Sukta 16

Mantra 1

प्र ते सोतार ओण्यो रसं मदाय घृष्वये । सर्गो न तक्त्येतशः ॥

હે સોમ! તારા માટે સોતારાઓ આનંદ (મદ) અને તેજસ્વી ઉષ્મા માટે રસને આગળ વહેંચે છે; છૂટેલી ધારા જેમ તે વેગે ધસી જાય છે, અને દોડમાં પ્રેરિત ઝડપી અશ્વ જેમ આગળ ધપે છે.

Mantra 2

क्रत्वा दक्षस्य रथ्यमपो वसानमन्धसा । गोषामण्वेषु सश्चिम ॥

ક્રતુ અને દક્ષતાની શક્તિથી તે કુશળતાના રથમાર્ગ સમાન બને છે; અંધસ (પિષાયેલ રસ) સાથે જળોમાં આવરિત થઈ, તે સૂક્ષ્મ પથોમાં ગતિ કરે છે—જ્ઞાનની તેજસ્વી ગાયો શોધતો.

Mantra 3

अनप्तमप्सु दुष्टरं सोमं पवित्र आ सृज । पुनीहीन्द्राय पातवे ॥

જળોમાં અબંધ અને પાર કરવો કઠિન એવા સોમને પવિત્ર (છાણણી)માં છોડ; ઇન્દ્રના પાન માટે તેને શુદ્ધ કર—જેથી તેજસ્વી બળના સ્વામી ઇન્દ્રે સ્પષ્ટ થયેલ આનંદ ગ્રહણ કરે.

Mantra 4

प्र पुनानस्य चेतसा सोमः पवित्रे अर्षति । क्रत्वा सधस्थमासदत् ॥

જાગૃત ચેતનાથી શુદ્ધ થયેલો સોમ પવિત્ર (છાણણી)માં વહેતો આગળ ધસી જાય છે; ક્રતુ—ઇચ્છાશક્તિ અને સદ્-સંકલ્પથી—તે સધસ્થમાં આવી પોતાનું આસન ગ્રહણ કરે છે.

Mantra 5

प्र त्वा नमोभिरिन्दव इन्द्र सोमा असृक्षत । महे भराय कारिणः ॥

હે ઇન્દ્ર, નમસ્કાર-કર્મોથી સોમના પ્રવાહો તારી તરફ આગળ છોડવામાં આવે છે; આંતરિક કારિણો તેમને મહાન ભાર માટે—શક્તિ અને પૂર્ણતાનું વિશાળ વહન—મોકલે છે.

Mantra 6

पुनानो रूपे अव्यये विश्वा अर्षन्नभि श्रियः । शूरो न गोषु तिष्ठति ॥

અવ્યય રૂપમાં પોતાને શુદ્ધ કરતો તે સર્વ શ્રીઓ તરફ વહે છે; શૂરવીર સમો તે ગોષુ—કિરણ-ગાયો વચ્ચે—અડગ ઊભો રહે છે, જ્ઞાનના તેજસ્વી ઝુંડને ધારણ અને રક્ષણ કરે છે.

Mantra 7

दिवो न सानु पिप्युषी धारा सुतस्य वेधसः । वृथा पवित्रे अर्षति ॥

દિવ્ય સાનુ (આકાશની કાંઠા/શિખર) સમાન, વેધસ્—વિદ્વાન કાર્યકર્તાના દબાયેલા સોમની ફૂલતી ધારા પવિત્રક (પવિત્ર કરનાર છાણણી)માંથી વહે છે; વ્યર્થ નહિ—કર્મની સિદ્ધિ માટે જ તે અર્ષે છે.

Mantra 8

त्वं सोम विपश्चितं तना पुनान आयुषु । अव्यो वारं वि धावसि ॥

હે સોમ, તું સ્વભાવથી જ પોતાને પવિત્ર કરતો, અવ્ય (ઊનના) વાર—ઊનના છાણણીમાંથી દોડે છે; અને આયુષુ—જીવનશક્તિઓને વધુ ને વધુ વિપશ્ચિત્ (વિવેકી, પ્રકાશમાન) બનાવે છે.