
Sukta 7.97
Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra tradition for Maṇḍala 7; hymn to Bṛhaspati/Brāhmaṇaspati)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Maṇḍala 7 praise/invocation)
വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സൂക്തം ബൃഹസ്പതി/ബ്രാഹ്മണസ്പതിയെ ദിവ്യ സുഹൃത്തായും യാജ്ഞിക ശക്തിയായും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—യാഗത്തെ ഫലപ്രദമാക്കുന്നവൻ, വാക്കിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൻ, സമൃദ്ധിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കുന്നവൻ. സോമപീഡനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ സ്തുതിയെ സ്ഥാപിച്ച്, ഇന്ദ്രനെയും സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു; ഉദാര ദാതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ആരാധകർ “ദോഷരഹിതർ” ആകട്ടെ, ബലം, ആനന്ദം, ശരിയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം എന്നിവ ലഭിക്കട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
यज्ञे दिवो नृषदने पृथिव्या नरो यत्र देवयवो मदन्ति । इन्द्राय यत्र सवनानि सुन्वे गमन्मदाय प्रथमं वयश्च ॥
യജ്ഞത്തിൽ—ദ്യാവാപൃഥിവിയുടെ നൃസദനത്തിൽ—ദേവാന്വേഷികളായ മനുഷ്യർ ആനന്ദിക്കുന്നിടത്ത്; ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സവന-സോമം പിഴിയുന്നിടത്ത്—അവൻ ആ മദത്തിലേക്ക് വരട്ടെ; നമ്മുടെ സത്തയുടെ ആദ്യ വിശാലതയും കൊണ്ടുവരട്ടെ.
Mantra 2
आ दैव्या वृणीमहेऽवांसि बृहस्पतिर्नो मह आ सखायः । यथा भवेम मीळ्हुषे अनागा यो नो दाता परावतः पितेव ॥
ഞങ്ങൾ ദൈവിക സഹായങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ഞങ്ങളിലേക്കു വിളിച്ചുവരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; ഹേ സഖാക്കളേ, മഹത്തായ ബൃഹസ്പതി—ഞങ്ങളുടെ ശക്തിമാൻ മിത്രൻ—ഞങ്ങളോടു സമീപിക്കട്ടെ. ഉദാര ദാതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഞങ്ങൾ കുറ്റമറ്റവരാകുവാൻ—അവൻ പരാവത് (ദൂരത്തുനിന്നും) പിതാവുപോലെ ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം നൽകുന്നവൻ.
Mantra 3
तमु ज्येष्ठं नमसा हविर्भिः सुशेवं ब्रह्मणस्पतिं गृणीषे । इन्द्रं श्लोको महि दैव्यः सिषक्तु यो ब्रह्मणो देवकृतस्य राजा ॥
ആ ജ്യേഷ്ഠനെ ഞാൻ നമസ്കാരത്തോടും ഹവിഷുകളോടും കൂടി സ്തുതിക്കുന്നു—സുശേവനായ ബ്രഹ്മണസ്പതിയെ. മഹത്തായ ദൈവിക ശ്ലോകം ഇന്ദ്രനോടു ചേർന്നിരിക്കട്ടെ—ദേവകൃത ബ്രഹ്മ (വാണി) യുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനോടു.
Mantra 4
स आ नो योनिं सदतु प्रेष्ठो बृहस्पतिर्विश्ववारो यो अस्ति । कामो रायः सुवीर्यस्य तं दात्पर्षन्नो अति सश्चतो अरिष्टान् ॥
ഞങ്ങളുടെ യോനി—വളർച്ചയുടെ ആശ്രയത്തിൽ—എല്ലാ വാഞ്ഛിത വരങ്ങളും വഹിക്കുന്ന, അതിപ്രിയനായ ബൃഹസ്പതി ഇരിക്കട്ടെ. റായ (ആത്മീയ സമൃദ്ധി) യുടെയും സുവീര്യ (വീരബലം) യുടെയും കാമനാസ്വരൂപനായ അവൻ അത് ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്ത്, ഞങ്ങളെ അമർത്തിവരുന്നവരെ അതിക്രമിപ്പിച്ചു, ഞങ്ങളെ അരിഷ്ട (അപായരഹിത)രാക്കി നിലനിർത്തട്ടെ.
Mantra 5
तमा नो अर्कममृताय जुष्टमिमे धासुरमृतासः पुराजाः । शुचिक्रन्दं यजतं पस्त्यानां बृहस्पतिमनर्वाणं हुवेम ॥
അമൃതനു പ്രിയമായ ഈ സ്തുതി-അർകം അർപ്പിച്ച്, ക്ഷീണമറിയാത്ത ബൃഹസ്പതിയെ ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു. പുരാജന്മരായ അമൃതന്മാരായ ദാതാക്കൾ ഇതിനെ താങ്ങി നിലനിർത്തുന്നു. വാസസ്ഥലങ്ങളുടെ യജ്യൻ, ശുദ്ധനാദം മുഴക്കുന്ന ബൃഹസ്പതിയെ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 6
तं शग्मासो अरुषासो अश्वा बृहस्पतिं सहवाहो वहन्ति । सहश्चिद्यस्य नीलवत्सधस्थं नभो न रूपमरुषं वसानाः ॥
ബലവാന്മാരായ അരുണവർണ്ണ കുതിരകൾ, ഒരുമിച്ച് വഹിച്ച്, ബൃഹസ്പതിയെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവന്റെ ആസനവും ആകാശംപോലെ നീല-ഘനമാണ്; അവൻ അരുണരൂപം ധരിക്കുന്നു—ശക്തിമാൻ, ഏകചാലനത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ.
Mantra 7
स हि शुचिः शतपत्रः स शुन्ध्युर्हिरण्यवाशीरिषिरः स्वर्षाः । बृहस्पतिः स स्वावेश ऋष्वः पुरू सखिभ्य आसुतिं करिष्ठः ॥
അവൻ ശുദ്ധൻ; ശതപത്രൻ—നൂറുമടങ്ങ് വ്യാപ്തിയുള്ളവൻ. അവൻ ശുദ്ധീകരകൻ, സ്വർണ്ണവാണിയുള്ളവൻ, പ്രേരകൻ, ദീപ്തശക്തിയുടെ വാഹകൻ. സുലഭപ്രവേശൻ, ഉന്നതനും മഹാനുമായ ബൃഹസ്പതി, അനേകം സഖാക്കൾക്കായി സോമപേഷണം—ആസുതി, ആനന്ദധാര—നിർവഹിക്കും.
Mantra 8
देवी देवस्य रोदसी जनित्री बृहस्पतिं वावृधतुर्महित्वा । दक्षाय्याय दक्षता सखायः करद्ब्रह्मणे सुतरा सुगाधा ॥
ദേവികളായ ദ്യാവാ-പൃഥിവി—ദേവന്റെ ജനിത്രിയായ മാതാക്കൾ—തങ്ങളുടെ മഹിമയാൽ ബൃഹസ്പതിയെ വർധിപ്പിച്ചു. ഹേ സഖാക്കളേ, വിവേകകർമ്മത്തിനായി ദക്ഷരാകുവിൻ; ബ്രഹ്മണനു സുരക്ഷിതവും സുലഭവും ആയ കടവു (തീർത്ഥം) ഒരുക്കുവിൻ.
Mantra 9
इयं वां ब्रह्मणस्पते सुवृक्तिर्ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे अकारि । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्जजस्तमर्यो वनुषामरातीः ॥
ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതേ, ഈ സുവൃക്തി—സുനിർമ്മിതമായ സ്തുതി—നിനക്കായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനു ബ്രഹ്മരൂപമായി. ധിയഃ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ഉയർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്യട്ടെ; പുരന്ധികൾ (പ്രജ്ഞയുടെ പൂർണ്ണതകൾ) സംകുചിതഹൃദയരുടെ വൈരങ്ങളെ അകറ്റട്ടെ.
Mantra 10
बृहस्पते युवमिन्द्रश्च वस्वो दिव्यस्येशाथे उत पार्थिवस्य । धत्तं रयिं स्तुवते कीरये चिद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ ബൃഹസ്പതേ, നീയും ഇന്ദ്രനും ദിവ്യവും പാർത്ഥിവവും ആയ വസുവിന്റെ അധിപതികളാണ്. സ്തുതിക്കുന്ന ഗായകനിൽ—കീരിയിൽ—റയി, സത്തയുടെ പൂർണ്ണത സ്ഥാപിക്കുവിൻ; പിന്നെ നിങ്ങൾ ഇരുവരും സ്വസ്തിഭിഃ സദാ ഞങ്ങളെ കാക്കുവിൻ.
The hymn opens in the living arena of sacrifice—where devayavaḥ (god-seeking men) rejoice and the Soma pressings are prepared for Indra.
Attention turns from the communal rite to the enabling spiritual agency: Bṛhaspati is called as the divine help and intimate Friend who grants faultlessness and fatherly giving from ‘beyond.’
Bṛhaspati is exalted in a crescendo of epithets—pure, purifier, golden-voiced, luminous—culminating in his power to establish the Soma outpouring for many companions.
The hymn settles into confident petition: may the rite succeed, may the worshippers stand blameless before the generous Giver, and may prosperity and strength flow through right invocation.
yathā bhavema mīḻhuṣe anāgāḥ
hiraṇyavāśīḥ
यज्ञे दिवो नृषदने पृथिव्या नरो यत्र देवयवो मदन्ति । इन्द्राय यत्र सवनानि सुन्वे गमन्मदाय प्रथमं वयश्च ॥The hymn mainly addresses Bṛhaspati (also called Brāhmaṇaspati), the divine lord of sacred speech and priestly power. Indra appears in the background as the Soma-drinking ally within the sacrifice.
It asks Bṛhaspati to come as a close Friend, remove fault, and make the sacrifice—especially the Soma outpouring—successful, so the worshippers receive strength, joy, and prosperity.
These titles point to his role as the power of luminous, truthful speech that cleanses the rite and the mind. In Vedic thought, right utterance sustains the sacrifice and brings the desired divine response.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.