Sukta 89
Sukta 9.89
Soma Pavamāna
এই সৰু পৱমান স্তোত্ৰত শোধিত হৈ থকা সোমক প্ৰশংসা কৰা হৈছে—সেই আকাশৰ পৰা বৰষুণৰ দৰে ধাৰা হৈ বৈ আহে, “মাতৃৰ কোল” (ছাঁকনি/পেষণ-স্থান)ত স্থিৰ হয়, আৰু উপাসকসকলৰ ভিতৰত শক্তি আৰু মাধুৰ্য ৰূপে প্ৰৱেশ কৰে। সোমক কল্পনা কৰা হৈছে এক শক্তিশালী, মধু-পিঠিযুক্ত অশ্ব হিচাপে—বহল চকাযুক্ত ৰথত যুঁজাই, “ভগ্নীসকল” (জলধাৰা)ৰ দ্বাৰা পৰিশোধিত হৈ, দেৱতাসকলৰ দিশে চালিত হয়। স্তোত্ৰৰ অন্তত সোজা প্ৰাৰ্থনা: ইন্দ্ৰৰ বাবে শোধিত সোমে দীপ্তিমান ধন আৰু সুন্দৰ বীৰশক্তি দান কৰক, যিয়ে বাধা-অৱৰোধ জয় কৰে।
Mantras
Mantra 1
प्रो स्य वह्निः पथ्याभिरस्यान्दिवो न वृष्टिः पवमानो अक्षाः । सहस्रधारो असदन्न्यस्मे मातुरुपस्थे वन आ च सोमः ॥
সন্মুখে আগবাঢ়ে স্য় ৱহ্নি—অগ্নিশক্তিৰ বাহক—ঋত-সম্মত পথ্যাবলীৰে; দ্যৌৰ বৰষুণৰ দৰে পৱমান স্ৰোতস্বিনী হৈ উজাৰি যায়। সহস্ৰধাৰ সোম আমাৰ ভিতৰতেই অধিষ্ঠিত হয়—মাতৃৰ উপস্থত, বন-উদ্ভিদৰ মাজত—আৰু আমাৰ অস্তিত্ব-ক্ষেত্ৰলৈ আহে।
Mantra 2
राजा सिन्धूनामवसिष्ट वास ऋतस्य नावमारुहद्रजिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सो वावृधे श्येनजूतो दुह ईं पिता दुह ईं पितुर्जाम् ॥
নদীসমূহৰ ৰাজা—হে বসিষ্ঠ—তেওঁ নিজৰ বসন পৰিধান কৰিলে; ঋতৰ নৌকাত, সৰ্বাধিক দ্ৰুততাত, তেওঁ আৰোহণ কৰিলে। আপসু (জলত) বিন্দু বৃদ্ধি পালে—শ্যেন-প্ৰেৰিত শক্তিৰে চালিত; পিতা তেওঁক দুহে, আৰু তেওঁ পিতৃৰ জ্ঞাতিত্ব (জাম) দুহে।
Mantra 3
सिंहं नसन्त मध्वो अयासं हरिमरुषं दिवो अस्य पतिम् । शूरो युत्सु प्रथमः पृच्छते गा अस्य चक्षसा परि पात्युक्षा ॥
তেওঁলোকে সিংহৰ দৰে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহে—মধুৰ মধুৰ্যত অক্লান্ত; হৰি, অৰুষ, এই দ্যৌৰ অধিপতি। যুদ্ধসমূহত শূৰ, প্ৰথম; তেওঁ গা—ৰশ্মি-গাভীসমূহ—সন্ধান কৰে; নিজৰ চক্ষুসাৰে উক্ষা (বৃষ-শক্তি) চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰে।
Mantra 4
मधुपृष्ठं घोरमयासमश्वं रथे युञ्जन्त्युरुचक्र ऋष्वम् । स्वसार ईं जामयो मर्जयन्ति सनाभयो वाजिनमूर्जयन्ति ॥
মধু-পৃষ্ঠ, ভয়ংকৰ অথচ অক্লান্ত অশ্বটোক তেওঁলোকে বিস্তৃত চক্ৰযুক্ত ৰথত যোজে—উচ্চগামী, ঋষ্ব। ভগ্নীসকল আৰু জ্ঞাতি-জনাই তাক মাৰ্জনা কৰি শুচি কৰে; এক-নাভিৰ (সনাভ) জনাই বাজিক (দ্ৰুতগামী) জনক ঊৰ্জা-বলে দৃঢ় কৰে।
Mantra 5
चतस्र ईं घृतदुहः सचन्ते समाने अन्तर्धरुणे निषत्ताः । ता ईमर्षन्ति नमसा पुनानास्ता ईं विश्वतः परि षन्ति पूर्वीः ॥
চাৰি ঘৃত-দোহা শক্তি তেওঁৰ সৈতে সংলগ্ন থাকে, একে অন্তৰ-ধাৰুণত একেলগে আসীন। নমস্কাৰে পবিত্ৰ কৰি তেওঁলোকে তাক প্ৰবাহিত কৰে; সৰ্বদিশে তাক পৰি ঘেৰে—সেই পূৰ্বী, প্ৰাচীনাসকল।
Mantra 6
विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्या विश्वा उत क्षितयो हस्ते अस्य । असत्त उत्सो गृणते नियुत्वान्मध्वो अंशुः पवत इन्द्रियाय ॥
তেওঁ দ্যৌৰ বিস্তম্ভ, পৃথিৱীৰ ধাৰুণ; সকলো ক্ষিতি-লোক তেওঁৰ হাতে। গায়কৰ বাবে তোমাৰ উৎস স্থাপিত—নিযুত্বান, শক্তিসমূহে যোজিত; মধুময় অংশু ইন্দ্ৰিয়-বলে, জয়ী আধিপত্যলৈ, প্ৰবাহিত হয়।
Mantra 7
वन्वन्नवातो अभि देववीतिमिन्द्राय सोम वृत्रहा पवस्व । शग्धि महः पुरुश्चन्द्रस्य रायः सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
জয়ী, বায়ু-চালিত হৈ, দেৱ-প্ৰাপ্তিৰ পথলৈ আগবাঢ়া; হে সোম, বাধা-বিনাশী (বৃত্ৰহা), ইন্দ্ৰৰ নিমিত্তে নিজকে পৱিত্ৰ কৰ। আমাক মহৎ, বহুচন্দ্ৰ ধন-সম্পদ দান কৰা; সুন্দৰ পৰাক্ৰমে দীপ্ত বীৰ্যৰ অধিপতি আমি হওঁ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma as Pavamāna—Soma while being purified through the filter—then offered especially for Indra’s strength and victory.
It describes Soma’s abundant, many-channel flow during purification and symbolically suggests overflowing vitality and inspiration spreading in many currents.
Soma is poetically imagined as a powerful horse yoked to a chariot, while the “sisters” are the cleansing waters that wash and strengthen him during the filtering process.
Ask anything about Sukta 89 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.