Sukta 16
Sukta 9.16
Soma Pavamāna
ఈ పవమాన సోమ స్తోత్రం రాళ్లపై నలిపిన సోమం రాళ్ల నుంచి ఉప్పొంగి, ఉన్ని వడపోతలో ప్రవహించి, దేవతలకు అర్హమైన ప్రకాశవంతమైన, మత్తును (ప్రేరణను) కలిగించే సారంగా మారడాన్ని స్తుతిస్తుంది. సోమం వేగంగా ప్రవహించే ధారను అంతర్గత శక్తి మేల్కొలుపుతో—ప్రత్యేకంగా ఇంద్రుని బలంతో—మరియు యజమానునిలో జ్ఞానతీక్ష్ణత, ప్రాణశక్తి వృద్ధితో అనుసంధానిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
प्र ते सोतार ओण्यो रसं मदाय घृष्वये । सर्गो न तक्त्येतशः ॥
ఓ సోమా! నీ కొరకు సోతారులు (రసం పిండువారు) మద (ఆనందోన్మాదం) మరియు ప్రకాశించే తేజస్సు కోసం రసాన్ని ముందుకు ప్రవహింపజేస్తారు. విడిచిపెట్టిన ప్రవాహంలా అది వేగంగా దూసుకుపోతుంది; నడిపించబడే శీఘ్ర అశ్వంలా దాని గతి ఉద్ధృతంగా ఉంటుంది.
Mantra 2
क्रत्वा दक्षस्य रथ्यमपो वसानमन्धसा । गोषामण्वेषु सश्चिम ॥
క్రతు (సంకల్పశక్తి) మరియు దక్ష (వివేకబలం) చేత అతడు కార్యసాధక నైపుణ్యానికి రథమార్గమవుతాడు; అపః (జలాలు)ను వస్త్రంలా ధరించి, అంధస్ (పిండిన రసం)తో కూడి, సూక్ష్మ మార్గాలలో సంచరిస్తూ గోషా (దీప్త గోవులు—జ్ఞానసంపద)ను అన్వేషిస్తాడు.
Mantra 3
अनप्तमप्सु दुष्टरं सोमं पवित्र आ सृज । पुनीहीन्द्राय पातवे ॥
అప్సు (జలంలో) అనప్త—బంధించబడని, దుష్టర (దాటలేనంత కఠినమైన) సోమాన్ని పవిత్రం (వడపోత)లో విడుదల చేయి. ఇంద్రుడు పానము చేయుటకు దానిని శుద్ధి చేయి; ప్రకాశవంతమైన బలానికి అధిపతి స్పష్టమైన ఆనందరసాన్ని పానము చేయునట్లు.
Mantra 4
प्र पुनानस्य चेतसा सोमः पवित्रे अर्षति । क्रत्वा सधस्थमासदत् ॥
జాగృత చైతన్యంతో శుద్ధుడైన సోముడు పవిత్రం (వడపోత) గుండా ముందుకు ప్రవహిస్తాడు. క్రతు—సంకల్పం, ఋత-ప్రేరిత శక్తితో సధస్థ (సామాన్య ఆధారం) లోకి వచ్చి తన ఆసనాన్ని అధిష్ఠిస్తాడు॥
Mantra 5
प्र त्वा नमोभिरिन्दव इन्द्र सोमा असृक्षत । महे भराय कारिणः ॥
హే ఇంద్రా, నమస్కారమయ కర్మలతో సోమధారలు నీ వైపు ముందుకు విడువబడుతున్నాయి; అంతరంలోని కారిణః (సాధక-శక్తులు) వాటిని మహా భారము—బలము, సిద్ధి పరిపూర్ణంగా మోసే గొప్ప వాహనం—కోసం ప్రేరేపిస్తారు॥
Mantra 6
पुनानो रूपे अव्यये विश्वा अर्षन्नभि श्रियः । शूरो न गोषु तिष्ठति ॥
అవ్యయ రూపంలో తనను తాను శుద్ధి చేసుకుంటూ, అతడు సమస్త శ్రియః (దీప్తులు) వైపు ప్రవహిస్తాడు. వీరుడిలా గోషు—కిరణాలు/గోవుల మధ్య—దృఢంగా నిలుస్తాడు; జ్ఞానపు ప్రకాశమయ గోమందలను కాపాడి ధరిస్తాడు॥
Mantra 7
दिवो न सानु पिप्युषी धारा सुतस्य वेधसः । वृथा पवित्रे अर्षति ॥
ద్యౌః యొక్క సాను (శిఖరం) వలె, వేదస్ (కర్మనిపుణ ఋషి) పిండిన సోమరసపు ఉప్పొంగే ధార పవిత్రం (పవిత్రక) గుండా ప్రవహిస్తుంది—వృథా కాదు; కర్మసిద్ధి కొరకు.
Mantra 8
त्वं सोम विपश्चितं तना पुनान आयुषु । अव्यो वारं वि धावसि ॥
ఓ సోమా, నీవు నీ స్వభావంతోనే నిన్ను నీవే శుద్ధి చేసుకుంటూ, అవి (ఉన్న) వడపోత మార్గం గుండా వేగంగా ధావిస్తావు; ఆయుషు (జీవనశక్తులు) మరింత మరింత విపశ్చిత్—వివేకవంతంగా, ప్రకాశవంతంగా—అగునట్లు చేస్తావు.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is pressed and purified, describing his swift flow through the filter and his power to inspire ecstasy, strength, and clear understanding.
Indra is the chief receiver of Soma in many Vedic rituals; the hymn emphasizes that purified Soma strengthens Indra’s might and supports victorious, effective power.
Ritually, Soma is filtered through sheep’s wool to clarify the juice. Symbolically, it points to inner purification—refining the mind and life-force into brighter, more discerning awareness.
Ask anything about Sukta 16 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.