Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 114

अहं सुरेशान तवैव पार्श्वं विसर्जितो जातभयैश्च देवैः । मत्तः शृणु त्वं वचनं हि पथ्यं यच्चारणानां भवतोऽपि पथ्यम्

ahaṃ sureśāna tavaiva pārśvaṃ visarjito jātabhayaiśca devaiḥ | mattaḥ śṛṇu tvaṃ vacanaṃ hi pathyaṃ yaccāraṇānāṃ bhavato'pi pathyam

ഹേ സുരേശാ! ഭയഭീതരായ ദേവന്മാർ എന്നെ നിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു അയച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നിൽ നിന്നു ഈ പഥ്യമായ ഉപദേശം കേൾക്കുക; അത് നിനക്കും ചാരണന്മാർക്കും ഹിതകരമാണ്.

अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
सुर-ईशानO lord of the gods
सुर-ईशान:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
तवof you; your
तव:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन
एवindeed; only
एव:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (restrictive particle)
पार्श्वम्side; vicinity
पार्श्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
विसर्जितःwas sent; was dispatched
विसर्जितः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+सृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे ‘sent/assigned’
जात-भयैःby the fear-stricken
जात-भयैः:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeAdjective
Rootजात (जन् धातु, क्त-कृदन्त) + भय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषण (देवैः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
मत्तःfrom me
मत्तः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
शृणुhear; listen
शृणु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन
वचनम्speech; advice
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (emphatic/causal particle)
पथ्यम्wholesome; beneficial
पथ्यम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (वचनम्)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
आरणानाम्of the Āraṇas (a class of beings)
आरणानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
भवतःof you (honorific)
भवतः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक/सर्वनामवत्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (आदरार्थे)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थ (also/even)
पथ्यम्beneficial; proper
पथ्यम्:
Kriya-visheshaṇa (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootपथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate)

A Cāraṇa messenger (speaking to Viṣṇu/Janārdana)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and Naimiṣāraṇya ṛṣis

Scene: Viṣṇu stands close to the blazing wrath-form, delivering calm, medicinal counsel; devas remain at a respectful distance, fearful yet hopeful; the contrast is between cooling speech and burning anger.

S
Sureśāna
D
Devas
C
Cāraṇas

FAQs

In crisis, dhārmic counsel (pathya) should be heard and followed—especially when it supports the welfare of all.

The wider narrative belongs to Prabhāsakṣetra Māhātmya, the glorification of Prabhāsa (Somnāth region) as a sacred landscape.

No direct ritual is prescribed here; the verse introduces a counsel meant to avert danger and restore order.