
Sukta 7.100
Vasiṣṭha (traditional)
Vishnu
Triṣṭubh
ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതി, ഭൂമിയെ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച് ‘ചുവടുവെച്ച്’ മനുഷ്യജീവിതത്തിനും യാഗകർമ്മത്തിനും വിശാലവും സ്ഥിരവുമായ മണ്ഡലം സ്ഥാപിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ ശക്തിയായി വിഷ്ണുവിനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. വസിഷ്ഠൻ ആരാധനയെ ലക്ഷ്യബോധമുള്ള സമീപനമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു—ദാനം, സ്തുതി, വഷട്വിളി എന്നിവയോടെ—വിഷ്ണുവിന്റെ സംരക്ഷണം, സ്വസ്തി (ക്ഷേമം), സുരക്ഷിതമായ വാസസ്ഥലം എന്നിവ അഭ്യർത്ഥിച്ച്.
Mantra 1
नू मर्तो दयते सनिष्यन्यो विष्णव उरुगायाय दाशत् । प्र यः सत्राचा मनसा यजात एतावन्तं नर्यमाविवासात् ॥
ഇപ്പോൾ ജയമാഗ്രഹിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ ഉരുഗായ (വിശാലമായി പാടപ്പെടുന്ന) വിഷ്ണുവിന് ദാനം അർപ്പിക്കുന്നു. യാർ സത്രാചാ (നിരന്തരം) മനസ്സോടെ മുന്നേറി യജനം ചെയ്യുന്നു. അവൻ ആ നര്യ (വീര) ശക്തിയെ പൂർണ്ണ അളവിൽ സമീപിച്ച് സേവിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ആ മഹാവിശാലൻ അവന്റെ ഉയർച്ചയെ താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നു.
Mantra 2
त्वं विष्णो सुमतिं विश्वजन्यामप्रयुतामेवयावो मतिं दाः । पर्चो यथा नः सुवितस्य भूरेरश्वावतः पुरुश्चन्द्रस्य रायः ॥
ഹേ വിഷ്ണോ, നീ ഞങ്ങൾക്ക് സർവ്വജനഹിതമായ സുമതി നൽകുക—അപ്രയുത, എപ്പോഴും യോജിപ്പിക്കുന്ന ബുദ്ധി നൽകുക; അതിലൂടെ ഞങ്ങൾ സുവിതത്തിന്റെ വിശാല മംഗളങ്ങളിലേക്കു എത്തട്ടെ. കൂടാതെ അശ്വവത് (വേഗശക്തികളാൽ സമൃദ്ധമായ), അനേകം പ്രകാശങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ സമൃദ്ധമായ റായിയും ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യുക.
Mantra 3
त्रिर्देवः पृथिवीमेष एतां वि चक्रमे शतर्चसं महित्वा । प्र विष्णुरस्तु तवसस्तवीयान्त्वेषं ह्यस्य स्थविरस्य नाम ॥
മൂന്നു പ്രാവശ്യം ദേവൻ ഈ ഭൂമിയെ പാദചുവടുകളാൽ അളന്നു; തന്റെ മഹിമയാൽ അതിനെ ശതർച്ചസ്—നൂറു സ്തുതികളുടെ നിലം—ആക്കി. വിഷ്ണു തവസിനേക്കാളും തവീയാൻ ആയി പ്രകടനാകട്ടെ; കാരണം ഈ സ്ഥിരമായ ശാശ്വത ശക്തന്റെ നാമം ‘ത്വേഷ’—ഉഗ്രൻ, പ്രചണ്ഡൻ—ആകുന്നു.
Mantra 4
वि चक्रमे पृथिवीमेष एतां क्षेत्राय विष्णुर्मनुषे दशस्यन् । ध्रुवासो अस्य कीरयो जनास उरुक्षितिं सुजनिमा चकार ॥
അവൻ ഈ ഭൂമിയെ പാദചുവടുകളാൽ വ്യാപിപ്പിച്ചു—കർമക്ഷേത്രത്തിനായി; വിഷ്ണു മനുഷ്യനെ ദശസ്യൻ, സേവിച്ചു പോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, സ്ഥാപിച്ചു. അവനെ കീർത്തിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ദൃഢരാണ്; അവൻ അവർക്കു ഉരുക്ഷിതി—വിശാല വാസസ്ഥലം—യും സുജനിമാ—ശുഭജന്മം—യും സൃഷ്ടിച്ചു നൽകി, ആത്മാവിന്റെ പ്രവൃത്തികൾക്കായി വിപുലവും സമന്വിതവുമായ അടിസ്ഥാനം ഒരുക്കി.
Mantra 5
प्र तत्ते अद्य शिपिविष्ट नामार्यः शंसामि वयुनानि विद्वान् । तं त्वा गृणामि तवसमतव्यान्क्षयन्तमस्य रजसः पराके ॥
ഹേ ശിപിവിഷ്ടാ, ഇന്ന് ഞാൻ നിന്റെ ആ നാമം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ക്രമങ്ങളെയും പ്രവർത്തനരീതികളെയും അറിഞ്ഞവനായി ഞാൻ നിന്റെ ഉപായങ്ങളെയും മാർഗങ്ങളെയും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു—പരമബലവാൻ, അജേയൻ—ഈ പ്രകാശമയ ‘രജസ്’ന്റെ ദൂരസ്ഥ പരാ പ്രദേശത്ത് വസിക്കുന്നവനേ.
Mantra 6
किमित्ते विष्णो परिचक्ष्यं भूत्प्र यद्ववक्षे शिपिविष्टो अस्मि । मा वर्पो अस्मदप गूह एतद्यदन्यरूपः समिथे बभूथ ॥
ഹേ വിഷ്ണോ, നിനക്കുറിച്ച് ഇനി എന്താണ് നോക്കേണ്ടത്? കാരണം ഞാൻ തുറന്നുപറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—‘ഞാൻ ശിപിവിഷ്ടൻ’. ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് നിന്റെ ഈ രൂപം മറയ്ക്കരുത്—സമരത്തിൽ നീ മറ്റൊരു രൂപം ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷനായതിനെ; രൂപാന്തരത്തിലൂടെ ജയിപ്പിക്കുന്ന ദൈവയുക്തി ഞങ്ങൾക്ക് വെളിപ്പെടുത്തുക.
Mantra 7
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ വിഷ്ണോ, നിനക്കായി ഞാൻ വഷട്-കാരമുയർത്തുന്നു; ഹേ ശിപിവിഷ്ടാ, എന്റെ ഈ ഹവ്യം സ്വീകരിക്കണമേ. എന്റെ സുസംസ്കൃത സ്തുതികളും വാക്കുകളും നിന്നെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ; നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും സ്വസ്തി-ശക്തികളാൽ കാത്തരുളുക.
The hymn opens by describing the earnest mortal who seeks attainment and therefore offers and worships Viṣṇu, the vast and widely praised.
It unfolds Viṣṇu’s beneficence: his strides create a workable ‘field’ for humanity, and his established order yields wide dwelling and auspicious birth.
The central revelation is Viṣṇu’s cosmic act of ‘striding out’ the earth—making stable space (urukṣiti) and a secure foundation for life and sacrifice.
It ends in liturgical immediacy: the poet performs the vaṣaṭ-call, asks Viṣṇu (Śipiviṣṭa) to accept the offering, and prays for continual protection and well-being (svasti).
urugāyāya (to the wide-to-be-sung)
vi cakrame pṛthivīm (he strode out the earth)
vaṣaṭ te viṣṇo (the vaṣaṭ-call to you, O Viṣṇu)
It teaches that Viṣṇu creates and stabilizes wide space for life and sacred work, and that sincere worship brings protection, well-being (svasti), and a secure dwelling.
The ‘strides’ symbolize Viṣṇu’s cosmic act of measuring out and establishing the world—making the earth a usable field (kṣetra) and giving people a firm, spacious foundation (urukṣiti).
Vaṣaṭ is a ritual exclamation used when making an offering into the fire; here it marks the moment of oblation and the request that Viṣṇu accept the offering and guard the worshippers with svasti.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.