
Sukta 9.89
Soma Pavamāna
ഈ ചെറു പവമാന സ്തുതിയിൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന സോമനെ പുകഴ്ത്തുന്നു—സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് മഴപോലെ ഒഴുകി, “മാതാവിന്റെ മടിയിൽ” (ഫിൽറ്റർ/പീഡനസ്ഥലം) പതിഞ്ഞ്, ആരാധകരിൽ ശക്തിയും മധുരവും ആയി പ്രവേശിക്കുന്നു. സോമൻ തേൻ-പൃഷ്ഠമുള്ള ശക്തിയേറിയ കുതിരയായി, വിശാലചക്രങ്ങളുള്ള രഥത്തിൽ യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനായി കല്പിക്കപ്പെടുന്നു; “സഹോദരിമാർ” (ജലങ്ങൾ) അവനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ദേവന്മാരിലേക്കു ഓടിക്കുന്നു. സ്തുതി അവസാനം നേരിട്ടുള്ള അപേക്ഷയിൽ സമാപിക്കുന്നു: ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട സോമൻ ദീപ്തമായ സമ്പത്തും, തടസ്സങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന മനോഹരമായ വീരശക്തിയും നല്കട്ടെ.
Mantra 1
प्रो स्य वह्निः पथ्याभिरस्यान्दिवो न वृष्टिः पवमानो अक्षाः । सहस्रधारो असदन्न्यस्मे मातुरुपस्थे वन आ च सोमः ॥
പ്രോ സ്യ വഹ്നിഃ—അഗ്നിശക്തിയുടെ വാഹകൻ—ഋതത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പാതകളിലൂടെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു; ദ്യൗവിൽ നിന്നുള്ള മഴപോലെ പവമാനൻ ധാരയായി ഒഴുകുന്നു. സഹസ്രധാരനായ സോമൻ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ അധിവസിക്കുന്നു—മാതാവിന്റെ ഉപസ്ഥത്തിൽ, വനത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ—അവൻ നമ്മുടെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ നിലത്തിലേക്കും എത്തുന്നു.
Mantra 2
राजा सिन्धूनामवसिष्ट वास ऋतस्य नावमारुहद्रजिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सो वावृधे श्येनजूतो दुह ईं पिता दुह ईं पितुर्जाम् ॥
ഹേ വസിഷ്ഠ, സിന്ധുക്കളുടെ രാജാവ് തന്റെ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഋതത്തിന്റെ അതിവേഗ നൗകയിൽ അവൻ കയറുന്നു. അപ്സുകളിൽ ദ്രപ്സം (ബിന്ദു) വളർന്നു—ശ്യേന-ബലത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ; പിതാവ് അവനെ ദോഹിച്ച് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു, അവൻ പിതാവിന്റെ ജാതി-ബന്ധുത്വവും ദോഹിച്ച് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.
Mantra 3
सिंहं नसन्त मध्वो अयासं हरिमरुषं दिवो अस्य पतिम् । शूरो युत्सु प्रथमः पृच्छते गा अस्य चक्षसा परि पात्युक्षा ॥
മധുര മധുവാൽ അയായസ്—അഥകമില്ലാത്ത—സിംഹത്തെപ്പോലെ അവർ അവന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു; ഹരിത-സുവർണ്ണൻ, അരുണൻ, ഈ ദ്യൗവിന്റെ അധിപൻ. യുദ്ധങ്ങളിൽ ശൂരൻ, ആദ്യൻ, അവൻ ഗാഃ—കിരണ-രശ്മികളെ—തിരയുന്നു; തന്റെ ദർശനത്താൽ ഉക്ഷാ—വൃഷഭ-ശക്തി—ചുറ്റും പര്യടനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 4
मधुपृष्ठं घोरमयासमश्वं रथे युञ्जन्त्युरुचक्र ऋष्वम् । स्वसार ईं जामयो मर्जयन्ति सनाभयो वाजिनमूर्जयन्ति ॥
മധു-പൃഷ്ഠനായ, ഘോരനായ, അയായസ (അലസതയില്ലാത്ത) അശ്വനെ—വിപുലചക്രങ്ങളുള്ള രഥത്തിൽ, ഉയർന്ന ഗതിയോടെ—അവർ യോജിപ്പിക്കുന്നു. അവന്റെ സ്വസാരരും ജാമയഃ (സഗബന്ധുക്കളും) അവനെ മർജ്ജയന്തി (ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു); സനാഭയഃ (ഒരേ നാഭിയുള്ളവർ) വാജിൻ (വേഗവാൻ)നെ ഊർജ്ജയാൽ ബലപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 5
चतस्र ईं घृतदुहः सचन्ते समाने अन्तर्धरुणे निषत्ताः । ता ईमर्षन्ति नमसा पुनानास्ता ईं विश्वतः परि षन्ति पूर्वीः ॥
നാല് ഘൃത-ദുഹഃ (നെയ്യ് ദോഹിക്കുന്ന ശക്തികൾ) അവനോടു ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു—ഒരേ അന്തർധരുൺ (അന്തരാധാരം)യിൽ ഒരുമിച്ചു ഇരുന്നവ. നമസാ (വണക്കത്തോടെ) പുനാന (ശുദ്ധമാകുന്ന) അവനെ അവർ ഒഴുകുമാറാക്കുന്നു; വിശ്വതഃ അവനെ പരി ഷന്തി (എല്ലാ വശത്തുനിന്നും ചുറ്റുന്നു)—ആ പുരാതനികൾ.
Mantra 6
विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्या विश्वा उत क्षितयो हस्ते अस्य । असत्त उत्सो गृणते नियुत्वान्मध्वो अंशुः पवत इन्द्रियाय ॥
അവൻ ദിവഃ വിഷ്ടംഭ (ആകാശത്തിന്റെ താങ്ങ്), പൃഥിവ്യാഃ ധരുൺ (ഭൂമിയുടെ അധാരം) ആകുന്നു; എല്ലാ ക്ഷിതയഃ (നിവാസലോകങ്ങൾ) അവന്റെ കൈയിൽ തന്നെയാണ്. ഗൃണതേ (സ്തുതിക്കുന്നവൻ)ക്കായി നിന്റെ ഉത്സ (ഉറവ) സ്ഥാപിതമാണ്, നിയുത്വാൻ (ശക്തികളോടെ യുക്തനായ); മധ്വഃ അംശു (മധുര കിരണം) ഇന്ദ്രിയായ (ഇന്ദ്രന്റെ പരാക്രമത്തിനായി) പവതേ—വിജയാധിപത്യത്തിലേക്ക്.
Mantra 7
वन्वन्नवातो अभि देववीतिमिन्द्राय सोम वृत्रहा पवस्व । शग्धि महः पुरुश्चन्द्रस्य रायः सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
വിജയിയായി, കാറ്റാൽ പ്രേരിതനായി, ദേവപ്രാപ്തിയിലേക്കു നീ മുന്നേറുക; ഹേ സോമ, തടസ്സഹന്താവായ ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നീ ശുദ്ധനായി പവിത്രമാകുക. മഹത്തായ, അനേകം പ്രകാശമുള്ള സമ്പത്ത് ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യുക; മനോഹരശക്തിയുള്ള സുവീര്യത്തിന്റെ അധിപതികളായി ഞങ്ങൾ ആകട്ടെ.
The hymn praises Soma as Pavamāna—Soma while being purified through the filter—then offered especially for Indra’s strength and victory.
It describes Soma’s abundant, many-channel flow during purification and symbolically suggests overflowing vitality and inspiration spreading in many currents.
Soma is poetically imagined as a powerful horse yoked to a chariot, while the “sisters” are the cleansing waters that wash and strengthen him during the filtering process.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.