Sukta 89
Sukta 9.89
Soma Pavamāna
ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪವಮಾನ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸೋಮನು ಪ್ರಶಂಸಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಳೆಯಂತೆ ಹರಿದು, “ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ” (ಶೋಧಕ/ಪೀಡನಸ್ಥಳ) ನೆಲೆಸಿ, ಆರಾಧಕರೊಳಗೆ ಬಲವೂ ಸಿಹಿಯೂ ಆಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮನು ಜೇನು-ಪೃಷ್ಠದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಶ್ವವಾಗಿ, ವಿಶಾಲ ಚಕ್ರಗಳ ರಥಕ್ಕೆ ಜೂತಗೊಂಡವನಾಗಿ ಕಲ್ಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; “ಸಹೋದರಿಯರು” (ಜಲಗಳು) ಅವನನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ದೇವತೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ತುತಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ: ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೋಮನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ, ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಸುಂದರ ವೀರಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
Mantras
Mantra 1
प्रो स्य वह्निः पथ्याभिरस्यान्दिवो न वृष्टिः पवमानो अक्षाः । सहस्रधारो असदन्न्यस्मे मातुरुपस्थे वन आ च सोमः ॥
ಪ್ರೋ ಸ್ಯ ವಹ್ನಿಃ—ಅಗ್ನಿ-ಶಕ್ತಿಯ ವಾಹಕನು—ಋತದ ಯಥಾರ್ಥ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ದ್ಯೌದಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯಂತೆ ಪವಮಾನನು ಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿದುಬರುತ್ತಾನೆ. ಸಹಸ್ರಧಾರ ಸೋಮನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ—ಮಾತೆಯ ಉಪಸ್ಥದಲ್ಲಿ, ವನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ—ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
राजा सिन्धूनामवसिष्ट वास ऋतस्य नावमारुहद्रजिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सो वावृधे श्येनजूतो दुह ईं पिता दुह ईं पितुर्जाम् ॥
ಹೇ ವಸಿಷ್ಠ, ಸಿಂಧುಗಳ ರಾಜನು ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಋತದ ಅತಿವೇಗ ನೌಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಏರಿದ್ದಾನೆ. ಅಪ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರಪ್ಸ (ಬಿಂದು) ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ—ಶ್ಯೇನ-ಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ; ಪಿತನು ಅವನನ್ನು ದೋಹಿಸಿ ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಪಿತೃ-ಜಾತಿಯ ಬಂಧುತ್ವವನ್ನೇ ದೋಹಿಸಿ ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
सिंहं नसन्त मध्वो अयासं हरिमरुषं दिवो अस्य पतिम् । शूरो युत्सु प्रथमः पृच्छते गा अस्य चक्षसा परि पात्युक्षा ॥
ಮಧುರ ಮಧುವಿನಿಂದ ಅಯಾಸ—ಅಥಕವಿಲ್ಲದ—ಸಿಂಹನಂತೆ ಅವರು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಹರಿತ-ಸುವರ್ಣ, ಅರುಣ, ಈ ದ್ಯೌವಿನ ಸ್ವಾಮಿ. ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಶೂರ, ಮೊದಲನೆಯವನು, ಅವನು ಗಾಃ—ಕಿರಣ-ರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು—ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉಕ್ಷಾ—ವೃಷಭ-ಶಕ್ತಿ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತದೆ.
Mantra 4
मधुपृष्ठं घोरमयासमश्वं रथे युञ्जन्त्युरुचक्र ऋष्वम् । स्वसार ईं जामयो मर्जयन्ति सनाभयो वाजिनमूर्जयन्ति ॥
ಮಧು-ಪೃಷ್ಠನಾದ, ಘೋರನಾದ, ಅಯಾಸ (ಅಥಕದಿಲ್ಲದ) ಅಶ್ವನನ್ನು—ವಿಶಾಲ ಚಕ್ರಗಳ ರಥಕ್ಕೆ, ಉನ್ನತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವನನ್ನು—ಅವರು ಯೋಕ್ತಾರೆ. ಅವನ ಸ್ವಸಾರರು ಮತ್ತು ಜಾಮಯಃ (ಸಗರು) ಅವನನ್ನು ಮರ್ಜಯಂತಿ (ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ); ಸನಾಭಯಃ (ಒಂದೇ ನಾಭಿಯವರು) ವಾಜಿನ (ವೇಗವಂತ)ನನ್ನು ಊರ್ಜೆಯಿಂದ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 5
चतस्र ईं घृतदुहः सचन्ते समाने अन्तर्धरुणे निषत्ताः । ता ईमर्षन्ति नमसा पुनानास्ता ईं विश्वतः परि षन्ति पूर्वीः ॥
ನಾಲ್ಕು ಘೃತ-ದುಹಃ (ಘೀ ದೋಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ—ಒಂದೇ ಅಂತರ್ಧರುಣ (ಆಂತರ ಆಧಾರ)ದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವವು. ನಮಸಾ (ವಂದನೆಯಿಂದ) ಪುನಾನ (ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುವ) ಅವನನ್ನು ಅವು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ವಿಶ್ವತಃ ಅವನನ್ನು ಪರಿಷಂತಿ (ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ)—ಆ ಪುರಾತನಿಯರು.
Mantra 6
विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्या विश्वा उत क्षितयो हस्ते अस्य । असत्त उत्सो गृणते नियुत्वान्मध्वो अंशुः पवत इन्द्रियाय ॥
ಅವನು ದಿವಃ ವಿಷ್ಟಂಭ (ಆಧಾರಸ್ತಂಭ), ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಧರುಣ (ಆಧಾರ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷಿತಯಃ (ನಿವಾಸಲೋಕಗಳು) ಅವನ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿವೆ. ಗೃಣತೇ (ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವವನ)ಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಉತ್ಸ (ಝರನೆ) ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ನಿಯುತ್ವಾನ್ (ಬಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ); ಮಧ್ವಃ ಅಂಶು (ಮಧುರ ಕಿರಣ) ಇಂದ್ರಿಯಾಯ (ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ) ಪವತೇ—ವಿಜಯಿ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಕಡೆಗೆ.
Mantra 7
वन्वन्नवातो अभि देववीतिमिन्द्राय सोम वृत्रहा पवस्व । शग्धि महः पुरुश्चन्द्रस्य रायः सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
ಜಯಶೀಲನಾಗಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ದೇವಸಂಪರ್ಕದ ದಾರಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆ; ಹೇ ಸೋಮ, ವೃತ್ರಹನಾದ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಹರಿಯು. ನಮಗೆ ಮಹತ್ತಾದ, ಬಹುಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ಸುಂದರ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಸು-ವೀರ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ನಾವು ಇರೋಣ.
Inside Sukta 89
How it unfolds
- Where it opens
Soma surges forward on rightful paths, pouring out like heavenly rain—an image of lawful, life-giving flow.
- Development
The hymn elaborates Soma’s settling in the ‘mother’s lap’ (filter/pressing place) and his dynamic form as a formidable, tireless steed; the waters/kinswomen cleanse and strengthen him.
- Climax
Soma is urged to purify himself for Indra’s divine encounter, taking on the role of victorious power that breaks obstruction.
- Where it settles
A clear request concludes the hymn: grant great, many-shining riches and make the worshippers masters of beautiful, effective hero-force.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma as ‘Pavamāna’ is Soma-in-process: the pressed juice rushing through the woolen filter, clarified, bright, and fit for the gods. He is praised as thousand-streamed, honey-rich, swift like a steed, and as the inspirer who brings delight, power, and victorious force.
- Cosmic functionHe mediates between heaven and earth: a divine elixir that invigorates Indra for the slaying of Vṛtra, sustains ṛta (right order) through correct ritual flow, and distributes vitality, rain-like abundance, and luminous prosperity.
- Inner significanceThe purified Soma signifies clarified consciousness—desire and emotion refined into inspiration (mati), courage, and steady power. ‘Entering within us’ points to an inner sacrament: the settling of luminous strength in the heart-mind once impurities are strained away.
The seer
- Anonymus (Rishi unknown)This hymn belongs to the Soma Pavamāna collection (Mandala 9), where many sūktas are transmitted without a clearly preserved seer-name; the focus is on the liturgical and visionary description of Soma’s purification rather than on a family signature.
Famous verses
प्रो स्य वह्निः पथ्याभिरस्यान्दिवो न वृष्टिः पवमानो अक्षाः । सहस्रधारो असदन्न्यस्मे मातुरुपस्थे वन आ च सोमः ॥मधुपृष्ठं घोरमयासमश्वं रथे युञ्जन्त्युरुचक्र ऋष्वम् । स्वसार ईं जामयो मर्जयन्ति सनाभयो वाजिनमूर्जयन्ति ॥वन्वन्नवातो अभि देववीतिमिन्द्राय सोम वृत्रहा पवस्व । शग्धि महः पुरुश्चन्द्रस्य रायः सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥Attributes of the deity
- Purifying/clarifying (pavamāna)
- Thousand-streamed flow
- Honey-sweet, life-giving essence
- Swift, chariot-yoked steed imagery
- Empowers Indra (vṛtrahan function by support)
- Bestower of wealth, radiance, and hero-force
- Associated with waters as cleansers and carriers
Also by this seer
- Participation (as part of the anonymous Mandala 9 tradition) in the Pavamāna corpus used in Soma-pressing rites
- Preservation of key Soma imagery: rain-like outflow, thousand-streamed flow, and the waters as cleansing “sisters”
The rite, step by step
- Press Soma (or ritually prepare the Soma substitute) and collect the juice
- Strain through the woolen filter (pavitra), accompanied by Pavamāna recitation
- Mix/clarify with water and (as prescribed) milk or other enhancers; continue filtration until bright
- Offer libations to Indra and the gods; recite petitions for strength, wealth, and victory
- Distribute the consecrated remainder according to rite, sealing the intention of inner purification and empowerment
Offerings
- Purified Soma juice (or ritual Soma preparation)
- Water as the cleansing medium (‘sisters’)
- Milk/curds/ghee additions where the ritual tradition prescribes
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma as Pavamāna—Soma while being purified through the filter—then offered especially for Indra’s strength and victory.
It describes Soma’s abundant, many-channel flow during purification and symbolically suggests overflowing vitality and inspiration spreading in many currents.
Soma is poetically imagined as a powerful horse yoked to a chariot, while the “sisters” are the cleansing waters that wash and strengthen him during the filtering process.
Ask anything about Sukta 89 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
