Sukta 102
Sukta 9.102
Traditional Soma Pavamāna seer-line (exact attribution varies by hymn index; commonly Bhṛgu/Angiras-related for Book 9 sequences)
Soma Pavamāna
Jagatī (probable for opening of RV 9.102)
ఈ సోమ పావమాన స్తోత్రం శుద్ధి చేయబడిన సోమాన్ని వృద్ధిచెందే, ప్రకాశమయ శక్తిగా స్తుతిస్తుంది; అది ‘ఋత’ యొక్క “ప్రకాశించే ఆలోచన”ను ప్రేరేపించి యజ్ఞాన్ని ముందుకు నడిపిస్తుంది. సోమం ప్రియమైనదిగా, సర్వవ్యాపిగా చిత్రించబడుతుంది; అది దేవతలను ఒకే నియమం (వ్రత) కింద సమన్వయం చేసి, “దివ్య గోశాల”ను తెరచి, యజ్ఞంలోను లోకంలోను వెలుగు మరియు క్రమాన్ని విడుదల చేస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
क्राणा शिशुर्महीनां हिन्वन्नृतस्य दीधितिम् । विश्वा परि प्रिया भुवदध द्विता ॥
వృద్ధి చెందుతూ, మహానుల శిశువు ఋత యొక్క దీప్తమైన ఆలోచన (దీధితి) ను ప్రేరేపిస్తాడు. సమస్తాన్ని పరివ్యాప్తం చేసి, అతడు ప్రియుడవుతాడు; తరువాత మళ్లీ మళ్లీ (ద్వితా) సత్త్వంలో ఋత యొక్క ఆనందాన్ని స్థాపిస్తాడు.
Mantra 2
उप त्रितस्य पाष्योरभक्त यद्गुहा पदम् । यज्ञस्य सप्त धामभिरध प्रियम् ॥
త్రితుని రెండు పార్శ్వాల సమీపంలో అతడు తన స్థానాన్ని పొందాడు—గుహలో దాగి ఉన్న ఆ గూఢ పదం ఉన్న చోట. ఆపై యజ్ఞపు ఏడు ధామాలు/శక్తుల ద్వారా అతడు కర్మలో అంతరంగా ప్రియుడు (ఆనందం) అవుతాడు.
Mantra 3
त्रीणि त्रितस्य धारया पृष्ठेष्वेरया रयिम् । मिमीते अस्य योजना वि सुक्रतुः ॥
తన ధారతో అతడు త్రితుని ఉన్నత పృష్ఠాలపై—త్రివిధంగా—రయి (సమృద్ధి)ని ప్రవహింపజేసి ప్రేరేపిస్తాడు. సుక్రతు (దీప్త సంకల్పవంతుడు) అతని యోజనాలు—సంయోగాలు, విస్తారాలు—నియమంగా కొలిచి స్థాపిస్తాడు.
Mantra 4
जज्ञानं सप्त मातरो वेधामशासत श्रिये । अयं ध्रुवो रयीणां चिकेत यत् ॥
అతడు జన్మించినప్పుడు, ఏడు మాతృలు వేదా (జ్ఞాత)ను శ్రీ (తేజస్సు/సమృద్ధి) కొరకు కార్యంలో నియమించారు. అతడు ఆ సత్యాన్ని గ్రహించినప్పుడు, రయుల (ధనాల)కు ధ్రువ ఆధారంగా స్థిరపడతాడు.
Mantra 5
अस्य व्रते सजोषसो विश्वे देवासो अद्रुहः । स्पार्हा भवन्ति रन्तयो जुषन्त यत् ॥
అతని వ్రతంలో (నియత కర్మ-ధర్మంలో) సమస్త దేవతలు ఏకమనస్కులై, అద్రుహ—వైరరహితులుగా ఉంటారు. స్పృహణీయ ఆనంద-రసాలు పరిపూర్ణమవుతాయి; ఆ ఋతం (సరైన విశ్వ-వ్యవస్థ) స్థాపితమైనప్పుడు వారు అతనిని అంగీకరిస్తారు.
Mantra 6
यमी गर्भमृतावृधो दृशे चारुमजीजनन् । कविं मंहिष्ठमध्वरे पुरुस्पृहम् ॥
ఋత-వృద్ధులు (సత్యాన్ని పెంపొందించువారు) అతనిని గర్భమున్న శక్తిరూపంగా జన్మింపజేశారు—చూడటానికి మనోహరుడు. అతడు కవి; అధ్వరం (యజ్ఞం) లో అత్యంత దాత; అనేకులచే ఆకాంక్షితుడు.
Mantra 7
समीचीने अभि त्मना यह्वी ऋतस्य मातरा । तन्वाना यज्ञमानुषग्यदञ्जते ॥
ఋతానికి చెందిన రెండు మహామాతలు, పరస్పరం ఎదురెదురుగా, తమ స్వబలంతోనే కదులుతాయి. మానవ క్రమంలో యజ్ఞాన్ని విస్తరింపజేస్తూ, దానిని ఆ (దైవ కార్యం) కొరకు అభిషేకించి/సన్నద్ధం చేస్తాయి.
Mantra 8
क्रत्वा शुक्रेभिरक्षभिॠणोरप व्रजं दिवः । हिन्वन्नृतस्य दीधितिं प्राध्वरे ॥
క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) చేత, ప్రకాశవంతమైన ‘అక్ష’ (నేత్రాలు/కిరణాలు) తో ఆయన దివ్య వ్రజం (గో-ఆవాసం/వలయం) ను తెరుస్తాడు. ఋత (సత్య-నియమం) యొక్క దీధితి (దీప్త ప్రేరణ) ను ముందుకు నడిపిస్తూ, అధ్వర (యజ్ఞం) లో దానిని ప్రవహింపజేస్తాడు.
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna—Soma as he is being purified and flowing through the filter during the soma ritual.
It means Soma energizes truth-aligned inspiration (ṛta) so that clear insight and right order become active in the mind and in the sacrifice.
It is a symbolic image for a heavenly enclosure holding light, abundance, or divine powers; Soma ‘opens’ it by his luminous force, releasing that wealth into the rite and the world.
Ask anything about Sukta 102 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.