Sukta 16
Sukta 9.16
Soma Pavamāna
ഈ പവമാന സോമ സ്തോത്രം കല്ലുകളിൽ നിന്ന് പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമം വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടുകയും, ഉണ്ണിനിർമിതമായ ശോധകത്തിലൂടെ ഒഴുകി, ദേവന്മാർക്ക് യോജ്യമായ ദീപ്തവും മദകരവും (പ്രേരകവുമായ) സാരമായി മാറുന്നതിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. സോമത്തിന്റെ അതിവേഗമായ, ധാരാപ്രവാഹമായ ഗതിയെ അന്തർശക്തിയുടെ ഉണർവിനോടും—പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രന്റെ ബലത്തോടും—ആരാധകനിൽ ദർശനബുദ്ധിയുടെ തീക്ഷ്ണതയും പ്രാണശക്തിയുടെ വർധനയും ഉണ്ടാകുന്നതോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
प्र ते सोतार ओण्यो रसं मदाय घृष्वये । सर्गो न तक्त्येतशः ॥
ഹേ സോമാ! നിനക്കായി സോതാരന്മാർ മദം (ആനന്ദോന്മാദം)ക്കും ദീപ്തമായ ഉഷ്മയ്ക്കുമായി രസം മുന്നോട്ടൊഴുക്കുന്നു; വിട്ടയച്ച പ്രവാഹംപോലെ അത് വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുപോകുന്നു, ഓട്ടത്തിൽ പ്രേരിതമായ വേഗാശ്വംപോലെ മുന്നേറുന്നു.
Mantra 2
क्रत्वा दक्षस्य रथ्यमपो वसानमन्धसा । गोषामण्वेषु सश्चिम ॥
ക്രതു (ഇച്ഛാശക്തി)യും ദക്ഷത (വിവേചനശക്തി)യും കൊണ്ടു അവൻ ഫലപ്രദമായ കൗശലത്തിന്റെ രഥപഥമാകുന്നു; അന്ധസ് (പിഴിഞ്ഞ രസം) സഹിതം ജലങ്ങളിൽ പൊതിഞ്ഞ്, സൂക്ഷ്മ പാതകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദീപ്ത ഗോവൃന്ദങ്ങളെ തേടി.
Mantra 3
अनप्तमप्सु दुष्टरं सोमं पवित्र आ सृज । पुनीहीन्द्राय पातवे ॥
ജലങ്ങളിൽ അബന്ധനായി കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ സോമത്തെ പവിത്രം (ശോധക ചാനി)യിലേക്കു വിടുക; ഇന്ദ്രന്റെ പാനത്തിനായി അതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുക—അങ്ങനെ ദീപ്തബലത്തിന്റെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ തെളിഞ്ഞ ആനന്ദം സ്വീകരിക്കട്ടെ.
Mantra 4
प्र पुनानस्य चेतसा सोमः पवित्रे अर्षति । क्रत्वा सधस्थमासदत् ॥
ജാഗ്രതചേതനയാൽ ശുദ്ധനായ സോമൻ പവിത്രം (ചാലനി) വഴിയായി ഒഴുകി മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുചെല്ലുന്നു; ക്രതു—ഇച്ഛാശക്തിയും സത്സങ്കൽപ്പവും—കൊണ്ട് അവൻ സധസ്ഥത്തിൽ എത്തി തന്റെ ആസനം സ്വീകരിക്കുന്നു.
Mantra 5
प्र त्वा नमोभिरिन्दव इन्द्र सोमा असृक्षत । महे भराय कारिणः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നമസ്കാരകൃത്യങ്ങളാൽ സോമധാരകൾ നിന്റെ ദിശയിലേക്ക് മുന്നോട്ട് വിടപ്പെടുന്നു; അന്തർസ്ഥ ‘കാരിണ’ർ അവയെ മഹാഭാരത്തിനായി—ശക്തിയും പൂർത്തിയും വഹിക്കുന്ന വിശാല വഹനത്തിനായി—അയക്കുന്നു.
Mantra 6
पुनानो रूपे अव्यये विश्वा अर्षन्नभि श्रियः । शूरो न गोषु तिष्ठति ॥
അവ്യയമായ രൂപത്തിൽ സ്വയം ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ സർവ്വശ്രീകളിലേക്കു ഒഴുകുന്നു; ശൂരനെപ്പോലെ അവൻ ഗോṣu—കിരണ-ഗോവുകളിൽ—ദൃഢമായി നിലകൊണ്ട്, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ദീപ്തമായ കൂട്ടത്തെ ധരിച്ചു കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 7
दिवो न सानु पिप्युषी धारा सुतस्य वेधसः । वृथा पवित्रे अर्षति ॥
ദിവ്യസാനു (ആകാശത്തിന്റെ ശിഖരം/കര) പോലെ, വേധസ്—ജ്ഞാനിയായ കര്മ്മകാരന്റെ പിഴിഞ്ഞ സോമത്തിന്റെ പുഷ്ടമായ ധാര പവിത്രക (ശോധക പവിത്രണം)ത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു; വ്യര്ഥമല്ല—കര്മ്മസിദ്ധിക്കായി തന്നെയാണ് അത് അര്ഷിക്കുന്നത്.
Mantra 8
त्वं सोम विपश्चितं तना पुनान आयुषु । अव्यो वारं वि धावसि ॥
ഹേ സോമ, നീ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ നിന്നെ ശുദ്ധീകരിച്ചു കൊണ്ടു, അവ്യ (ഉണ്ണിന്റെ) വാര—ഉണ്ണച്ചരിപ്പായ ഛാനണിയിലൂടെ ഓടുന്നു; ആയുഷു—ജീവശക്തികളെ കൂടുതൽ കൂടുതൽ വിപശ്ചിത് (വിവേകമുള്ള, പ്രകാശമുള്ള) ആക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is pressed and purified, describing his swift flow through the filter and his power to inspire ecstasy, strength, and clear understanding.
Indra is the chief receiver of Soma in many Vedic rituals; the hymn emphasizes that purified Soma strengthens Indra’s might and supports victorious, effective power.
Ritually, Soma is filtered through sheep’s wool to clarify the juice. Symbolically, it points to inner purification—refining the mind and life-force into brighter, more discerning awareness.
Ask anything about Sukta 16 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.