Rig Veda Sukta 66
Mandala 7Sukta 6619 Mantras

Sukta 66

Sukta 7.66

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Mitra–Varuṇa

Chandas

Likely Anuṣṭubh or a short meter segment (needs metrical audit; verse is shorter than typical Triṣṭubh)

വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സൂക്തം സത്യം, നിയമം, ജാഗ്രതയുള്ള ഭരണക്രമം എന്നിവയിലൂടെ ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം) നിലനിർത്തുന്ന ഇരട്ട ആദിത്യന്മാരായ മിത്ര–വരുണന്മാരെ സ്തുതിക്കുന്നു. അവർ അർപ്പണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കട്ടെ, സന്മനസ്സിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തട്ടെ, ആരാധകരെ സംരക്ഷണവും സ്ഥിരതയും സൗഹാർദ്ദപരമായ സാമൂഹികക്രമവും അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ എന്ന് ഇത് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഭക്തിപൂർവ്വമായ സ്തുതിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ഋതം നിലനിർത്തുന്ന അവരുടെ ശക്തികളുടെ ജീവന്ത ദൃശ്യങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങി, അവസാനം വന്ന് സോമം പാനം ചെയ്യണമെന്ന വ്യക്തമായ ക്ഷണത്തോടെ സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

प्र मित्रयोर्वरुणयोः स्तोमो न एतु शूष्यः । नमस्वान्तुविजातयोः ॥

ഞങ്ങളുടെ സ്തോം മിത്രനും വരുണനും അടുക്കലേക്ക് പുറപ്പെടട്ടെ—ബലത്തോടെ പ്രബലമായി; നമസ്കാരം വഹിച്ച്, ആ രണ്ടു വിശാല-ജാത (വ്യാപകജന്മ) ദേവശക്തികളിലേക്കു.

Mantra 2

या धारयन्त देवाः सुदक्षा दक्षपितरा । असुर्याय प्रमहसा ॥

ധാരണം ചെയ്യുന്നവർ—സുദക്ഷരായ ദേവന്മാർ, ദക്ഷനെ പിതാവായി ഉള്ളവർ—അസുര്യ (സാർവഭൗമാധികാര) ശക്തിയാലും അതിമഹിമയാലും.

Mantra 3

ता नः स्तिपा तनूपा वरुण जरितॄणाम् । मित्र साधयतं धियः ॥

ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ! നിങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ പാദചാരത്തിന്റെ കാവലാളുകളും, ഞങ്ങളുടെ തനു (അസ്തിത്വം)യുടെ കാവലാളുകളും ആകുന്നു; ഹേ വരുണ, ജരിതൃകൾ (സ്തുതിഗായകർ)യുടെ അധിപതേ; ഹേ മിത്ര, ഞങ്ങളുടെ ധിയഃ (ചിന്ത/പ്രജ്ഞ)യെ സിദ്ധിപ്പിച്ച് ശരിയാക്കുക.

Mantra 4

यदद्य सूर उदितेऽनागा मित्रो अर्यमा । सुवाति सविता भगः ॥

ഇന്ന് സൂര്യോദയത്തിൽ, കുറ്റരഹിതരായ മിത്രനും അര്യമനും; സവിതാവും ഭഗനും യുക്തമായ ദാനങ്ങളെ പ്രസവിപ്പിച്ച് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 5

सुप्रावीरस्तु स क्षयः प्र नु यामन्त्सुदानवः । ये नो अंहोऽतिपिप्रति ॥

ഞങ്ങളുടെ ആ വാസസ്ഥിതി (ക്ഷയ) ‘സുപ്രവീര’—വീരശക്തിയിൽ സമൃദ്ധ—ആകട്ടെ; മുന്നോട്ട്, തീർച്ചയായും, സുദാനവഃ (നല്ല ദാതാക്കൾ) ഞങ്ങളെ നയിക്കട്ടെ—അവർ ഞങ്ങളെ ഞെരുക്കുന്ന സംകുചനവും അംഹഃ (അപരാധം/കഷ്ടം)വും അതിക്രമിപ്പിച്ച് കടത്തുന്നവർ.

Mantra 6

उत स्वराजो अदितिरदब्धस्य व्रतस्य ये । महो राजान ईशते ॥

സ്വരാജ്ഞിയായ അദിതി—അദബ്ധ (അജേയ) വ്രതത്തിന്റെ വിശാലമായ സ്വതന്ത്രത—അതിൽ ആ മഹാരാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ അധിപത്യം നടത്തുന്നു.

Mantra 7

प्रति वां सूर उदिते मित्रं गृणीषे वरुणम् । अर्यमणं रिशादसम् ॥

സൂര്യോദയത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ സ്തുതിയാൽ പ്രത്യുത്തരം ചെയ്യുന്നു—മിത്രൻ, വരുണൻ, റിശാദസ (ശത്രുഹന്ത) ആയ ആര്യമൻ.

Mantra 8

राया हिरण्यया मतिरियमवृकाय शवसे । इयं विप्रा मेधसातये ॥

ഈ മതി സ്വർണ്ണസമൃദ്ധിപോലെ ആണ്—അവൃക (അവിഭക്ത, അഖണ്ഡ) ശവസ് (ബലം) നിമിത്തം; ഈ വിപ്രവാണി മേധാസാതി (പ്രജ്ഞാ-ലാഭം) നിമിത്തം ആണ്.

Mantra 9

ते स्याम देव वरुण ते मित्र सूरिभिः सह । इषं स्वश्च धीमहि ॥

ഹേ ദിവ്യ വരുണാ, ഞങ്ങൾ നിന്റെവരാകട്ടെ; ഹേ മിത്രാ, പ്രകാശത്തിന്റെ ഋഷികളോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ നിന്റെവരാകട്ടെ. പോഷകമായ ഇഷും ബോധത്തിന്റെ വിശാല സ്വഃവും—അത് ഞങ്ങൾ ധിയിലേ ധരിക്കട്ടെ.

Mantra 10

बहवः सूरचक्षसोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । त्रीणि ये येमुर्विदथानि धीतिभिर्विश्वानि परिभूतिभिः ॥

സൂര്യദൃഷ്ടിയുള്ളവർ അനേകം; അവരുടെ ജിഹ്വ അഗ്നിയാണ്; അവർ ഋതംകൊണ്ട് വർദ്ധിക്കുന്നവർ. ധികളാൽ അവർ യജ്ഞത്തിന്റെ ത്രിവിധ വിദഥങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തി, പരിഭൂതികളാൽ എല്ലാം പരിവേഷ്ടിച്ചു.

Mantra 11

वि ये दधुः शरदं मासमादहर्यज्ञमक्तुं चादृचम् । अनाप्यं वरुणो मित्रो अर्यमा क्षत्रं राजान आशत ॥

വർഷവും മാസവും, പകലും, യജ്ഞവും, രാത്രിയും, മന്ത്രവും ക്രമപ്പെടുത്തി സ്ഥാപിച്ചവർ—വരുണൻ, മിത്രൻ, അര്യമൻ എന്ന രാജാക്കന്മാർ—അനാപ്യമായ, അജേയമായ ക്ഷത്രം പ്രാപിച്ചു.

Mantra 12

तद्वो अद्य मनामहे सूक्तैः सूर उदिते । यदोहते वरुणो मित्रो अर्यमा यूयमृतस्य रथ्यः ॥

ഇന്ന് സൂര്യോദയത്തിൽ നന്നായി ഘടിപ്പിച്ച സൂക്തങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ അതിനെ മനസ്സിൽ ധരിക്കുന്നു: വരുണൻ, മിത്രൻ, അര്യമൻ എങ്ങനെ ഞങ്ങളെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു—ഹേ ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിന്റെ രഥസാരഥികളേ, നിങ്ങൾ.

Mantra 13

ऋतावान ऋतजाता ऋतावृधो घोरासो अनृतद्विषः । तेषां वः सुम्ने सुच्छर्दिष्टमे नरः स्याम ये च सूरयः ॥

ഋതവാന്മാർ, ഋതത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ഋതത്തിൽ വർധിക്കുന്നവർ—അനൃതത്തിനെതിരെ ഭീകരർ, അസത്യദ്വേഷികൾ—അവരുടെ ഏറ്റവും മംഗളകരമായ സുമ്നത്തിൽ, ഏറ്റവും ആശ്രയദായകമായ രക്ഷയിൽ, ഹേ നരന്മാരേ, ഞങ്ങൾ ഇരിക്കട്ടെ—ഞങ്ങളും പ്രകാശിത നേതാക്കളായ (സൂരയഃ)യും.

Mantra 14

उदु त्यद्दर्शतं वपुर्दिव एति प्रतिह्वरे । यदीमाशुर्वहति देव एतशो विश्वस्मै चक्षसे अरम् ॥

മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നു ആ ദർശനീയ രൂപം; ദ്യൗവിൽ നിന്നുള്ള ആഹ്വാനത്തിന് പ്രതികരിച്ച് അത് സഞ്ചരിക്കുന്നു—വേഗവാൻ ദേവ എതശ (Etaśa) അതിനെ വഹിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാവർക്കും കാണുവാൻ ഒരുക്കപ്പെട്ടതുപോലെ.

Mantra 15

शीर्ष्णःशीर्ष्णो जगतस्तस्थुषस्पतिं समया विश्वमा रजः । सप्त स्वसारः सुविताय सूर्यं वहन्ति हरितो रथे ॥

ശിഖരത്തിൽ നിന്ന് ശിഖരത്തിലേക്ക് അവർ ചലിക്കുന്നതും നിലകൊള്ളുന്നതുമായ സർവ്വജഗത്തിന്റെ അധിപതിയെ ധാരിക്കുന്നു; ഒരേ സമവായത്തിൽ അവർ മുഴുവൻ പ്രകാശമയമായ രജസ്‌ (ആകാശീയ വ്യാപ്തി) കടന്നുപോകുന്നു. സുഖകരവും മംഗളകരവുമായ ഗതിക്കായി ഏഴ് സ്വസാ-ശക്തികൾ സൂര്യനെ വഹിക്കുന്നു—രഥത്തിൽ യോജിപ്പിച്ച ഹരിത (പച്ച) അശ്വങ്ങളോടുകൂടെ.

Mantra 16

तच्चक्षुर्देवहितं शुक्रमुच्चरत् । पश्येम शरदः शतं जीवेम शरदः शतम् ॥

ദേവന്മാർ സ്ഥാപിച്ച ആ ചക്ഷു—ശുക്രം, ദീപ്തം—മേലോട്ടുയരുന്നു. നാം നൂറു ശരദുകൾ കാണട്ടെ; നാം നൂറു ശരദുകൾ ജീവിക്കട്ടെ.

Mantra 17

काव्येभिरदाभ्या यातं वरुण द्युमत् । मित्रश्च सोमपीतये ॥

കാവ്യ (ഋഷി-പ്രേരിത) അദാഭ്യ ശക്തികളോടുകൂടെ വരിക, ഹേ വരുണ; ദ്യുമത് (തേജസ്വി) രൂപത്തിൽ വരിക. സോമപാനത്തിനായി മിത്രനും (കൂടെ) വരിക.

Mantra 18

दिवो धामभिर्वरुण मित्रश्चा यातमद्रुहा । पिबतं सोममातुजी ॥

ഹേ വരുണ, മിത്രനും കൂടെ—ദിവ്യധാമങ്ങളോടുകൂടെ (ദിവോ ധാമഭിഃ) ഇവിടെ വരുവിൻ, ഹേ അദ്രുഹാ (ദ്രോഹമില്ലാത്തവർ). വേഗം പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന സോമം പാനം ചെയ്‍വിൻ.

Mantra 19

आ यातं मित्रावरुणा जुषाणावाहुतिं नरा । पातं सोममृतावृधा ॥

ഹേ മിത്രാവരുണാ, ഹേ നരാ (വീരദേവന്മാരേ), ആഹുതിയിൽ ആനന്ദിച്ചു ഇവിടെ വരുവിൻ. ഋതത്തെ വർധിപ്പിക്കുന്നവരേ, സോമം പാനം ചെയ്‍വിൻ.

Frequently Asked Questions

They are twin Ādityas: Mitra represents harmony and right relationship, while Varuṇa represents moral law and binding truth. Together they protect order (ṛta) in the cosmos and society.

The hymn asks Mitra–Varuṇa to come to the sacrifice, accept the offerings, strengthen ṛta and truthful conduct, and grant protection and stability to the worshippers.

It can be recited in a simple fire offering or prayer as a vow of truthfulness and harmony—invoking Mitra–Varuṇa for ethical clarity, steadiness of mind, and protection of one’s commitments.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App