
Sukta 7.96
Vasiṣṭha (explicit)
Sarasvatī
Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from excerpt; Sarasvatī hymns often Triṣṭubh/Jagatī—requires full metrical count)
वसिष्ठस्य षडृचात्मकः स्तोत्रोऽयं सरस्वतीं सार्वभौमां प्राणदायिनीं नदीं स्तौति—यस्या धीतिप्रेरितः प्रवाह उभे लोके विस्तृणोति, वाचं बलं श्रीं च पोषयति। कविः सरस्वतीं सरस्वन्तं च प्रजननशक्त्यै—प्रजायै वृद्ध्यै धारणीयान्नाय च—आह्वयति; तां प्रत्यक्षां परिप्लुतां धेनुमिव कल्पयन् यस्याः पयः समुदायः सहभागी भवेत्। समग्रतः शुद्धिकरप्रवाहाधीनं सौभाग्यं सम्यगुक्तिं च फलवतीं सन्ततिं च याचमानं स्तवनमिदम्।
Mantra 1
बृहदु गायिषे वचोऽसुर्या नदीनाम् । सरस्वतीमिन्महया सुवृक्तिभिः स्तोमैर्वसिष्ठ रोदसी ॥
नदीना मध्ये असुर्यां बृहद् वचो गायिष्यसि। हे वसिष्ठ, सुवृक्तिभिः स्तोमैश्च सरस्वतीम् एव महय, यावत् ते अन्तः रोदसी विस्तीर्णे भवतः।
Mantra 2
उभे यत्ते महिना शुभ्रे अन्धसी अधिक्षियन्ति पूरवः । सा नो बोध्यवित्री मरुत्सखा चोद राधो मघोनाम् ॥
हे शुभ्रे सरस्वति, यदा ते महिम्ना उभे अन्धसी पूरवोऽधिकि क्षियन्ति, तदा नः अवित्री भूत्वा बोधय। मरुत्सखे, मघोनां प्रचुरं राधोऽस्मभ्यं चोदय।
Mantra 3
भद्रमिद्भद्रा कृणवत्सरस्वत्यकवारी चेतति वाजिनीवती । गृणाना जमदग्निवत्स्तुवाना च वसिष्ठवत् ॥
भद्रा सरस्वती नः सत्यमेव भद्रं कृणोतु—अकवारी चेतयित्री, वाजिनीवती। जमदग्निवद् गृणाना वसिष्ठवच्च स्तुवाना ताम् अभिव्यक्तये हवामहे।
Mantra 4
जनीयन्तो न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः । सरस्वन्तं हवामहे ॥
जनीयन्तो न्वग्रवः पुत्रीयन्तः सुदानवः वयं सरस्वन्तं हवामहे।
Mantra 5
ये ते सरस्व ऊर्मयो मधुमन्तो घृतश्चुतः । तेभिर्नोऽविता भव ॥
हे सरस्वत, ये ते ऊर्मयो मधुमन्तो घृतश्चुतः, तैर्भिर्नोऽविता भव।
Mantra 6
पीपिवांसं सरस्वतः स्तनं यो विश्वदर्शतः । भक्षीमहि प्रजामिषम् ॥
सरस्वत्याः पीपिवांसं स्तनं सर्वदर्शतं यम्—तस्य वयं भक्षीमहि। प्रजामिषं च पोषणं च पूर्णतां च प्राप्नुयाम।
She is praised as the sovereign river among rivers—purifying, nourishing, and powerful—who also supports inspired, well-formed speech used in ritual.
It asks for abundance and nourishment (iṣ), generative strength and progeny (prajā), and the widening, strengthening power that comes with true, effective praise.
It is a poetic image for overflowing nourishment: Sarasvatī/Sarasvat is envisioned as a visible source of sustenance from which the community may ‘partake’ and be strengthened.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.