Sukta 11
Sukta 9.11
ഈ പവമാന സോമസ്തുതിയിൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ഇന്ദുവിനെ—അവൻ ചാലകങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകി ദേവന്മാരിലേക്കു വേഗം ചെന്നെത്തുകയും ദിവ്യശക്തികളെ ലഭ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനായി—ഗാനസ്തുതിക്കു വിളിക്കുന്നു. സോമത്തിന്റെ മാധുര്യവും ഉത്സാഹം പകരുന്ന ശക്തിയും പുകഴ്ത്തി, സമ്പത്ത്, വീരവീര്യം, വിജയകരമായ സഹചാരിത്വം—പ്രത്യേകിച്ച് ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഐക്യത്തിൽ—അവനിൽ നിന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
उपास्मै गायता नरः पवमानायेन्दवे । अभि देवाँ इयक्षते ॥
ഹേ നരന്മാരേ, അവനോടടുത്ത് പാടുവിൻ—പവമാന ഇന്ദുവിന്നായി. അവൻ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞ് ദേവന്മാരിലേക്കു യജിക്കുന്നു; ദിവ്യശക്തികളെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു.
Mantra 2
अभि ते मधुना पयोऽथर्वाणो अशिश्रयुः । देवं देवाय देवयु ॥
മധുര മധുവാൽ മിശ്രിതമായ പയസ്സുമായി അഥർവണർ നിനക്കരികേ ആശ്രയിച്ചു ചേർന്നു. ദേവൻ ദേവനിലേക്കു—ദേവങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ (ദേവയു) അർപ്പിതനാകുന്നു.
Mantra 3
स नः पवस्व शं गवे शं जनाय शमर्वते । शं राजन्नोषधीभ्यः ॥
ഹേ സോമ, ഞങ്ങൾക്കായി ശുദ്ധനായി ഒഴുകുക—ഗവയ്ക്കു ശാന്തി, ജനത്തിനും ശാന്തി, അർവതിനും ശാന്തി; കൂടാതെ ഹേ രാജൻ, ഔഷധികൾക്കും ശാന്തിയാകുക.
Mantra 4
बभ्रवे नु स्वतवसेऽरुणाय दिविस्पृशे । सोमाय गाथमर्चत ॥
ഇപ്പോൾ സോമനു ഗാഥ പാടുക—ബഭ്രവ (തവിട്ടു-സ്വർണ്ണ), സ്വതവസേ (സ്വയം-ശക്തിമാൻ), അരുണ (ഉഷസ്സിന്റെ വർണ്ണം), ദിവിസ്പൃശ് (സ്വർഗ്ഗത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന) അവനു.
Mantra 5
हस्तच्युतेभिरद्रिभिः सुतं सोमं पुनीतन । मधावा धावता मधु ॥
കൈയിൽ നിന്ന് വഴുതി പോകുന്ന അദ്രി-കല്ലുകളാൽ പിഴിഞ്ഞ സോമത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുവിൻ. മധുരസത്തോടെ വേഗം ഒഴുകുവിൻ—മധുരതയിൽ തന്നെ മധുരാനന്ദമായി മാറുവിൻ.
Mantra 6
नमसेदुप सीदत दध्नेदभि श्रीणीतन । इन्दुमिन्द्रे दधातन ॥
നമസ്കാരത്തോടെ സമീപത്ത് ഇരിക്കുവിൻ; തൈരോടെ അതിനെ കലർത്തി സമൃദ്ധമാക്കുവിൻ. പ്രകാശമുള്ള തുള്ളി—ഇന്ദു—യെ ഇന്ദ്രനിൽ സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Mantra 7
अमित्रहा विचर्षणिः पवस्व सोम शं गवे । देवेभ्यो अनुकामकृत् ॥
ഹേ സോമ, അമിത്രഹാ, വിശാലമായ പ്രകാശദർശനമുള്ളവനേ, ഗവയ്ക്കു ശാന്തിയും യുക്തമായ വർദ്ധനയും ലഭിക്കുവാൻ ശുദ്ധിയിൽ ഒഴുകുക. ദേവന്മാരുടെ അനുകൂല ഇച്ഛ നിറവേറ്റുന്നവനാകുക.
Mantra 8
इन्द्राय सोम पातवे मदाय परि षिच्यसे । मनश्चिन्मनसस्पतिः ॥
ഹേ സോമ, ഇന്ദ്രൻ പാനം ചെയ്യേണ്ടതിന്, ഉയർത്തുന്ന മദത്തിനായി, നീ എല്ലാടവും ചുറ്റും ഒഴുകി ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു. നീ മനസ്സിന്റെ അധിപൻ; മനസ്സും നിന്റെ അധീനത്തിലാണ്.
Mantra 9
पवमान सुवीर्यं रयिं सोम रिरीहि नः । इन्दविन्द्रेण नो युजा ॥
ഹേ പവമാന സോമ, ഞങ്ങൾക്ക് സുവീര്യം—വീരശക്തിയുടെ സമൃദ്ധി—ഉം റയി, സമ്പത്തും നൽകുക. ഹേ ഇന്ദു, ഇന്ദ്രനോടു യുക്തനായി, ഞങ്ങളുടെ സഹചാരിയായിരിക്കുക.
Inside Sukta 11
How it unfolds
- Where it opens
An exhortation to sing close to the purifying Indu as he advances toward the gods, bringing divine presence within reach.
- Development
Ritual images intensify: Soma is pressed by stones, purified, and urged to run with sweetness—his flow becomes both offering and power.
- Climax
A direct petition for suvīrya and ṛayi, with Soma explicitly yoked with Indra as the force of conquest and victory.
- Where it settles
The hymn settles into assured request and alignment: purified Soma, allied with Indra, is invoked to remain a sustaining companion and benefactor.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionMediator and invigorator: he quickens Indra and the gods, sustains ṛta through consecrated flow, and translates earthly pressing into divine nourishment and victorious force.
- Inner significanceThe clarified current of consciousness: the mind’s raw impulses are ‘pressed,’ filtered, and refined into luminous joy (ānanda), courage, and focused power aligned with truth.
The seer
- Anukramaṇī-attributed seer (Pavamāna Soma tradition; specific ṛṣi uncertain)Associated with the Ninth Maṇḍala’s Soma-Pavamāna corpus, where hymns are organized around the ritual and mystical process of Soma purification rather than a single, clearly named family seer.
Famous verses
उपास्मै गायता नरः पवमानायेन्दवे । अभि देवाँ इयक्षते ॥madhāv ā dhāvatā madhu
indreṇa no yujā
Attributes of the deity
- Purifier (pavamāna) and clarifier
- Honeyed sweetness (madhu) and delight-giver
- Luminous drop/stream (indu)
- Ritual potency that ‘reaches the gods’
- Allied with Indra for victory and strength
Also by this seer
- Connected broadly to RV Maṇḍala 9 (Pavamāna hymns) used in Soma pressing liturgy
- Later ritual recensions and Sāmavedic chant traditions draw heavily on Mandala 9 verses
The rite, step by step
- Soma stalks are pressed with stones (adri) to express the juice
- The expressed Soma is mixed/clarified and guided to the strainer (often woolen filter)
- Pavamāna flow is accompanied by sung stotras/recitations invoking Indu’s purification
- Purified Soma is collected in vessels and offered in libations to the deities
- Petitions are made for ṛayi (wealth), suvīrya (heroic vigor), and victory with Indra
Offerings
- Purified Soma libations
- Ghee/clarified butter (as accompanying oblation in the broader rite)
- Grain-cakes or supplementary offerings depending on the Soma ritual context
Frequently Asked Questions
The hymn addresses Soma as Pavamāna—Indu, the purified Soma-juice flowing through the strainer—often invoked as a power that strengthens the gods and blesses the worshiper.
“Pavamāna” means “purifying” or “being purified.” It refers to Soma as he is clarified in the ritual, symbolizing a refined, luminous power that becomes fit for offering.
Indra is Soma’s chief beneficiary and ally in many Vedic hymns. This sukta asks Soma, yoked with Indra, to bring strength, wealth, and victory—linking ritual offering to heroic power.
Ask anything about Sukta 11 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
