
Sukta 7.99
Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ഈ സൂക്തം വിഷ്ണുവിനെ അളവറ്റതും സർവ്വവ്യാപകവുമായ ശക്തിയായി സ്തുതിക്കുന്നു; അവന്റെ മഹത്വം ആരും പൂർണ്ണമായി എത്തിപ്പിടിക്കാനാവില്ല, അവൻ പരമലോകത്തെ അറിയുന്നവനുമാണ്. യജ്ഞത്തിനായി വിശാലമായ സ്ഥലം ഒരുക്കുക, സൂര്യൻ, ഉഷസ്, അഗ്നി എന്നിവ സ്ഥാപിക്കുക, ശത്രുക്കളുടെ കപടവഞ്ചനകളെ ജയിക്കുക എന്നീ ലോകക്രമം സ്ഥാപിക്കുന്ന അവന്റെ കൃത്യങ്ങളെ ഇത് സ്മരിക്കുന്നു. അവസാനം ദീർഘകാല സംരക്ഷണത്തിനും ക്ഷേമത്തിനുമായി ഔപചാരികമായ വഷട് ആഹ്വാനത്തോടെ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति । उभे ते विद्म रजसी पृथिव्या विष्णो देव त्वं परमस्य वित्से ॥
സ്വന്തം തനുവാൽ അളവിന് അതീതമായി വളരുന്ന നിന്റെ മഹിമയെ ആരും എത്തിപ്പിടിക്കുകയില്ല. നിന്റെ രണ്ടു തേജോമയ റജസ്സുകളെയും പൃഥ്വിയെയും ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ഹേ വിഷ്ണോ ദേവ, നീ പരമത്തിന്റെ ജ്ഞാനിയും അധിപതിയും ആകുന്നു.
Mantra 2
न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमाप । उदस्तभ्ना नाकमृष्वं बृहन्तं दाधर्थ प्राचीं ककुभं पृथिव्याः ॥
ഹേ വിഷ്ണോ ദേവ, ജനിക്കുമ്പോഴും ജനിച്ചിട്ടും നീ നിന്റെ മഹിമയുടെ പരമാന്തം കൈവരിച്ചിട്ടില്ല. നീ മുകളിലെ ഉയർന്നതും വിശാലവുമായ നാകം (ആകാശം) താങ്ങിനിർത്തി; പൃഥ്വിയുടെ കിഴക്കൻ ഉയരം, കകുഭം—ശിഖരം—ദൃഢമായി സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 3
इरावती धेनुमती हि भूतं सूयवसिनी मनुषे दशस्या । व्यस्तभ्ना रोदसी विष्णवेते दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः ॥
ഇരാവതീ, ധേനുമതീ—പാൽപകരുന്ന ശക്തിയിൽ സമൃദ്ധ, സുവയവസിനീ—നല്ല മേയൽപ്പുല്ലുള്ളവൾ—മനുഷ്യന് സേവ്യവും പോഷ്യവും ആയിത്തീർന്നു. ഹേ (ഇന്ദ്ര-വിഷ്ണൂ), വിഷ്ണുവിനായി നിങ്ങൾ ഈ രണ്ടു ലോകങ്ങളെ—ദ്യൗഃയും പൃഥിവിയും—വേർതിരിച്ച് താങ്ങിനിർത്തി; കിരണങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തോടെ പൃഥിവിയെ എല്ലാടവും ധരിച്ചു കാത്തു.
Mantra 4
उरुं यज्ञाय चक्रथुरु लोकं जनयन्ता सूर्यमुषासमग्निम् । दासस्य चिद्वृषशिप्रस्य माया जघ्नथुर्नरा पृतनाज्येषु ॥
യജ്ഞത്തിനായി നിങ്ങൾ ഇരുവരും വിശാലമായ ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു—സൂര്യനെയും ഉഷസ്സിനെയും അഗ്നിയെയും ജനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്. ദാസന്റെ, വൃഷശിപ്ര—കാള-ചുണ്ടുള്ളവന്റെ—മായാവഞ്ചനകളെയും, ഹേ നരന്മാരേ, ഞങ്ങളെ അമർത്തുന്ന യുദ്ധങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ തകർത്തു.
Mantra 5
इन्द्राविष्णू दृंहिताः शम्बरस्य नव पुरो नवतिं च श्नथिष्टम् । शतं वर्चिनः सहस्रं च साकं हथो अप्रत्यसुरस्य वीरान् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ-വിഷ്ണൂ, നിങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു, നിങ്ങൾ ശംബരന്റെ ഒമ്പത് കോട്ടകളും അതിനുപുറമെ തൊണ്ണൂറും തകർത്തു. ഒരുമിച്ച് നിങ്ങൾ അപ്രത്യസുര—അജേയ അസുര—ന്റെ നൂറും ആയിരവും പ്രകാശമുള്ള വീരന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
Mantra 6
इयं मनीषा बृहती बृहन्तोरुक्रमा तवसा वर्धयन्ती । ररे वां स्तोमं विदथेषु विष्णो पिन्वतमिषो वृजनेष्विन्द्र ॥
ഈ വിശാലവും ഉന്നതവുമായ മണീഷാ (ദിവ്യചിന്ത) — ഹേ മഹത്തുക്കളേ, ഹേ ദൂരപാദിയായ വിഷ്ണുവേ — നിങ്ങളുടെ തവസ് (പരാക്രമം) കൊണ്ടു വളരുന്നു. ഹേ വിഷ്ണുവേ, വിദഥങ്ങളിൽ (സഭകളിൽ) അത് നിങ്ങളിരുവര്ക്കുമായി സ്തോമം (സ്തുതിഗാനം) രൂപപ്പെടുത്തി; ഹേ ഇന്ദ്രാ, നമ്മുടെ വൃജനങ്ങളിൽ (കർമ്മഭൂമികളിൽ) ഞങ്ങൾക്കായി ഇഷഃ (പ്രേരണകൾ) പിന്വത (വളർത്തുക), ദിവ്യപോഷണവും ബലവും നിറയ്ക്കുക.
Mantra 7
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ വിഷ്ണുവേ, നിനക്കായി ഞാൻ വഷട്-കാരമുയർത്തുന്നു; ഹേ ശിപിവിഷ്ടാ, എന്റെ ഹവ്യം (അർപ്പണം) സ്വീകരിക്കണമേ. എന്റെ സുസ്ഥിതമായ സ്തുതികളും വാക്കുകളും നിന്നെ വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ സദാ ഞങ്ങളെ സ്വസ്തിഭിഃ (ക്ഷേമശക്തികളാൽ) കാത്തരുളുക.
Viṣṇu’s greatness is declared immeasurable—none can attain or encompass his mahitva; he is linked to earth and the two luminous regions.
The hymn turns from transcendence to cosmic action: Viṣṇu’s ordering work makes wide space for yajña and establishes the lights (Sun, Dawn, Fire), while removing hostile māyā in pressing conflicts.
The world-widening for sacrifice and the triumph over deceptive opposition—cosmic order and ritual order are shown as one integrated victory.
A direct ritual closure: the vaṣaṭ-call and request that Viṣṇu accept the offering, be increased by praise, and continually guard the worshippers with svasti.
paramasya vitse
uruṃ yajñāya cakrathur
vaṣaṭ te viṣṇo
It praises Viṣṇu as the immeasurable power who upholds cosmic order, makes wide space for sacrifice, establishes the lights (Sun, Dawn, Fire), and protects worshippers from harm and deception.
It presents Viṣṇu as spanning the full structure of the cosmos—earth plus the two shining regions above—showing that his presence and authority extend through all worlds.
Vaṣaṭ is an offering-call used at the moment of oblation; here it marks the hymn’s ritual conclusion, asking Viṣṇu to accept the havis and grant ongoing svasti (well-being and safe passage).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.