Opening the text

Sukta 7.96
Vasiṣṭha (explicit)
Sarasvatī
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from excerpt; Sarasvatī hymns often Triṣṭubh/Jagatī—requires full metrical count)
वसिष्ठाच्या सहा ऋचांचा हा सूक्त सरस्वतीची सार्वभौम, जीवनदायिनी नदी म्हणून स्तुती करतो—तिचा प्रेरित प्रवाह दोनही लोकांना विस्तार देतो आणि वाणी, बळ व समृद्धी यांना पोसतो. कवी सरस्वतीला (आणि सरस्वंताला) जननशक्तीसाठी—संतती, वाढ आणि टिकवून धरणारे अन्न—यांसाठी आवाहन करतो; समुदायाला वाटा घेता यावा अशी, दिसणारी व ओसंडून वाहणारी कासेसारखी तिची कल्पना करतो. एकूणच, हे सूक्त देवतेच्या शुद्ध करणाऱ्या प्रवाहाखाली समृद्धी, योग्य उच्चार आणि फलदायी सातत्य यांसाठीचे आवाहन आहे.
Mantra 1
बृहदु गायिषे वचोऽसुर्या नदीनाम् । सरस्वतीमिन्महया सुवृक्तिभिः स्तोमैर्वसिष्ठ रोदसी ॥
नद्यांमध्ये असुर्या (अधिष्ठात्री, प्रभुत्वयुक्त) त्या सरस्वतीसाठी तू विशाल वचन गा. हे वसिष्ठा, सुवृक्ती आणि स्तोमांनी सरस्वतीला खरोखर महिमा दे—जोवर दोन्ही लोक (रोदसी) तुझ्यात विस्तारत नाहीत.
Mantra 2
उभे यत्ते महिना शुभ्रे अन्धसी अधिक्षियन्ति पूरवः । सा नो बोध्यवित्री मरुत्सखा चोद राधो मघोनाम् ॥
हे शुभ्रे सरस्वती! तुझ्या महिम्याने त्या दोन उज्ज्वल शक्ती (अन्धसी—प्रकाशधारा) पूरवः (समृद्धी)च्या वर आसन घेतात, तेव्हा तू आमची अवित्री (रक्षिका) होऊन आम्हाला जागृत कर. मरुत्सखा, दात्यांच्या (मघोनाम्) विपुल राधस् (समृद्धि-कल्याण) आम्हांसाठी प्रेरित कर.
Mantra 3
भद्रमिद्भद्रा कृणवत्सरस्वत्यकवारी चेतति वाजिनीवती । गृणाना जमदग्निवत्स्तुवाना च वसिष्ठवत् ॥
कल्याणमयी सरस्वती—अजेय, चेतना जागविणारी, बल-समृद्ध—आमच्यासाठी खरे कल्याणच घडवो. जमदग्नीप्रमाणे स्तुती करीत आणि वसिष्ठाप्रमाणे गान करीत, आम्ही तिला प्रकट होण्यासाठी आवाहन करतो.
Mantra 4
जनीयन्तो न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः । सरस्वन्तं हवामहे ॥
नव-सृजनाची इच्छा धरून, पुढे सरकत, पुत्र-शक्ती (अंतर्मुख संतति-बल) आकांक्षून—सुदानव आम्ही सरस्वंताचे आवाहन करतो.
Mantra 5
ये ते सरस्व ऊर्मयो मधुमन्तो घृतश्चुतः । तेभिर्नोऽविता भव ॥
हे सरस्वत! तुझ्या ज्या ऊर्म्या मधुमय आहेत आणि घृतधारेने स्रवतात—त्यांच्याच द्वारे तू आमचा रक्षक व सहाय्यक हो.
Mantra 6
पीपिवांसं सरस्वतः स्तनं यो विश्वदर्शतः । भक्षीमहि प्रजामिषम् ॥
सर्वांना दिसणाऱ्या सरस्वतीच्या परिपूर्ण स्तन—त्या दुग्धधारेचा—आम्ही भाग घेऊ. प्रजा देणारा अन्न-रस आम्ही भक्षण करू, आणि संतती व पोषण-समृद्धी प्राप्त करू.
She is praised as the sovereign river among rivers—purifying, nourishing, and powerful—who also supports inspired, well-formed speech used in ritual.
It asks for abundance and nourishment (iṣ), generative strength and progeny (prajā), and the widening, strengthening power that comes with true, effective praise.
It is a poetic image for overflowing nourishment: Sarasvatī/Sarasvat is envisioned as a visible source of sustenance from which the community may ‘partake’ and be strengthened.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.