
Sukta 7.99
Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Viṣṇu
Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)
ఈ సూక్తం విష్ణువును అపరిమేయుడైన, సర్వవ్యాపక శక్తిగా స్తుతిస్తుంది; ఆయన మహిమను ఎవ్వరూ పూర్తిగా అందుకోలేరు, ఆయనకు పరమ లోకం తెలిసి ఉంది. యజ్ఞార్థం విశాల స్థలాన్ని కల్పించడం, సూర్యుడు–ఉషస్సు–అగ్నిని స్థాపించడం, శత్రువుల కపట మాయలను జయించడం వంటి లోకవ్యవస్థాపక కృత్యాలను ఇది స్మరిస్తుంది. చివరగా స్థిరమైన రక్షణ, క్షేమం కలగాలని కోరుతూ విధివిధానమైన ‘వషట్’ ఆహ్వానంతో ముగుస్తుంది.
Mantra 1
परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति । उभे ते विद्म रजसी पृथिव्या विष्णो देव त्वं परमस्य वित्से ॥
నీ స్వంత తనువుతో కొలతకు అతీతంగా వృద్ధి చెందుచు, నీ మహిమను ఎవరూ అందుకోలేరు. నీ రెండు రజస్సులు—రెండు ప్రకాశమయ లోకాలు—మరియు ఈ పృథివిని మేము తెలుసుకొన్నాము. ఓ విష్ణో దేవా! నీవే పరమస్య జ్ఞాతా, అధిపతి.
Mantra 2
न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमाप । उदस्तभ्ना नाकमृष्वं बृहन्तं दाधर्थ प्राचीं ककुभं पृथिव्याः ॥
ఓ విష్ణో దేవా! జన్మించుచున్నవాడవు కాదు, జన్మించినవాడవు కూడా కాదు—అయినా నీ మహిమ యొక్క పరమాంతాన్ని నీవు చేరలేదు; అది అనంతం. నీవు పైగా ఉన్న ఆ ఎత్తైన, విశాల నాకం—స్వర్గాన్ని—ఆధారంగా నిలిపావు; మరియు పృథివి యొక్క ప్రాచీ దిశలోని కకుభం—శిఖరసమున్నతిని—దృఢంగా స్థాపించావు.
Mantra 3
इरावती धेनुमती हि भूतं सूयवसिनी मनुषे दशस्या । व्यस्तभ्ना रोदसी विष्णवेते दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः ॥
ప్రవహించే సమృద్ధితో నిండినది, దోహన-శక్తి (ధేనుమతి) గలది, మంచి మేత (సూయవసిని) కలిగినది—అది మనుష్యునికి సేవ్యమై, పూజ్యమై నిలిచింది. హే (ఇంద్ర–విష్ణూ), విష్ణువుకోసం ఈ రెండు లోకాలను (రోదసీ) విడదీసి నిలబెట్టారు; మరియు కాంతి-కిరణాలతో (మయూఖై) భూమిని చుట్టూరా ఆధారంగా ఉంచారు.
Mantra 4
उरुं यज्ञाय चक्रथुरु लोकं जनयन्ता सूर्यमुषासमग्निम् । दासस्य चिद्वृषशिप्रस्य माया जघ्नथुर्नरा पृतनाज्येषु ॥
యజ్ఞార్థం కోసం మీరు ఇద్దరూ విశాలమైన లోకాన్ని నిర్మించారు—సూర్యుడు, ఉషస్సు, అగ్ని వీటిని జన్మింపజేస్తూ. దాసుని, వృష-ఓష్ఠుడైన (వృషశిప్ర) వాని మాయా-మోసాలను కూడా, హే నర-వీరులారా, మనపై ఒత్తిడి తెచ్చే యుద్ధాలలో మీరు ఇద్దరూ సంహరించారు.
Mantra 5
इन्द्राविष्णू दृंहिताः शम्बरस्य नव पुरो नवतिं च श्नथिष्टम् । शतं वर्चिनः सहस्रं च साकं हथो अप्रत्यसुरस्य वीरान् ॥
హే ఇంద్రా–విష్ణూ, మీ శక్తిలో దృఢంగా స్థాపితులై, శంబరుని తొమ్మిది కోటలను, ఇంకా తొంభైను కూడ—అన్నిటినీ మీరు ధ్వంసం చేశారు. అలాగే ప్రతిఘటించలేని ఆ అసురుని వంద, వెయ్యి ప్రకాశవంతమైన వీరులను కూడా మీరు ఏకకాలంలో సంహరించారు.
Mantra 6
इयं मनीषा बृहती बृहन्तोरुक्रमा तवसा वर्धयन्ती । ररे वां स्तोमं विदथेषु विष्णो पिन्वतमिषो वृजनेष्विन्द्र ॥
ఈ విశాలమైన, ఉన్నతమైన మనీషా, ఓ మహానుభావులారా, ఓ దూర-క్రమణుడైన విష్ణో, మీ తేజస్సుతో వృద్ధి చెందుతుంది. ఓ విష్ణో, విదథాలలో (యజ్ఞసభల్లో) ఇది మీ ఇద్దరికీ స్తోత్రాన్ని నిర్మించింది; ఓ ఇంద్రా, మా కర్మక్షేత్రాలలో మా కోసం దివ్య పోషణ-శక్తుల ప్రేరణలను (ఇషః) ఉప్పొంగించు.
Mantra 7
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ఓ విష్ణో, నీకోసం నేను ‘వషట్’ పిలుపును చేస్తాను; ఓ శిపివిష్టా, నా ఈ హవ్యాన్ని (ఆహుతిని) స్వీకరించు. నా సుసంఘటిత స్తుతులు, వాక్యాలు నిన్ను వృద్ధి చేయుగాక; మీరు మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ స్వస్తి (క్షేమం) కలిగించే శక్తులతో కాపాడండి.
It praises Viṣṇu as the immeasurable power who upholds cosmic order, makes wide space for sacrifice, establishes the lights (Sun, Dawn, Fire), and protects worshippers from harm and deception.
It presents Viṣṇu as spanning the full structure of the cosmos—earth plus the two shining regions above—showing that his presence and authority extend through all worlds.
Vaṣaṭ is an offering-call used at the moment of oblation; here it marks the hymn’s ritual conclusion, asking Viṣṇu to accept the havis and grant ongoing svasti (well-being and safe passage).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.