Sukta 10
Sukta 9.10
ഈ സോമ പവമാന സ്തോത്രം പിഴിഞ്ഞ്, ശോധിച്ച്, പ്രവാഹത്തിലാക്കി വിടുമ്പോൾ സ്വയംപ്രേരിതമായി പാഞ്ഞൊഴുകുന്ന ശുദ്ധീകരിച്ച സോമധാരയുടെ വേഗത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നു; അത് റായീ (പൂർണ്ണത, സമ്പത്ത്, സത്തയുടെ നിറവ്) ലക്ഷ്യമാക്കി ഒഴുകുന്നു. സോമൻ പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ഒഴുക്ക് സൂര്യപ്രഭയുമായി (വിവസ്വത്), ഉഷസ്സിന്റെ അനുഗ്രഹവുമായി (ഉഷസ്, ഭഗ) കൂടാതെ ദർശകന്റെ അന്തർനേത്രത്തിന് ദൃശ്യമാകുന്ന മറഞ്ഞ സ്വർഗ്ഗീയ സ്ഥാനവുമായി സ്തോത്രം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—യജ്ഞത്തിലെ ശുദ്ധീകരണം ബോധത്തിന്റെ ഉയർച്ചയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു എന്ന സൂചനയായി.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥
അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു—സ്വയം പ്രേരിതരായി—രഥങ്ങളുപോലെ, ശ്രവസിനായി ആകാംക്ഷയുള്ള അശ്വങ്ങളുപോലെ; സോമശക്തികൾ റായീ (സമൃദ്ധി/അസ്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണത)യിലേക്കു പടിയിറങ്ങുന്നു.
Mantra 2
हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः । भरासः कारिणामिव ॥
രഥങ്ങളെപ്പോലെ പ്രേരിതരായി, അവർ (ദിവ്യഗ്രഹണത്തിന്റെ) രണ്ടു കൈകളിൽ തങ്ങളെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു; അവർ ഭാരവാഹികൾ—ശില്പികളുപോലെ, ആനന്ദ-രസത്തിന്റെ തത്ത്വം രൂപപ്പെടുത്തി രൂപത്തിൽ ധരിക്കുന്നു.
Mantra 3
राजानो न प्रशस्तिभिः सोमासो गोभिरञ्जते । यज्ञो न सप्त धातृभिः ॥
രാജാക്കന്മാർ അഭിഷേക-സ്തുതികളോടെ ഉള്ളതുപോലെ, സോമധാരകൾ ഗോ-കിരണങ്ങളാൽ (പ്രകാശ-രശ്മികളാൽ) തങ്ങളെ അഭിഷേകിക്കുന്നു; ഏഴ് ധാതൃകൾ രൂപപ്പെടുത്തിയ യജ്ഞംപോലെ, അവർ ഋത-കർമ്മത്തിൽ ക്രമബദ്ധമായ രൂപം ധരിക്കുന്നു.
Mantra 4
परि सुवानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा । सुता अर्षन्ति धारया ॥
ചുറ്റും, പിഴിഞ്ഞ പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദുക്കൾ വാക്കാൽ വീർപ്പോടെ, മദ (ഉല്ലാസം) നിമിത്തം അവരുടെ ധാരയിൽ ഒഴുകുന്നു; സുതരായി, അവർ അവിച്ഛിന്ന പ്രവാഹമായി പാഞ്ഞുപോകുന്നു.
Mantra 5
आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥
വിവസ്വത്തിന്റെ തേജസ്സിനെ പാനം ചെയ്ത് അവർ ഉഷസ്സിന്റെ ഭാഗ്യഭാഗം (ഭഗം) ജനിപ്പിക്കുന്നു; പ്രകാശമയ സൂരന്മാർ സൂക്ഷ്മ തന്തുവിനെ വിരിപ്പിക്കുന്നു—അസ്തിത്വത്തിൽ പ്രകാശത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മ പാത പടർത്തുന്നു.
Mantra 6
अप द्वारा मतीनां प्रत्ना ऋण्वन्ति कारवः । वृष्णो हरस आयवः ॥
മതികളുടെ വാതിലുകൾ പ്രാചീന കാരവർ (വാക്കിന്റെ നിർമ്മാതാക്കൾ) തുറക്കുന്നു; വൃഷ്ണന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന ഹരസ്സിലേക്കു ആയവർ—അന്വേഷകർ—മുന്നോട്ടു പാഞ്ഞുചേരുന്നു.
Mantra 7
समीचीनास आसते होतारः सप्तजामयः । पदमेकस्य पिप्रतः ॥
സമീചീനമായി ഏകോപിതരായി സപ്തജാമയ ഹോതാക്കൾ ആസനം ഏൽക്കുന്നു; ഏകന്റെ പദത്തെ അവർ പൂരിപ്പിച്ച് ദൃഢമാക്കുന്നു—ദൈവത്തിന്റെ ഏക അധിഷ്ഠാനം.
Mantra 8
नाभा नाभिं न आ ददे चक्षुश्चित्सूर्ये सचा । कवेरपत्यमा दुहे ॥
അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് നാഭി—അസ്തിത്വത്തിന്റെ മദ്ധ്യഗന്ധി—നൽകുന്നു; സൂര്യനോടൊപ്പം സഹചാരിയായി ദൃഷ്ടിയുടെ കണ്ണും നൽകുന്നു. കവിയുടെ അപത്യത്തെ അവൻ ഞങ്ങൾക്കായി ദോഹിക്കുന്നു—പ്രേരിതജ്ഞാനത്തിന്റെ ജനനം.
Mantra 9
अभि प्रिया दिवस्पदमध्वर्युभिर्गुहा हितम् । सूरः पश्यति चक्षसा ॥
ദിവ്യത്തിന്റെ പ്രിയ പദത്തിലേക്ക്—ഗുഹയിൽ നിഹിതമായതു—അധ്വര്യുക്കൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. പ്രകാശമുള്ള സൂരൻ (ദ്രഷ്ടാവ്) അതിനെ ചക്ഷുസ്സാൽ കാണുന്നു.
Inside Sukta 10
How it unfolds
- Where it opens
Soma-powers surge forth self-impelled—swift as chariots and eager steeds—moving toward rāyī (plenitude).
- Development
As the flow brightens, Soma is linked with Vivasvat’s radiance and Dawn’s portion (Bhaga), spreading a subtle ‘thread/path’ of light through existence.
- Climax
The hymn culminates in the revelation of a beloved ‘station of heaven’ hidden in secrecy, set in the rite, and truly seen by the luminous seer with inner vision.
- Where it settles
The movement settles into assured perception and attainment: purified Soma becomes the means by which the hidden goal is approached and beheld—ritual action and spiritual sight aligned.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between earth and heaven through the sacrifice: invigorating the gods, sustaining ṛta (cosmic order), and generating prosperity, vitality, and victorious force for the sacrificer.
- Inner significanceSoma’s ‘purification’ symbolizes the refinement of mind and speech—raw impulse becoming clarified inspiration; his bright flow is the awakening current that opens vision (cakṣas) and leads toward the ‘beloved station of heaven’ hidden within.
The seer
- Anukramaṇī tradition: Ascribed to the Soma Pavamāna seersThis hymn belongs to Maṇḍala 9 (the Pavamāna book), where many sūktas are transmitted without a clearly individualized r̥ṣi; the focus is the inspired vision of Soma’s purification rather than a single named author.
Famous verses
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥divas padam
Attributes of the deity
- Purifying flow (pavamāna) through the filter (pavitra)
- Swift, self-impelled movement (like ratha/arvant)
- Luminous/solar affinity (Vivasvat, Sūrya imagery)
- Bestower of rāyī (wealth, plenitude)
- Bringer of dawn-blessing (Uṣas, Bhaga)
- Revealer of hidden heavenly seat (divas padam, guhā)
Also by this seer
- Maṇḍala 9 generally: extensive Soma Pavamāna corpus used in Soma-sacrifice recitation
- Related Pavamāna hymns in RV 9 that describe Soma’s flow through the filter (pavitra) and his bestowal of wealth, light, and inspiration
The rite, step by step
- Soma stalks are pressed and the juice is expressed (savana context).
- The juice is mixed/clarified and strained through the filter (pavitra), becoming ‘pavamāna’.
- Mantras praise Soma’s swift, self-driven flow and invite his increase of rāyī and inspiration.
- The purified Soma is set forth for offering; priests (including Adhvaryu) arrange the rite and vessels.
- Libations are offered to the gods; the sacrificer seeks prosperity, clarity, and victorious strength.
Offerings
- Purified Soma-juice (libations)
- Associated oblations customary to Soma rites (e.g., ghee/clarifying accompaniments depending on śrauta procedure)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his purified, flowing form—Soma Pavamāna—especially as he is pressed and strained in the Soma sacrifice.
As Soma is purified, he moves swiftly like a racing chariot and brings prosperity and clarity; the hymn says this purified flow also leads to a higher, hidden ‘heavenly’ goal that can be inwardly seen.
Because purified Soma is described as becoming bright and radiant; the Dawn’s blessing and solar light symbolize the awakening of vision and the spreading of a subtle path of illumination in life and ritual.
Ask anything about Sukta 10 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
