्रियतामस्थिपंजरम्

ദേവന്മാർ അരുളിച്ചെയ്തു— “ഋഷി സ്വയം ഉപേക്ഷിച്ച ഈ ദേഹം, ഇപ്പോൾ മാംസാദികളിൽ നിന്ന് വിമുക്തമായതിനാൽ, ഇതിനെ അസ്ഥിപഞ്ജരരൂപമായി ക്രമീകരിക്കട്ടെ।”

Verse 47

तत्कृत्वा गर्हितं कर्म देवादेशात्सुदारुणम् । पुनः पितामहं द्रष्टुं गतास्ताः सुरसत्तमाः

ദേവാജ്ഞപ്രകാരം, നിന്ദ്യമായിരുന്നാലും അത്യന്തം ദാരുണമായ ആ കര്‍മ്മം ചെയ്തു, ശ്രേഷ്ഠ ദേവഗണങ്ങള്‍ വീണ്ടും പിതാമഹന്‍ ബ്രഹ്മാവിനെ ദര്‍ശിക്കുവാന്‍ പോയി।

Verse 48

ततस्तु दारुणं कर्म यच्च ताभिरनुष्ठितम् । पितामहस्य तत्सर्वं समाचख्युर्यथातथम्

അതിനുശേഷം, തങ്ങളാൽ അനുഷ്ഠിക്കപ്പെട്ട ആ ദാരുണ കര്‍മ്മം സംഭവിച്ചതുപോലെ മുഴുവനും പിതാമഹന്‍ ബ്രഹ്മാവിനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 49

तच्छ्रुत्वा विबुधान्सर्वान्समाहूय पितामहः । सर्वगात्रेष्वस्पृशत सुरभीः शुद्धिकाम्यया

ഇത് കേട്ട പിതാമഹന്‍ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി, ശുദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച് സുരഭിയെ അവളുടെ സകല അവയവങ്ങളിലും സ്പര്‍ശിച്ചു।

Verse 50

तास्तु तैर्विबुधैः स्पृष्टाः सुपूताः समवस्थिताः । मुखमेकं परं तासां न स्पृष्टमशुचि स्मृतम्

എന്നാൽ ആ ഗോമാതാക്കൾ ദേവന്മാർ സ്പർശിച്ചതോടെ അവർ പൂർണ്ണമായി ശുദ്ധരായി നിലകൊണ്ടു; പക്ഷേ അവരുടെ ഒരു ഭാഗമായ വായ് സ്പർശിക്കപ്പെട്ടില്ല, അത് അശുചിയെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ।

Verse 51

अपवित्रं भवेत्तासां मुखमेकं जुगुप्सितम् । शेषं शरीरं सर्वासां विशिष्टं तु सुरैः कृतम्

അവരുടെ വായ് മാത്രം അപവിത്രവും വെറുപ്പിക്കപ്പെടേണ്ടതുമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ശേഷിക്കുന്ന ശരീരം മുഴുവനും ദേവന്മാർ വിശിഷ്ടവും ഉത്തമവുമായി ആക്കി।

Verse 52

सरस्वत्या तु ताः प्रोक्ता भवंत्यो ब्रह्मघातिकाः । अन्यथा कारणात्कस्मान्न स्पृष्टममरैर्मुखम्

സരസ്വതി അവരോടു പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണഹത്യാദോഷിനികളാണ്; അല്ലെങ്കിൽ അമരദേവന്മാർ നിങ്ങളുടെ മുഖം എന്തുകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചില്ല?”

Verse 53

ततस्ताभिस्तु सा प्रोक्ता देवी तत्र सरस्वती । नैतत्ते वचनं युक्तं वक्तुमेवंविधं मुखम्

അപ്പോൾ അവിടെ ദേവി സരസ്വതി അവരോടു പറഞ്ഞു—“ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ നിങ്ങൾ പറയുന്നത് യുക്തമല്ല; നിങ്ങളുടെ പോലെയുള്ള മുഖത്തിന് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് ശോഭിക്കുന്നില്ല।”

Verse 54

अस्माकमेव हृदयमनेन वचसा त्वया । निर्दग्धं येन तस्मात्त्वमचिराद्दाहमाप्स्यसि

“ഈ വാക്കുകളാൽ തന്നെ നീ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയം ദഹിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ അധികം വൈകാതെ നീയും ദാഹം അനുഭവിക്കും।”

Verse 55

शापं दत्त्वा ततस्तस्याः सरस्वत्यास्तु तास्तदा । गोलोकं गतवत्यस्तु सुरभ्यः सुरपूजिताः

ഇങ്ങനെ സരസ്വതിക്ക് ശാപം നൽകി, ദേവന്മാർ പൂജിച്ച ആ സുരഭികൾ അപ്പോൾ ഗോളോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 56

आहूय विश्वकर्माणं तक्षाणं सुरसत्तमाः । अस्माकं कुरु शस्त्राणि तमाहुर्युद्धकारणात्

അപ്പോൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ ശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—“യുദ്ധത്തിനായി ഞങ്ങൾക്ക് ആയുധങ്ങൾ നിർമ്മിക്കൂ।”

Verse 57

एतद्वचनमाकर्ण्य तानि पूतैर्नवैर्दृढैः । अस्त्राणि कारयामास दर्धोचेरस्थिसंचयैः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ ദധീചിയുടെ അസ്ഥിസഞ്ചയത്തിൽ നിന്ന് പുതുതും ദൃഢവും പരിശുദ്ധവുമായ ആയുധങ്ങൾ നിർമ്മിപ്പിച്ചു।

Verse 58

प्रमाणाकारयुक्तानि देवानां तानि संयुगे । अजेयानि यथा चासंस्तथा चासौ विनिर्ममे

യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്കായി യോജിച്ച അളവും രൂപവും നൽകി അവ അജേയങ്ങളാകുന്ന വിധം അവൻ അവയെ നിർമ്മിച്ചു; അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു നിർമ്മാണം।

Verse 59

वज्रमिंद्रस्य शक्तिं च वह्नेर्दंडं यमस्य च । खड्गं तु निऋतेः पाशं सम्यक्चक्रे प्रचेतसः

ഇന്ദ്രനു വജ്രം, അഗ്നിക്കു ശക്തി, യമനു ദണ്ഡം, നിരൃതിക്കു ഖഡ്ഗം, പ്രചേതസ് (വരുണൻ)നു പാശം—ഇവയെല്ലാം അവൻ സമ്യക്കായി നിർമ്മിച്ചു।

Verse 60

वायोर्ध्वजं कुबेरस्य गदां गुर्वीं च निर्ममे । विश्वकर्मा तथा शूलमीशानस्य च निर्ममे

വായുവിന് ധ്വജവും കുബേരന് ഗുരുവായ ഗദയും അവൻ നിർമ്മിച്ചു; അതുപോലെ വിശ്വകർമ്മൻ ഈശാനൻ (ശിവൻ)നു ശൂലവും നിർമ്മിച്ചു।

Verse 61

गृहीत्वैतानि वै देवाः शस्त्राण्यस्त्रबलं तदा । विजेतुं च ततो दैत्यान्दानवांश्च गतास्तदा

ആ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രബലവും കൈക്കൊണ്ട് ദേവന്മാർ അപ്പോൾ ദൈത്യ-ദാനവരെ ജയിക്കാനായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 62

अत्रांतरे सुभद्रापि दधीचेरौर्ध्वदैहिकम् । कृत्वा तैर्मुनिभिः सार्धमन्वेष्टुं सा गता सुतम्

ഇതിനിടയിൽ സുഭദ്രയും ദധീചിയുടെ അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചശേഷം ആ മുനിമാരോടൊപ്പം മകനെ അന്വേഷിക്കാൻ പോയി.

Verse 63

अश्वत्थवाटिकायां च तमपश्य न्मनोरमम् । दृष्ट्वा रोदिति जीवंतं मुक्त्वा बाष्पमथाचिरम्

അരയാൽത്തറയിൽ വെച്ച് അവൾ ആ മനോഹരനായ കുട്ടിയെ കണ്ടു. അവനെ ജീവനോടെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ കണ്ണീരൊഴുക്കിക്കൊണ്ട് കരഞ്ഞു.

Verse 64

अंबेत्याभाष्य तेनोक्ता मा रोदीस्त्वं यशस्विनि । सर्वं पुराकृतस्यैतत्फलं तव ममापि हि

അവൻ അവളെ "അമ്മേ" എന്ന് വിളിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു, "ഹേ യശസ്വിനീ! കരയരുത്. ഇതെല്ലാം നിന്റെയും എന്റെയും പൂർവ്വജന്മ കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമാണ്."

Verse 65

यद्यथा यत्र येनेह कर्म जन्मांतरार्जितम् । तदवश्यं हि भोक्तव्यं त्यज शोकमतोऽखिलम्

ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ ആര്, എവിടെ, എപ്രകാരം കർമ്മം ചെയ്താലും അത് തീർച്ചയായും അനുഭവിച്ചേ തീരൂ. അതിനാൽ എല്ലാ ദുഃഖവും ഉപേക്ഷിക്കുക.

Verse 66

मत्परित्यागलज्जा च न ते कार्येह सुन्दरि । फलं पुराकृतस्यैतद्भोक्तव्यं तन्मयापि हि

ഹേ സുന്ദരീ! എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിൽ നീ ലജ്ജിക്കേണ്ടതില്ല. ഇത് പൂർവ്വകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലമാണ്, അത് ഞാനും അനുഭവിച്ചേ തീരൂ.

Verse 68

बालेनाभिहिता सा तु ध्यात्वा देवं जनार्द्दनम् । कृतांजलिरुवाचेदं कथ्यतां मे सुनिश्चितम्

കുട്ടി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ഭഗവാൻ ജനാർദ്ദനനെ ധ്യാനിച്ചു. പിന്നെ കയ്യുകൂപ്പി പറഞ്ഞു— “ഇതിന്റെ ഉറച്ച സത്യം എനിക്ക് നിർണ്ണയമായി പറഞ്ഞുതരുക.”

Verse 69

न विजानाम्यहं तथ्यं कस्यायं वीर्यसंभवः । तस्मात्कथय देवेश मम ते निश्चितं वचः

എനിക്ക് സത്യം അറിയില്ല— ഈ കുഞ്ഞ് ആരുടെ ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്? അതിനാൽ, ഹേ ദേവേശ, നിങ്ങളുടെ ഉറച്ച വചനം എനിക്ക് പറയുക.

Verse 70

आहोक्ते मातरं कृष्णः सुभद्रां वै जनार्द्दनः । दधीचेस्तन यश्चायं भर्तुस्ते क्षेत्रसंभवः

അപ്പോൾ ജനാർദ്ദനൻ—ശ്രീകൃഷ്ണൻ—തന്റെ മാതാവ് സുഭദ്രയോട് പറഞ്ഞു— “ഇവൻ ദധീചിയുടെ പുത്രൻ; നിന്റെ ഭർത്താവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ അവൻ ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 71

तस्योत्पत्तिं विदित्वैवं सुभद्रा हृष्टमानसा । बालमंके समारोप्य अरोदीदार्तया गिरा

ഇങ്ങനെ കുഞ്ഞിന്റെ ഉദ്ഭവം അറിഞ്ഞപ്പോൾ സുഭദ്ര ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ ആയി. കുഞ്ഞിനെ മടിയിൽ എടുത്തുവെച്ച്, വികാരത്തിൽ വിറയുന്ന ശബ്ദത്തോടെ അവൾ കരഞ്ഞു.

Verse 72

आह बालक उत्पन्नः शोकस्य वद कारणम् । अथोक्तः स्तन्यरहितं कथं ते जीवितं धृतम्

അവൾ പറഞ്ഞു— “ഹേ കുഞ്ഞേ, നീ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം പറയുക.” പിന്നെ ചോദിച്ചു— “അമ്മപ്പാൽ ഇല്ലാതെ നിന്റെ ജീവൻ എങ്ങനെ നിലനിന്നു?”

Verse 73

यस्माच्चतुर्विधा सृष्टिर्जीवानां ब्रह्मणा कृता । जरायुजांडजोद्भिज्ज स्वेदजाश्च तथा स्मृताः

ബ്രഹ്മാവ് ജീവസൃഷ്ടിയെ നാലുവിധമായി നിർമിച്ചു—ജരായുജ (ഗർഭജ), അണ്ഡജ, ഉദ്ഭിജ്ജ (അങ്കുരജ) 그리고 സ്വേദജ—എന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।

Verse 74

नरस्त्रीनपुंसकाख्याश्च जातिभेदा जरायुजाः । चतुष्पदाश्च पशवो ग्राम्याश्चारण्यजास्तथा

പുരുഷൻ, സ്ത്രീ, നപുംസകൻ—ജന്മഭേദങ്ങളാൽ വ്യത്യസ്തരായാലും—എല്ലാവരും ജരായുജ (ഗർഭജ) ആകുന്നു; അതുപോലെ ചതുഷ്പദ മൃഗങ്ങളും, ഗ്രാമ്യമായാലും അരണ്യവാസിയായാലും।

Verse 75

अण्डजाः पक्षिणः सर्वे मीनाः कूर्मसरीसृपाः । स्वेदजा मत्कुणा यूका दंशाश्च मशकास्तथा

എല്ലാ പക്ഷികളും അണ്ഡജം; മീനുകൾ, ആമകൾ, സരീസൃപങ്ങളും അതുപോലെ. സ്വേദജം എന്നത് കിടപ്പുപുഴു, പേൻ, കടിക്കുന്ന കീടങ്ങൾ, കൊതുകുകൾ എന്നിവയാണ്।

Verse 76

उद्भिज्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तृणगुल्मलता दयः । अन्येऽप्येवं यथायोगमंतर्भूताः सहस्रशः

ഉദ്ഭിജ്ജങ്ങൾ സ്ഥാവരങ്ങളെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു—പുല്ല്, കുറ്റിച്ചെടി, വള്ളി മുതലായവ. ഇതുപോലെ യഥായോഗ്യം മറ്റും ആയിരക്കണക്കിന് രൂപങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു।

Verse 77

अण्डजाः पक्षपातेन जीवंति शिशवो भुवि । ऊष्मणा स्वेदजाः सर्वे उद्भिज्जाः सलिलेन हि

അണ്ഡജങ്ങളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ ചിറകുള്ള മാതാപിതാക്കളുടെ പരിപാലനത്താൽ ജീവിക്കുന്നു. എല്ലാ സ്വേദജങ്ങളും ഉഷ്ണതയാൽ, ഉദ്ഭിജ്ജങ്ങൾ നിശ്ചയമായി ജലത്താൽ ജീവിക്കുന്നു।

Verse 78

समुदायेन भूतानां पञ्चानामुद्भिजं भुवि । जरायुजाश्च स्तन्येन विना जीवितुमक्षमाः

അഞ്ചുവിധ ജീവജാതികളെ ഒന്നായി കണക്കാക്കുമ്പോൾ, ഉദ്ഭിജ്ജങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നന്നായി വളരുന്നു; എന്നാൽ ജരായുജങ്ങൾ സ്തന്യം കൂടാതെ ജീവിക്കാൻ അശക്തരാണ്.

Verse 79

विना तेन कथं पुत्र त्वया प्राणा विधारिताः । तां तथा जननीं प्राह स च बाष्पाविलेक्षणाम्

“അത് കൂടാതെ, മകനേ, നീ പ്രാണനെ എങ്ങനെ നിലനിർത്തി?” എന്നു കണ്ണീർ മൂടിയ കണ്ണുകളുള്ള തന്റെ ജനനിയെ അവൻ അങ്ങനെ ചോദിച്ചു.

Verse 80

अश्वत्थफलनिर्यासपानात्प्राणा मया धृताः । गौणं तदा तया तस्य पिप्पलादेति कल्पि तम्

അവൻ പറഞ്ഞു: “അശ്വത്ഥ (പിപ്പല) ഫലത്തിന്റെ നീർ കുടിച്ചാണ് ഞാൻ പ്രാണനെ നിലനിർത്തിയത്.” അതിനാൽ അപ്പോൾ അമ്മ അവന് ഗൗണനാമമായി ‘പിപ്പലാദ’ എന്നു നല്കി.

Verse 81

नाम तेन जगत्यस्मिन्नित्यं ख्यातं महात्मनः । तत्रस्थैर्मुनिभिस्तस्य कृताः सर्वैर्यथाक्रमम्

ആ നാമത്താൽ ആ മഹാത്മാവ് ഈ ലോകത്തിൽ നിത്യവും പ്രസിദ്ധനായി; അവിടെ വസിച്ചിരുന്ന എല്ലാ മുനിമാരും അവനു യഥാക്രമം എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും നിർവഹിച്ചു.

Verse 82

संस्काराः पिप्पलादस्य वेदोक्ता वेद पारगैः । षडंगोपांगसंयुक्ता वेदास्तेन समुद्धृताः । तदाश्रमनिवासिभ्यो मुनिभ्यश्च सुपुष्कलाः

പിപ്പലാദനുവേണ്ടി വേദപാരംഗത മുനിമാർ വേദോക്ത സംസ്കാരങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ഷഡംഗങ്ങളും ഉപാംഗങ്ങളും സഹിതമായ വേദങ്ങളെ അവൻ സമ്യക് പഠിച്ച് ഉന്മേഷിപ്പിച്ചു; ആ ആശ്രമവാസി മുനിമാർക്ക് അവൻ അത്യന്തം ഉപകാരകനായി.

Verse 83

पुनस्तत्र स्थितश्चासौ दृष्ट्वा मुनिकुमारकान् । स्वपित्रंकगतान्प्राह जननीं तां शुचिस्मिताम्

വീണ്ടും അവിടെ നിലകൊണ്ട അവൻ, മുനികുമാരന്മാർ പിതാക്കളുടെ മടിയിൽ ഇരിക്കുന്നതു കണ്ടു, ശുചിസ്മിതയുള്ള തന്റെ ജനനിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു।

Verse 84

पिता मे कुत्र भद्रं ते सुभद्रे कथय स्फुटम् । तदेकांतस्थितो येन बालक्रीडां करोम्यहम्

“എന്റെ പിതാവ് എവിടെയാണ്? നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ—ഹേ സുഭദ്രേ, വ്യക്തമായി പറയുക; ഞാൻ അവിടെ ഏകാന്തത്തിൽ നിന്ന് എന്റെ ബാലക്രീഡ തുടരാൻ.”

Verse 85

एवं सा जननी तेन यदा पृष्टा तपस्विनी । तदा रोदितुमारब्धा नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत्

ഇങ്ങനെ അവൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ തപസ്വിനിയായ ജനനി അപ്പോൾ കരയാൻ തുടങ്ങി; ഒരു മറുപടിയും പറഞ്ഞില്ല।

Verse 86

रुदन्तीं तां समालोक्य कुद्धोऽसौ मुनिदारकः । किमसौ कुत्सितः कश्चिद्येन नाख्यासि तं मम

അവൾ കരയുന്നതു കണ്ട ആ മുനിബാലൻ കോപിച്ചു—“എന്റെ പിതാവ് ഏതെങ്കിലും നിന്ദ്യനാണോ, അതുകൊണ്ടാണോ നീ എനിക്കു പറയാത്തത്?”

Verse 87

इत्युक्ते सुतमाहैवं विबुधैस्ते पिता हतः । कोपं त्यजस्व भद्रं ते दधीचिः कथितो मया

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ മകനോട് പറഞ്ഞു—“ദേവന്മാർ നിന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചു. കോപം ഉപേക്ഷിക്ക; നിനക്ക് മംഗളം വരട്ടെ. ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—അദ്ദേഹം ദധീചി.”

Verse 88

कोपवह्निप्रदीप्तात्मा प्राह तां जननीं पुनः । किमपकृतं सुराणां मत्पित्रा कथयस्व तत्

കോപാഗ്നിയാൽ ജ്വലിക്കുന്ന ഹൃദയത്തോടെ അവൻ അമ്മയോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'എന്റെ പിതാവ് ദേവന്മാർക്ക് എന്ത് ദ്രോഹമാണ് ചെയ്തത്? അത് എന്നോട് പറയൂ.'

Verse 89

सुभद्रोवाच । शस्त्राणां कारणान्मूढैर्हतोऽसौ मुनिपुंगवः प्र । यच्छन्नपि चान्यानि तदाकाराणि सुव्रत

സുഭദ്ര പറഞ്ഞു: 'ഹേ സുവ്രതാ! ആയുധങ്ങൾ കാരണമായി ആ വിഡ്ഢികൾ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ വധിച്ചു.'

Verse 90

श्रुत्वैतद्वचनं सोऽपि मुनिरुग्रतपास्तदा । पिता मे यो हतो देवैस्तेषां कृत्यां महाबलाम्

ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഉഗ്രതപസ്സുള്ള ആ മുനി അപ്പോൾ തീരുമാനിച്ചു: 'എന്റെ പിതാവിനെ ദേവന്മാർ കൊന്നതുകൊണ്ട്, അവർക്കെതിരെ ഞാൻ മഹാശക്തയായ കൃത്യയെ (വിനാശശക്തിയെ) സൃഷ്ടിക്കും.'

Verse 91

उत्थाप्य पातयिष्यामि मूर्द्ध्नि प्राणापहारिकाम् । पितामहमहं मुक्त्वा नैव हन्यो भवेद्यदि

'ഞാൻ ആ പ്രാണഹാരിണിയായ ശക്തിയെ ഉയർത്തി അവരുടെ തലയിൽ വീഴ്ത്തും. പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ഒഴികെ മറ്റാരും വധിക്കപ്പെടാതിരിക്കില്ല.'

Verse 92

अन्यान्प्रमथयिष्यामि कृत्याशस्त्रेण संगतान् । शरणं यदि यास्यंति गीर्वाणा मद्भयातुराः । तथापि पातयिष्यामि तेनैव सह संगतान्

'കൃത്യയെന്ന ആയുധത്താൽ അവരോട് ചേരുന്ന മറ്റുള്ളവരെയും ഞാൻ നശിപ്പിക്കും. എന്റെ ഭയത്താൽ ദേവന്മാർ അഭയം തേടി പോയാലും, അഭയം നൽകുന്നവനോടൊപ്പം അവരെയും ഞാൻ വീഴ്ത്തും.'

Verse 93

मत्वैवं तमृषिं कुद्धं सर्वे ते सुरसत्तमाः । ब्रह्माणं शरणं प्राप्ता भयेन महताऽर्द्दिताः

ആ ഋഷി ഇങ്ങനെ ക്രുദ്ധനായതായി അറിഞ്ഞ്, ആ സകല ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാരും മഹാഭയത്താൽ പീഡിതരായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 94

तांस्तस्य शरणं प्राप्ताञ्ज्ञात्वा देवः कृपान्वितः । तत्रैव गत्वा त्वरितं प्राह देवाञ्जनार्द्दनः

അവർ അവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചതായി അറിഞ്ഞ കരുണാനിധിയായ ജനാർദ്ദനൻ ഉടൻ അവിടെ ചെന്നു ദേവന്മാരോട് വേഗത്തിൽ സംസാരിച്ചു।

Verse 95

भवतां रक्षणोपायश्चिंतितोऽत्र मयाऽधुना । तेन तां मोहयिष्यामि कृत्यां हंतुमुपस्थिताम्

ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കുള്ള ഉപായം ഞാൻ ഇവിടെ ആലോചിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ കൊല്ലാൻ ഒരുങ്ങി വന്ന ആ കൃത്യയെ ഞാൻ മോഹിപ്പിക്കും।

Verse 96

अत्रांतरे पिप्पलादः पितुर्वैरमनुस्मरन् । हंतुं सुरान्व्यवसितः प्रविवेश हिमाचलम्

ഇതിനിടെ പിപ്പലാദൻ പിതാവിനോടുള്ള വൈരം ഓർത്ത്, ദേവന്മാരെ വധിക്കുമെന്ന് നിശ്ചയിച്ച് ഹിമാചലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 97

श्रुत्वा तदप्रियं वाक्यं मातुर्वक्त्राद्विनिर्गतम् । पिप्पलादः पुनर्यातस्तस्मात्स्थानाद्धिमाचलम्

മാതാവിന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട ആ അപ്രിയവാക്കുകൾ കേട്ട്, പിപ്പലാദൻ ആ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഹിമാചലത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 98

स्वर्गसोपानवत्पुंसां स्थलीभूतमिवांबरम् । शेषस्याभोगसंकाशं प्राप्तोऽसौ तुहिनाच लम्

അവൻ തുഹിനാചലത്തിലെത്തി; അവിടെ ആകാശം നിലയായി ഘനീഭവിച്ചതുപോലെ—മനുഷ്യർക്കു സ്വർഗ്ഗസോപാനംപോലെ—ശേഷനാഗന്റെ വളയങ്ങളെപ്പോലെ വിശാലമായി പരന്നിരുന്നു।

Verse 99

प्रतिज्ञां कुरुते यत्र स्थितः स्थाणुरिवाचलः । हंतारो ये मम पितुस्तान्हनिष्यामि चारणात्

അവിടെ പർവ്വതത്തിൽ തൂണുപോലെ അചഞ്ചലമായി നിന്നുകൊണ്ട് അവൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു—“എന്റെ പിതാവിനെ വധിച്ചവരെ ഞാൻ ഒരാളെയും വിട്ടുകൂടാതെ നിർബന്ധമായി സംഹരിക്കും।”

Verse 100

कृत्याशस्त्रेण सकलानमर त्वेन गर्वितान् । तस्मिन्स्थितः प्रकुपितः शिवायतनसंसदि

അവൻ ശിവാലയത്തിന്റെ സഭയിൽ ക്രോധത്തോടെ നിലകൊണ്ട്, കൃത്യാ-ശസ്ത്രംകൊണ്ട് അമരത്വഗർവത്തിൽ മദിച്ച എല്ലാവരെയും വീഴ്ത്താൻ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 101

अत्रस्थः साधयिष्यामि तां कृत्यां चिंतयन्हृदि । कृत्यां वा साधयिष्यामि यास्ये वा यमसादनम्

അവൻ ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഇവിടെയിരുന്ന് ആ കൃത്യയെ ഞാൻ സിദ്ധമാക്കും. കൃത്യ സിദ്ധമാകുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ യമസദനത്തിലേക്ക് (മരണത്തിലേക്ക്) പോകുകയോ ചെയ്യും.”

Verse 102

निर्द्वन्द्वो निर्भयो भूत्वा निराहारो ह्यहर्निशम् । सव्येन पाणिना सव्यं निर्मथ्योरुमहं पुनः

അവൻ ദ്വന്ദ്വവും ഭയവും വിട്ട്, പകലും രാത്രിയും നിരാഹാരനായി നിന്നു; പിന്നെ ഇടങ്കൈകൊണ്ട് ഇടത്തുട വീണ്ടും മഥിച്ച് ഉരയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 103

तस्मा दुत्पादयिष्यामि महाकृत्यामिति स्थितः । संवत्सरे तस्य गते ऊरुगात्राद्विनिःसृता

“ഇതിൽ നിന്നു ഞാൻ ഒരു മഹാകൃത്യയെ ഉത്പാദിപ്പിക്കും” എന്നു നിശ്ചയിച്ച് അവൻ നിലകൊണ്ടു. ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ അവന്റെ ഊരു-ഭാഗത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 104

वडवा गुरुभारार्त्ता वाडवेनान्विता तदा । ऊरो र्निर्गत्य सा तस्मात्सुषुवे सुमहाबलम्

അപ്പോൾ ഗുരുഭാരത്താൽ പീഡിതയായ വഡവാ, വാഡവാനലത്തോടു ചേർന്ന്, അവന്റെ ഊരു-ഭാഗത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു; അവൾ അവിടെ നിന്നുതന്നെ അതിമഹാബലവാനെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 105

वडवा स्वोदराद्गर्भं ज्वालामालासमाकुलम् । विमुच्य तमृषेस्तस्य पुरो गर्भं समुज्जवलम्

വഡവാ തന്റെ ഉദരത്തിൽ നിന്നു ജ്വാലാമാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ദീപ്തമായ ഗർഭം പുറത്തുവിട്ട്, ആ ഋഷിയുടെ മുമ്പിൽ വെച്ചു.

Verse 106

पुनर्गता क्वापि तदा न ज्ञाता मुनिना हि सा । वडवानलो नरस्तस्याः स गर्भो निःसृतस्तदा

പിന്നീട് അവൾ വീണ്ടും എവിടെയോ പോയി; അവൾ എവിടെ പോയെന്നു മുനിക്ക് അറിയാനായില്ല. അപ്പോൾ വാഡവാനല-സ്വഭാവമുള്ള ആ ഗർഭം മനുഷ്യരൂപത്തിൽ പുറത്തുവന്നു.

Verse 107

कल्पांत इव भूतानां कालाग्निरिव वर्चसा । विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं तं दृष्ट्वा पुरतः स्थितम्

മുന്നിൽ നിലകൊണ്ട അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—കൽപാന്തത്തിലെ കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ, മിന്നൽക്കൂട്ടംപോലെ പ്രത്യക്ഷമായി—മുനി ഭയാനകമായ ദീപ്തി ദർശിച്ചു.

Verse 108

स चापि विस्मितोऽत्यंतं किमेतदिति चिंतयन् । ततस्तेन पुरःस्थेन वाडवेन च वह्निना

അവനും അത്യന്തം വിസ്മയിച്ച് ‘ഇത് എന്ത്?’ എന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു. അപ്പോൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ നിലകൊണ്ട വാഡവാഗ്നി, ആ പ്രജ്വലിത പാവകൻ അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 109

ऋषिः प्रोक्तः पिप्पलादः साधितोऽहं त्वया बलात् । इदानीं ते मया कार्यं कर्त्तव्यं यत्समाहितम्

ഋഷി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ പിപ്പലാദൻ. നീ ബലപ്രയോഗത്തോടെ എന്നെ വശീകരിച്ചു. ഇനി നീ ദൃഢമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന കാര്യം ഏതായാലും, അത് ഞാൻ നിനക്കായി ചെയ്യേണ്ടതാണ്.”

Verse 110

करिष्यामीह तत्सर्वम साध्यमपि साध्यताम् । स्वोरुं निर्मथ्य जनितो येन संवत्सरादहम् । तातोरुणा विहीनोऽपि करिष्ये त्वत्समीहितम्

“ഇവിടെ ഞാൻ അതെല്ലാം ചെയ്യും; അസാധ്യമെന്നു തോന്നുന്നതും സാധ്യമാകട്ടെ. ഞാൻ എന്റെ തന്നെ ഊരു മഥിച്ച് ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ് ജനിച്ചതിനാൽ, ഊരു ഇല്ലാതിരുന്നാലും നിന്റെ അഭിലാഷം സാധിപ്പിക്കും.”

Verse 111

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मुनिः कोपसमन्वितः । प्रोवाच विबुधान्सर्वान्मद्दत्तान्भक्षय स्वयम्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുനി കോപം നിറഞ്ഞ് സർവ്വ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു—“എൻ്റെ ദാനമായി ലഭിച്ച ഈ ദേവന്മാരെ നീ തന്നേ ഭക്ഷിക്ക!”

Verse 112

पितुर्वधात्क्रोधकृतावधानं मत्वा सुरा रौद्रमतीव घोरम् । समेत्य सर्वे पुरुषं पुराणं समाश्रितास्ते सहसा सभार्याः

പിതൃവധം മൂലം അവന്റെ ശ്രദ്ധ ക്രോധം കൊണ്ടു പ്രേരിതമായി അത്യന്തം രൗദ്രവും ഭീകരവുമായി മാറിയെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഭാര്യമാരോടുകൂടെ സഹസാ ആദിപുരുഷനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 113

स तान्समाश्वास्य सुरान्वरिष्ठं कोपानलं तत्र ययौ प्रहृष्टः । दृष्ट्वा च तं वै रविपुंजकाशमुवाच विष्णुर्वचनं वरिष्ठम्

ആ ദേവന്മാരെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് വിഷ്ണു ഹർഷത്തോടെ അവിടെ ആ അത്യന്തം ഉഗ്രമായ ‘ക്രോധാഗ്നി’യിലേക്കു പോയി. സൂര്യസമൂഹംപോലെ ദീപ്തനായ അവനെ കണ്ട വിഷ്ണു അത്യുത്തമമായ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 114

अहं सुरेशान तवैव पार्श्वं विसर्जितो जातभयैश्च देवैः । मत्तः शृणु त्वं वचनं हि पथ्यं यच्चारणानां भवतोऽपि पथ्यम्

ഹേ സുരേശാ! ഭയഭീതരായ ദേവന്മാർ എന്നെ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു അയച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നിൽ നിന്നു ഈ പഥ്യമായ ഉപദേശം കേൾക്കുക; അത് നിനക്കും ചാരണന്മാർക്കും ഹിതകരമാണ്.

Verse 115

ज्ञातं बलं ते विबुधैरचिंत्यं विनाशनं चात्मवतां ह्यवश्यम् । एवं स्थिते कुरु वाक्यं सुराणामेकैकमद्धि प्रतिवासरं त्वम्

വിബുധർ നിന്റെ അചിന്ത്യമായ ബലം അറിയുന്നു; ശക്തന്മാർക്കും നാശം അനിവാര്യമാകാം എന്നും അവർ അറിയുന്നു. അതിനാൽ ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷ അംഗീകരിക്കുക—ദിവസംതോറും ഒരൊന്നായി അവരെ ഭക്ഷിക്കുക.

Verse 116

मुख्यानां कोटयस्त्रिंशत्सुराणां बलशालिनाम् । कथं तु भक्षणं तेषां युगपत्त्वं करिष्यसि

ബലശാലികളായ മുഖ്യ ദേവന്മാർ മുപ്പത് കോടി ഉണ്ട്; അവരെ ഒരേസമയം നീ എങ്ങനെ ഭക്ഷിക്കും?

Verse 117

तस्मादेकैकशस्तेषां कर्त्तव्यं भक्षणं त्वया । नैकेन भवता शक्या विधातुं भक्षणक्रिया

അതുകൊണ്ട് നീ അവരെ ഒരൊന്നായി ഭക്ഷിക്കണം; ഒരേസമയം ഭക്ഷണക്രിയ നടത്താൻ നിനക്കു സാധ്യമല്ല.

Verse 118

तथा च पांडुरोगित्वं हुतभुक्प्राप्तवान्पुरा । अतिभक्षणं न युक्तं तस्मात्कुरु मतिं मम

പൂർവകാലത്ത് ഹുതഭുക് (അഗ്നിദേവൻ) പോലും പാണ്ഡുരോഗം പ്രാപിച്ചിരുന്നു. അതിഭക്ഷണം യുക്തമല്ല; അതിനാൽ എന്റെ ഉപദേശം സ്വീകരിക്കൂ।

Verse 119

तथा च युगपत्तेषु भक्षितेषु पुनस्त्वया । प्रत्यहं भक्षणोपायश्चिंतितव्यो बुभुक्षया

നീ അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷിച്ചാൽ, വിശപ്പിന്റെ പ്രേരണയാൽ ദിവസേന ഭക്ഷണത്തിനൊരു പുതിയ മാർഗം ആലോചിക്കേണ്ടിവരും।

Verse 121

तत्करिष्यायहं सर्वमाहैवं स जनार्दनः । एकैकशः स विबुधान्भक्षयिष्यति वाडवः

‘ഇതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും,’ എന്ന് ജനാർദനൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ വാഡവൻ ദേവന്മാരെ ഒരൊന്നായി ഭക്ഷിക്കും।

Verse 122

ततः सुराः सुरेशानं तं विष्णुममितौजसम् । प्रणम्याहुर्यथायुक्तं शोभनं भवता कृतम्

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അമിതതേജസ്സുള്ള ആ വിഷ്ണുവായ സുരേശനെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു—‘ഭവാൻ ചെയ്തതു യഥോചിതം; അത്യന്തം ശോഭനം.’

Verse 123

भूयोऽद्य पुनरेवास्य दोषस्योपशमक्रियाम् । कर्तुं त्वमेव शक्तोऽसि नान्यस्त्राता दिवौक साम्

ഇന്നും വീണ്ടും ഈ ദോഷത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന പരിഹാരക്രിയ നടത്താൻ നീയൊന്നേ ശേഷിയുള്ളൂ; സ്വർഗവാസികൾക്ക് നിന്നൊഴികെ മറ്റൊരു രക്ഷകനില്ല।

Verse 124

ततः पीतांबरधरः शंखचक्रगदाधरः । युष्मद्भयं हरिष्यामि तत्सुरानाह माधवः

അപ്പോൾ പീതാംബരധാരിയും ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിയുമായ മാധവൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു—“നിങ്ങളുടെ ഭയം ഞാൻ നീക്കും।”

Verse 125

श्रुत्वैतद्विबुधाः सर्वे हर्षेणोत्फुल्ल लोचनाः

ഇതു കേട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു; അവരുടെ കണ്ണുകൾ ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞു।

Verse 126

ततस्तान्विबुधान्दृष्ट्वा प्रोवाच स तु वाडवः । किमिदानीं मया कार्यं भवतां कथ्यतां हि तत्

അവ ദേവന്മാരെ കണ്ട വാഡവൻ പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? നിങ്ങളുടെ കാര്യം എന്താണോ, അത് വ്യക്തമായി പറയുക।”

Verse 127

अत्रान्तरे विश्व तनुर्महौजा विमोहयंस्तं ज्वलनं स्वबुद्ध्या । प्रोवाच पूर्वं विहिता यदापस्ता भक्षयस्वेति महानुभावः

ഇതിനിടയിൽ വിശ്വതനുവായ മഹാതേജസ്വി തന്റെ ബുദ്ധിയാൽ ആ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ മോഹിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു—“മുമ്പേ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത് ജലങ്ങളാണ്; ആ ജലങ്ങളെ ഭക്ഷിക്ക.”

Verse 128

एतद्व्यवसितं विष्णोर्यः शृणोति समाहितः । सोऽतिचारभयान्मुक्तो ज्ञानं मुक्तिमवाप्नुयात्

ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ വിഷ്ണുവിന്റെ ഈ നിശ്ചയം ശ്രവിക്കുന്നവൻ അതിചാരഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ജ്ഞാനവും മോക്ഷവും പ്രാപിക്കും।