Sukta 102
Sukta 9.102
Traditional Soma Pavamāna seer-line (exact attribution varies by hymn index; commonly Bhṛgu/Angiras-related for Book 9 sequences)
Soma Pavamāna
Jagatī (probable for opening of RV 9.102)
ഈ സോമ പവമാന സൂക്തം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട സോമത്തെ വളരുന്ന, ദീപ്തമായ ശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു; അത് ‘ഋതത്തിന്റെ ദീപ്തമായ ചിന്ത’യെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും യാഗം മുന്നേറാൻ ഇടയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സോമൻ പ്രിയനും സർവ്വവ്യാപിയുമായതായി വരച്ചുകാട്ടപ്പെടുന്നു; ഒരേ നിയമം (വ്രത) കീഴിൽ ദേവന്മാരെ ഏകോപിപ്പിച്ച്, ‘സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഗോശാല/ബന്ധനം’ തുറന്ന് വെളിച്ചവും ക്രമവും യാഗത്തിലേക്കും ലോകത്തിലേക്കും വിടുവിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
क्राणा शिशुर्महीनां हिन्वन्नृतस्य दीधितिम् । विश्वा परि प्रिया भुवदध द्विता ॥
വളരുന്നവൻ, മഹത്തുകളുടെ ശിശു, ഋതത്തിന്റെ ദീധിതി—പ്രകാശമുള്ള ചിന്തയെ ഉണർത്തുന്നു. എല്ലാം ചുറ്റിപ്പറ്റി അവൻ പ്രിയനാകുന്നു; പിന്നെയും പിന്നെയും, ഭാവത്തിൽ ഋതത്തിന്റെ ആനന്ദം സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 2
उप त्रितस्य पाष्योरभक्त यद्गुहा पदम् । यज्ञस्य सप्त धामभिरध प्रियम् ॥
ത്രിതന്റെ ഇരുപാർശ്വങ്ങളോടു ചേർന്ന് അവൻ തന്റെ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുത്തു—ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന രഹസ്യ പദം ഉള്ളിടത്ത്; പിന്നെ യജ്ഞത്തിന്റെ ഏഴ് ധാമങ്ങൾ/ശക്തികൾകൊണ്ട് അവൻ കർമത്തിനുള്ളിൽ പ്രിയൻ (ആനന്ദസ്വരൂപൻ) ആകുന്നു.
Mantra 3
त्रीणि त्रितस्य धारया पृष्ठेष्वेरया रयिम् । मिमीते अस्य योजना वि सुक्रतुः ॥
സ്വധാരയാൽ അവൻ ത്രിതന്റെ ഉയരങ്ങളിൽ ഉള്ള സമ്പത്തിനെ—ത്രിവിധമായി—പ്രവർത്തനത്തിലാക്കുന്നു; സുക്രതു (പ്രകാശമയ സംകല്പമുള്ളവൻ) അതിന്റെ യോജനങ്ങൾ, ബന്ധങ്ങൾ, വ്യാപ്തികൾ എന്നിവയെ യഥാക്രമം അളന്നു ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 4
जज्ञानं सप्त मातरो वेधामशासत श्रिये । अयं ध्रुवो रयीणां चिकेत यत् ॥
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, ഏഴ് മാതാക്കൾ വേധാ (ജ്ഞാതാവ്)നെ ശ്രീ (തേജസ്സു)വിനായി പ്രവർത്തിയിൽ നിയോഗിച്ചു; പിന്നെ അവൻ ആ സത്യത്തെ ജാഗ്രതയായി തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, സമ്പത്തുകളുടെ ധ്രുവമായ അടിസ്ഥാനം ആകുന്നു.
Mantra 5
अस्य व्रते सजोषसो विश्वे देवासो अद्रुहः । स्पार्हा भवन्ति रन्तयो जुषन्त यत् ॥
അസ്യ വ്രതത്തിൽ—അവന്റെ നിയമിത പ്രവർത്തനധർമ്മത്തിൽ—എല്ലാ ദേവന്മാരും സജോഷസഃ (ഏകമനസ്സോടെ), അദ്രുഹഃ (വൈരമില്ലാതെ) ആകുന്നു. സ്പാർഹാ (ആഗ്രഹനീയമായ) രന്തയഃ (ആനന്ദങ്ങൾ) പൂർണ്ണമാകുന്നു; യത്—ആ ഋതക്രമം സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ—അവർ അവനോട് സമ്മതിച്ചു ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു.
Mantra 6
यमी गर्भमृतावृधो दृशे चारुमजीजनन् । कविं मंहिष्ठमध्वरे पुरुस्पृहम् ॥
ഋതാവൃധഃ (ഋതത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവർ) അവനെ ഗർഭവത്തായ ശക്തിയായി ജനിപ്പിച്ചു—കാണാൻ മനോഹരം. അധ്വര (യജ്ഞ)ത്തിൽ കവി, അത്യന്തം ദാനശീലൻ; പലർക്കും പുരുസ്പൃഹ (ബഹുജനാകാംക്ഷിതൻ).
Mantra 7
समीचीने अभि त्मना यह्वी ऋतस्य मातरा । तन्वाना यज्ञमानुषग्यदञ्जते ॥
ഋതസ്യ മാതരാ—ഋതത്തിന്റെ രണ്ടു മഹാശക്തിയുള്ള മാതൃശക്തികൾ—സമീചീനേ (മുഖാമുഖമായി) സ്വശക്തിയാൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. മാനുഷഗ് (മാനവക്രമത്തിൽ) യജ്ഞത്തെ വ്യാപിപ്പിച്ചു, യത്—ആ ദിവ്യ പ്രവർത്തനത്തിനായി—അത് അഭിഷേകം ചെയ്തു/സജ്ജമാക്കുന്നു.
Mantra 8
क्रत्वा शुक्रेभिरक्षभिॠणोरप व्रजं दिवः । हिन्वन्नृतस्य दीधितिं प्राध्वरे ॥
ക്രതു (സങ്കൽപശക്തി)കൊണ്ട്, പ്രകാശമുള്ള ‘അക്ഷ’ (നേത്രങ്ങൾ) സഹിതം, അവൻ ദ്യൗവിന്റെ വ്രജം (ഗോശാല/വേലി) തുറക്കുന്നു; ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിന്റെ ദീധിതി (പ്രകാശമയ പ്രേരണ)യെ മുന്നോട്ട് തള്ളിക്കൊണ്ട്, അധ്വര (യജ്ഞ)ത്തിൽ അതിനെ പുരോഗമിപ്പിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna—Soma as he is being purified and flowing through the filter during the soma ritual.
It means Soma energizes truth-aligned inspiration (ṛta) so that clear insight and right order become active in the mind and in the sacrifice.
It is a symbolic image for a heavenly enclosure holding light, abundance, or divine powers; Soma ‘opens’ it by his luminous force, releasing that wealth into the rite and the world.
Ask anything about Sukta 102 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.