
Sukta 7.96
Vasiṣṭha (explicit)
Sarasvatī
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from excerpt; Sarasvatī hymns often Triṣṭubh/Jagatī—requires full metrical count)
വസിഷ്ഠന്റെ ആറു ഋക്കുകളുള്ള ഈ സ്തോത്രം സരസ്വതിയെ അധിപതിയായും ജീവദായിനിയായും ഉള്ള നദിയായി സ്തുതിക്കുന്നു—അവളുടെ പ്രചോദിത പ്രവാഹം രണ്ടു ലോകങ്ങളെയും വിശാലമാക്കി, വാക്ക്, ശക്തി, സമൃദ്ധി എന്നിവയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. കവി സരസ്വതിയെയും (സരസ്വന്തനെയും) സൃഷ്ടിശക്തിക്കായി—സന്തതി, വർധനം, നിലനിറുത്തുന്ന ആഹാരം എന്നിവയ്ക്കായി—ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; സമൂഹം പങ്കുചേരാൻ കഴിയുന്ന ദൃശ്യമായ, നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന പാൽത്തുടിയായി അവളെ കല്പിക്കുന്നു. ആകെക്കുറിച്ച്, ദേവിയുടെ ശുദ്ധീകരണ പ്രവാഹത്തിന്റെ കീഴിൽ സമൃദ്ധി, ശരിയായ ഉച്ചാരണം, ഫലപ്രദമായ തുടർച്ച എന്നിവയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനമായാണ് ഈ സൂക്തം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
Mantra 1
बृहदु गायिषे वचोऽसुर्या नदीनाम् । सरस्वतीमिन्महया सुवृक्तिभिः स्तोमैर्वसिष्ठ रोदसी ॥
വിപുലമായ വചനം നീ പാടുക—നദികളിൽ അധിപതി, അസുര്യാ നദി. ഹേ വസിഷ്ഠ, സുവൃക്തിഭിഃ—സുഘടിത വാക്കുകളാൽ—സ്തോമൈഃ—സ്തുതിഗീതങ്ങളാൽ—സരസ്വതിയെ നിശ്ചയമായി മഹിമപ്പെടുത്തുക; റോദസീ—ഇരു ലോകങ്ങൾ—നിന്റെ ഉള്ളിൽ വിശാലമാകുന്നതുവരെ.
Mantra 2
उभे यत्ते महिना शुभ्रे अन्धसी अधिक्षियन्ति पूरवः । सा नो बोध्यवित्री मरुत्सखा चोद राधो मघोनाम् ॥
ഹേ ശുഭ്രേ സരസ്വതീ, നിന്റെ മഹിമയാൽ ആ രണ്ടു ദീപ്ത ശക്തികൾ (പ്രകാശിത പ്രവാഹങ്ങൾ) പൂരവഃ—സമൃദ്ധികൾ—മേൽ അധിവസിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് അവിത്രീ—രക്ഷക—യായി ഉണരുക. മരുത്സഖാ—മരുതുകളുടെ സഖി—ദാതാക്കളുടെ മഘോനാം—ഉദാരരുടെ—സമൃദ്ധമായ കല്യാണധനം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കണമേ.
Mantra 3
भद्रमिद्भद्रा कृणवत्सरस्वत्यकवारी चेतति वाजिनीवती । गृणाना जमदग्निवत्स्तुवाना च वसिष्ठवत् ॥
ശുഭമയിയായ സരസ്വതീ ഞങ്ങൾക്ക് സത്യമായ നന്മ വരുത്തട്ടെ; അജേയയായും, ചൈതന്യം ഉണർത്തുന്നവളായും, ബലസമൃദ്ധിയാൽ സമ്പന്നയായും. ജമദഗ്നിയെപ്പോലെ സ്തുതിച്ചും വസിഷ്ഠനെപ്പോലെ ഗാനം ചെയ്തും, അവളെ പ്രകാശത്തിലേക്ക് ഞങ്ങൾ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 4
जनीयन्तो न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः । सरस्वन्तं हवामहे ॥
പുതുതായി ജനിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മുന്നോട്ട് തള്ളിപ്പോകുന്നവരായി, പുത്രശക്തി (അന്തരജന്യ ഫലം) തേടുന്ന ഞങ്ങൾ—സുദാനവർ—സരസ്വന്തനെ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 5
ये ते सरस्व ऊर्मयो मधुमन्तो घृतश्चुतः । तेभिर्नोऽविता भव ॥
ഹേ സരസ്വത്, നിന്റെ ആ തരംഗങ്ങൾ മധുമയവും ഘൃത-സ്രവിതവും (ഘീ/പ്രകാശം തുളുമ്പുന്നതും) ആകുന്നു; അവയാൽ നീ ഞങ്ങളുടെ അവിതാ—രക്ഷകനും സഹായിയും—ആകുക.
Mantra 6
पीपिवांसं सरस्वतः स्तनं यो विश्वदर्शतः । भक्षीमहि प्रजामिषम् ॥
സരസ്വതീദേവിയുടെ പരിപൂർണ്ണമായ സ്തനം—എല്ലാവർക്കും ദർശനമായ ആ ഉദാര ഉദരം—അതിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ പാനം ചെയ്യട്ടെ; പ്രജയോടുകൂടെ പോഷകമായ അന്ന-രസം ഞങ്ങൾ ഭുജിക്കട്ടെ.
She is praised as the sovereign river among rivers—purifying, nourishing, and powerful—who also supports inspired, well-formed speech used in ritual.
It asks for abundance and nourishment (iṣ), generative strength and progeny (prajā), and the widening, strengthening power that comes with true, effective praise.
It is a poetic image for overflowing nourishment: Sarasvatī/Sarasvat is envisioned as a visible source of sustenance from which the community may ‘partake’ and be strengthened.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.