Sukta 99
Sukta 7.99
Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Viṣṇu
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ਇਹ ਸੂਕਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਾਰ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ; ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਤੱਬ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਯਜ્ઞ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣਾ, ਸੂਰਜ, ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਪਟ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਵਿਧਿਵਤ ਵਸ਼ਟ ਆਹਵਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति । उभे ते विद्म रजसी पृथिव्या विष्णो देव त्वं परमस्य वित्से ॥
ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਨੂ ਨਾਲ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦੋ ਤੇਜਸਵੀ ਰਜਸ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੋ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈਂ।
Mantra 2
न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमाप । उदस्तभ्ना नाकमृष्वं बृहन्तं दाधर्थ प्राचीं ककुभं पृथिव्याः ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੋ ਦੇਵ, ਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਨ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ—ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਪਰਮ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤੂੰ ਉੱਪਰ ਉੱਚਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਾਕ (ਆਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ; ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਉਚਾਈ, ਕਕੁਭ—ਚੋਟੀ—ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ।
Mantra 3
इरावती धेनुमती हि भूतं सूयवसिनी मनुषे दशस्या । व्यस्तभ्ना रोदसी विष्णवेते दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः ॥
ਇਰਾਵਤੀ, ਧੇਨੁਮਤੀ—ਦੁੱਧ-ਦਾਇਕ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਯਵਸਿਨੀ—ਚੰਗੇ ਚਰਾਗਾਹ ਵਾਲੀ—ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੇਵਣਯੋਗ ਤੇ ਪਾਲਣਯੋਗ ਬਣੀ ਹੈ। ਹੇ (ਇੰਦਰ-ਵਿਸ਼ਨੂ), ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਦੋ ਲੋਕ—ਦਿਉ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਟਿਕਾਏ; ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪૃਥਵੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
Mantra 4
उरुं यज्ञाय चक्रथुरु लोकं जनयन्ता सूर्यमुषासमग्निम् । दासस्य चिद्वृषशिप्रस्य माया जघ्नथुर्नरा पृतनाज्येषु ॥
ਯੱਗ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕ ਬਣਾਇਆ—ਸੂਰਜ, ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਿਆਂ। ਦਾਸ ਦੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰ—ਬਲਦ-ਹੋਠਾਂ ਵਾਲੇ—ਦੇ ਮਾਇਆ-ਛਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਨਰੋ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਬਾਉਂਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 5
इन्द्राविष्णू दृंहिताः शम्बरस्य नव पुरो नवतिं च श्नथिष्टम् । शतं वर्चिनः सहस्रं च साकं हथो अप्रत्यसुरस्य वीरान् ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਿਸ਼ਨੂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਨੌਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੱਬੇ ਵੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਇਕੱਠੇ ਤੁਸੀਂ ਅਪ੍ਰਤ੍ਯਸੁਰ—ਅਜਿੱਤ ਅਸੁਰ—ਦੇ ਸੌ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇਜਸਵੀ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰਿਆ।
Mantra 6
इयं मनीषा बृहती बृहन्तोरुक्रमा तवसा वर्धयन्ती । ररे वां स्तोमं विदथेषु विष्णो पिन्वतमिषो वृजनेष्विन्द्र ॥
ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਦਿਵ੍ਯ ਸੋਚ) — ਹੇ ਮਹਾਨੋ, ਹੇ ਦੂਰ-ਕ੍ਰਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ — ਤੇਰੇ ਤਵਸ (ਪਰਾਕ੍ਰਮ) ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਿਦਥਾਂ (ਸਭਾਵਾਂ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸਤੋਮ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ) ਰਚਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਵ੍ਰਜਨਾਂ (ਕਰਮ-ਖੇਤਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਸ਼ਃ (ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਪਿਨਵਤ (ਫੁਲਾਓ/ਵਧਾਓ), ਪੋਸ਼ਕ ਅੰਨ ਅਤੇ ਬਲ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪੋਸ਼ਣਾ ਭਰ ਦੇ।
Mantra 7
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਸ਼ਟ-ਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਸ਼ਿਪਿਵਿਸ਼ਟ, ਮੇਰਾ ਹਵ੍ਯ (ਅਰਪਣ) ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਮੇਰੀਆਂ ਸੁਚੰਗੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਉਣ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸਵਸ੍ਤਿਭਿਃ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
It praises Viṣṇu as the immeasurable power who upholds cosmic order, makes wide space for sacrifice, establishes the lights (Sun, Dawn, Fire), and protects worshippers from harm and deception.
It presents Viṣṇu as spanning the full structure of the cosmos—earth plus the two shining regions above—showing that his presence and authority extend through all worlds.
Vaṣaṭ is an offering-call used at the moment of oblation; here it marks the hymn’s ritual conclusion, asking Viṣṇu to accept the havis and grant ongoing svasti (well-being and safe passage).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.