
Sukta 7.96
Vasiṣṭha (explicit)
Sarasvatī
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from excerpt; Sarasvatī hymns often Triṣṭubh/Jagatī—requires full metrical count)
വസിഷ്ഠന്റെ ആറു ഋക്കുകളുള്ള ഈ സ്തോത്രം സരസ്വതിയെ അധിപതിയായും ജീവദായിനിയായും ഉള്ള നദിയായി സ്തുതിക്കുന്നു—അവളുടെ പ്രചോദിത പ്രവാഹം രണ്ടു ലോകങ്ങളെയും വിശാലമാക്കി, വാക്ക്, ശക്തി, സമൃദ്ധി എന്നിവയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. കവി സരസ്വതിയെയും (സരസ്വന്തനെയും) സൃഷ്ടിശക്തിക്കായി—സന്തതി, വർധനം, നിലനിറുത്തുന്ന ആഹാരം എന്നിവയ്ക്കായി—ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; സമൂഹം പങ്കുചേരാൻ കഴിയുന്ന ദൃശ്യമായ, നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന പാൽത്തുടിയായി അവളെ കല്പിക്കുന്നു. ആകെക്കുറിച്ച്, ദേവിയുടെ ശുദ്ധീകരണ പ്രവാഹത്തിന്റെ കീഴിൽ സമൃദ്ധി, ശരിയായ ഉച്ചാരണം, ഫലപ്രദമായ തുടർച്ച എന്നിവയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനമായാണ് ഈ സൂക്തം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
Mantra 1
बृहदु गायिषे वचोऽसुर्या नदीनाम् । सरस्वतीमिन्महया सुवृक्तिभिः स्तोमैर्वसिष्ठ रोदसी ॥
വിപുലമായ വചനം നീ പാടുക—നദികളിൽ അധിപതി, അസുര്യാ നദി. ഹേ വസിഷ്ഠ, സുവൃക്തിഭിഃ—സുഘടിത വാക്കുകളാൽ—സ്തോമൈഃ—സ്തുതിഗീതങ്ങളാൽ—സരസ്വതിയെ നിശ്ചയമായി മഹിമപ്പെടുത്തുക; റോദസീ—ഇരു ലോകങ്ങൾ—നിന്റെ ഉള്ളിൽ വിശാലമാകുന്നതുവരെ.
Mantra 2
उभे यत्ते महिना शुभ्रे अन्धसी अधिक्षियन्ति पूरवः । सा नो बोध्यवित्री मरुत्सखा चोद राधो मघोनाम् ॥
ഹേ ശുഭ്രേ സരസ്വതീ, നിന്റെ മഹിമയാൽ ആ രണ്ടു ദീപ്ത ശക്തികൾ (പ്രകാശിത പ്രവാഹങ്ങൾ) പൂരവഃ—സമൃദ്ധികൾ—മേൽ അധിവസിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് അവിത്രീ—രക്ഷക—യായി ഉണരുക. മരുത്സഖാ—മരുതുകളുടെ സഖി—ദാതാക്കളുടെ മഘോനാം—ഉദാരരുടെ—സമൃദ്ധമായ കല്യാണധനം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കണമേ.
Mantra 3
भद्रमिद्भद्रा कृणवत्सरस्वत्यकवारी चेतति वाजिनीवती । गृणाना जमदग्निवत्स्तुवाना च वसिष्ठवत् ॥
ശുഭമയിയായ സരസ്വതീ ഞങ്ങൾക്ക് സത്യമായ നന്മ വരുത്തട്ടെ; അജേയയായും, ചൈതന്യം ഉണർത്തുന്നവളായും, ബലസമൃദ്ധിയാൽ സമ്പന്നയായും. ജമദഗ്നിയെപ്പോലെ സ്തുതിച്ചും വസിഷ്ഠനെപ്പോലെ ഗാനം ചെയ്തും, അവളെ പ്രകാശത്തിലേക്ക് ഞങ്ങൾ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 4
जनीयन्तो न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः । सरस्वन्तं हवामहे ॥
പുതുതായി ജനിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മുന്നോട്ട് തള്ളിപ്പോകുന്നവരായി, പുത്രശക്തി (അന്തരജന്യ ഫലം) തേടുന്ന ഞങ്ങൾ—സുദാനവർ—സരസ്വന്തനെ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 5
ये ते सरस्व ऊर्मयो मधुमन्तो घृतश्चुतः । तेभिर्नोऽविता भव ॥
ഹേ സരസ്വത്, നിന്റെ ആ തരംഗങ്ങൾ മധുമയവും ഘൃത-സ്രവിതവും (ഘീ/പ്രകാശം തുളുമ്പുന്നതും) ആകുന്നു; അവയാൽ നീ ഞങ്ങളുടെ അവിതാ—രക്ഷകനും സഹായിയും—ആകുക.
Mantra 6
पीपिवांसं सरस्वतः स्तनं यो विश्वदर्शतः । भक्षीमहि प्रजामिषम् ॥
സരസ്വതീദേവിയുടെ പരിപൂർണ്ണമായ സ്തനം—എല്ലാവർക്കും ദർശനമായ ആ ഉദാര ഉദരം—അതിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ പാനം ചെയ്യട്ടെ; പ്രജയോടുകൂടെ പോഷകമായ അന്ന-രസം ഞങ്ങൾ ഭുജിക്കട്ടെ.
She is praised as the sovereign river among rivers—purifying, nourishing, and powerful—who also supports inspired, well-formed speech used in ritual.
It asks for abundance and nourishment (iṣ), generative strength and progeny (prajā), and the widening, strengthening power that comes with true, effective praise.
It is a poetic image for overflowing nourishment: Sarasvatī/Sarasvat is envisioned as a visible source of sustenance from which the community may ‘partake’ and be strengthened.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.