
Sukta 7.97
Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra tradition for Maṇḍala 7; hymn to Bṛhaspati/Brāhmaṇaspati)
Bṛhaspati / Brāhmaṇaspati (with a relational horizon that includes Indra as allied power in the hymn)
Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for Maṇḍala 7 praise/invocation)
বসিষ্ঠৰ এই সূক্তত বृहস্পতি/ব্ৰাহ্মণস্পতিক দিৱ্য বন্ধু আৰু পৌৰোহিত্য-শক্তি ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে—যিয়ে যজ্ঞ সফল কৰে, বাক্য/বাণীক শুদ্ধ কৰে, আৰু দান-ঐশ্বৰ্যলৈ যোৱা পথ মুকলি কৰে। সোম-পেষণৰ পৰিসৰত এই স্তৱ স্থাপন কৰা হৈছে, য’ত ইন্দ্ৰকো সহায়ক শক্তি হিচাপে স্বাগতম জনোৱা হয়; আৰু প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় যে উপাসকসকল উদাৰ দাতাৰ সন্মুখত “দোষহীন” হওক আৰু বল, আনন্দ, আৰু সঠিক পথ-নিৰ্দেশ লাভ কৰক।
Mantra 1
यज्ञे दिवो नृषदने पृथिव्या नरो यत्र देवयवो मदन्ति । इन्द्राय यत्र सवनानि सुन्वे गमन्मदाय प्रथमं वयश्च ॥
যজ্ঞত, দ্যৌ আৰু পৃথিৱীৰ নৃসদনত—য’ত দেৱ-অন্বেষী নৰসকল আনন্দিত হয়; য’ত ইন্দ্ৰৰ বাবে সোম-সৱন সজোৱা হয়—সেই উল্লাসলৈ তেওঁ আহক, আৰু আমাৰ সত্তাৰ প্ৰথম বিস্তাৰো আনক।
Mantra 2
आ दैव्या वृणीमहेऽवांसि बृहस्पतिर्नो मह आ सखायः । यथा भवेम मीळ्हुषे अनागा यो नो दाता परावतः पितेव ॥
আমি দিৱ্য সহায়সমূহ বাছি লওঁ, সিহঁতক আহ্বান কৰোঁ। হে সখাসকল, আমাৰ মহিমান্বিত বন্ধু বৃহস্পতি আমাৰ ওচৰলৈ আহক—যেন আমি উদাৰ দাতা জনৰ আগত নিৰ্দোষ হওঁ; যি দূৰ-পাৰাবতত পৰা পিতাৰ দৰে আমাক দান কৰে।
Mantra 3
तमु ज्येष्ठं नमसा हविर्भिः सुशेवं ब्रह्मणस्पतिं गृणीषे । इन्द्रं श्लोको महि दैव्यः सिषक्तु यो ब्रह्मणो देवकृतस्य राजा ॥
তাঁক—জ্যেষ্ঠজনক—নমস্কাৰে আৰু হৱিৰে মই স্তৱ কৰোঁ, কল্যাণকাৰী ব্ৰহ্মণস্পতিকে। ইন্দ্ৰৰ সৈতে মহৎ দিৱ্য শ্লোক সংলগ্ন হওক—যি দেবকৃত ব্ৰহ্মণৰ (বাণীৰ) ৰজা।
Mantra 4
स आ नो योनिं सदतु प्रेष्ठो बृहस्पतिर्विश्ववारो यो अस्ति । कामो रायः सुवीर्यस्य तं दात्पर्षन्नो अति सश्चतो अरिष्टान् ॥
সৰ্ববাঞ্ছিত বৰ বহনকাৰী, অতি প্ৰিয় বৃহস্পতি আমাৰ বৃদ্ধি-যোনিত আসন গ্ৰহণ কৰক। ধন-সমৃদ্ধি আৰু সু-বীৰ্যৰ কামনা যি—সেই তেওঁ দান কৰক, আৰু আমাক চাপ দিয়া শত্রুসকলৰ ওপৰেদি পাৰ কৰাই, অক্ষত ৰাখক।
Mantra 5
तमा नो अर्कममृताय जुष्टमिमे धासुरमृतासः पुराजाः । शुचिक्रन्दं यजतं पस्त्यानां बृहस्पतिमनर्वाणं हुवेम ॥
আমি সেই অমৃতৰ বাবে প্ৰীতিকৰ এই স্তৱক-অৰ্কেৰে তোমালোকক আহ্বান কৰোঁ—অক্লান্ত বृहস্পতিকে। এই দানশীল, প্ৰাচীনজন্মা অমৃতসকলেই ইয়াক ধাৰণ কৰে। শুচি-ধ্বনি কৰা, গৃহ-আবাসসমূহৰ পূজ্যজন বृहস্পতিকে—অনৰ্বাণ—আমি হুৱাওঁ।
Mantra 6
तं शग्मासो अरुषासो अश्वा बृहस्पतिं सहवाहो वहन्ति । सहश्चिद्यस्य नीलवत्सधस्थं नभो न रूपमरुषं वसानाः ॥
একেলগে বাহন কৰা বলৱান ৰঙা অশ্বসমূহে বृहস্পতিকে বহন কৰে। তেওঁৰ আসনো আকাশৰ দৰে নীল-গাঢ়; আৰু তেওঁ ৰঙা ৰূপ পিন্ধি থাকে—শক্তিমান, একত্ৰ চালনাৰে গতি কৰা।
Mantra 7
स हि शुचिः शतपत्रः स शुन्ध्युर्हिरण्यवाशीरिषिरः स्वर्षाः । बृहस्पतिः स स्वावेश ऋष्वः पुरू सखिभ्य आसुतिं करिष्ठः ॥
কাৰণ তেওঁ শুচি; শতপত্ৰ-প্ৰসাৰিত; তেওঁ শোধক, সোণালী উচ্চাৰণযুক্ত, প্ৰেৰক, দীপ্ত শক্তিৰ বাহক। বृहস্পতি—সু-প্ৰৱেশী, ঋষ্ব, উচ্চ-মহিমান্বিত—বহু সখাৰ বাবে সোম-সুতি, আনন্দৰ উচ্ছ্বাস, সম্পন্ন কৰিব।
Mantra 8
देवी देवस्य रोदसी जनित्री बृहस्पतिं वावृधतुर्महित्वा । दक्षाय्याय दक्षता सखायः करद्ब्रह्मणे सुतरा सुगाधा ॥
দেৱী দেৱস্য ৰোদসী—দেৱৰ জননী স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী—নিজ মহিমাৰে বৃহস্পতিকে বৃদ্ধি কৰিলে। হে সখাসকল, বিবেক-কাৰ্যৰ বাবে দক্ষ হওক; ব্ৰহ্মণৰ বাবে নিৰাপদ আৰু সহজ পাৰঘাট (সুগাধা) কৰি দিয়া।
Mantra 9
इयं वां ब्रह्मणस्पते सुवृक्तिर्ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे अकारि । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्जजस्तमर्यो वनुषामरातीः ॥
হে ব্ৰহ্মণস্পত, এই সু-গঠিত স্তৱ তোমালৈ ৰচনা কৰা হ’ল—বজ্ৰধাৰী ইন্দ্ৰৰ বাবে ব্ৰহ্মৰূপে। ধীসমূহ সুৰক্ষিত আৰু উত্তোলিত হওক; পূৰন্ধিসমূহে সংকীৰ্ণচিত্তৰ শত্রুতাসমূহ দূৰ কৰোক।
Mantra 10
बृहस्पते युवमिन्द्रश्च वस्वो दिव्यस्येशाथे उत पार्थिवस्य । धत्तं रयिं स्तुवते कीरये चिद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
হে বৃহস্পত, তুমি আৰু ইন্দ্ৰ—স্বৰ্গীয় আৰু পাৰ্থিৱ ধনৰ অধিপতি। গায়ক, স্তৱকাৰৰ ভিতৰত ৰয়ি—অস্তিত্বৰ পূৰ্ণতা—স্থাপন কৰা; আৰু তোমালোকৰ স্বস্তিভিৰে সদায় আমাক ৰক্ষা কৰা।
The hymn mainly addresses Bṛhaspati (also called Brāhmaṇaspati), the divine lord of sacred speech and priestly power. Indra appears in the background as the Soma-drinking ally within the sacrifice.
It asks Bṛhaspati to come as a close Friend, remove fault, and make the sacrifice—especially the Soma outpouring—successful, so the worshippers receive strength, joy, and prosperity.
These titles point to his role as the power of luminous, truthful speech that cleanses the rite and the mind. In Vedic thought, right utterance sustains the sacrifice and brings the desired divine response.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.