
Sukta 7.66
Vasiṣṭha
Mitra–Varuṇa
Likely Anuṣṭubh or a short meter segment (needs metrical audit; verse is shorter than typical Triṣṭubh)
বসিষ্ঠৰ এই সূক্তত মিত্ৰ–বৰুণক যুগল আদিত্য ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিসকলে সত্য, বিধি-নিয়ম আৰু সজাগ শাসনৰ দ্বাৰা ঋত (বিশ্ব-ব্যৱস্থা) ধৰি ৰাখে। উপাসকসকলে তেওঁলোকক আহুতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ, সৎবুদ্ধি/সঠিক মনোভাৱ দৃঢ় কৰিবলৈ, আৰু উপাসকসকলক ৰক্ষা, স্থিৰতা আৰু সুৰেলা সামাজিক শৃঙ্খলা দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে। সূক্তখন ভক্তিপূৰ্ণ স্তৱনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঋত-ধাৰক শক্তিসমূহৰ সজীৱ চিত্ৰণলৈ আগবাঢ়ে, আৰু শেষত তেওঁলোকক আহি সোম পান কৰিবলৈ স্পষ্ট আমন্ত্ৰণ জনায়।
Mantra 1
प्र मित्रयोर्वरुणयोः स्तोमो न एतु शूष्यः । नमस्वान्तुविजातयोः ॥
আমাৰ স্তোত্ৰ মিত্র আৰু বরুণলৈ আগবাঢ়ক—বল-তেজে প্ৰবল; নমস্কাৰ বহন কৰি, সেই দুজন বিস্তৃত-জন্মা শক্তিলৈ।
Mantra 2
या धारयन्त देवाः सुदक्षा दक्षपितरा । असुर्याय प्रमहसा ॥
যিসকল দেৱ সুদক্ষ—দক্ষক পিতৃ ৰূপে ধৰি—আসুৰ্য (সাৰ্বভৌম) শক্তি আৰু অতিমহিমাৰে ধাৰণ কৰি ৰাখে।
Mantra 3
ता नः स्तिपा तनूपा वरुण जरितॄणाम् । मित्र साधयतं धियः ॥
হে মিত্ৰ-বৰুণ! আমাৰ পদক্ষেপৰ ৰক্ষক, আমাৰ তনুৰ (জীৱসত্তাৰ) ৰক্ষক—হে গায়ক-স্তোতাসকলৰ বৰুণ! হে মিত্ৰ! আমাৰ ধীসমূহ (পবিত্ৰ বুদ্ধি-চিন্তা) সিদ্ধ কৰি সঠিক পথত স্থাপন কৰা।
Mantra 4
यदद्य सूर उदितेऽनागा मित्रो अर्यमा । सुवाति सविता भगः ॥
আজি সূৰ্য উদিত হোৱাত, মিত্ৰ আৰু আৰ্যমণ নিৰ্দোষ (অনাগা) থাকিলে, সৱিতা আৰু ভাগ সঠিক দানসমূহ উন্মোচন কৰি আগবঢ়াই দিয়ে।
Mantra 5
सुप्रावीरस्तु स क्षयः प्र नु यामन्त्सुदानवः । ये नो अंहोऽतिपिप्रति ॥
আমাৰ সেই বাসস্থান-অৱস্থা সুপ্ৰবীৰ (বীৰ্য-সমৃদ্ধ) হওক; আগবাঢ়ক—সুদানৱ (সু-দাতা)সকলে নিশ্চয় আমাক পথ দেখাই লৈ যাওক, যিসকলে আমাক অংহঃ (সংকোচন, পাপ-দুঃখ) অতিক্ৰম কৰাই দিয়ে।
Mantra 6
उत स्वराजो अदितिरदब्धस्य व्रतस्य ये । महो राजान ईशते ॥
আৰু স্ব-সাম্ৰাজ্ঞী অদিতি—অদব্ধ (অজেয়) ঋত-ব্ৰতৰ বিস্তৃত মুক্ততা; সেই মহাৰাজাসকলেই (মিত্র-বৰুণ-আৰ্যমণ) তাৰ দ্বাৰাই অধিপত্য প্ৰকাশ কৰে।
Mantra 7
प्रति वां सूर उदिते मित्रं गृणीषे वरुणम् । अर्यमणं रिशादसम् ॥
সূৰ্য উদিত হ’লে মই তোমালোকক স্তৱে সঁহাৰি দিওঁ—মিত্রক, বৰুণক, আৰু ৰিশাদস (শত্ৰু-আঘাত-নাশক) আৰ্যমণক।
Mantra 8
राया हिरण्यया मतिरियमवृकाय शवसे । इयं विप्रा मेधसातये ॥
সোণালী ঐশ্বৰ্যৰে পূৰ্ণ এই মতি—অবৃক (অ-উল্ফ; অবিভক্ত) শৱস্-বলৰ বাবে; এই বিপ্ৰ-বাণী মেধাসাতি (প্ৰজ্ঞা-লাভ)ৰ নিমিত্ত।
Mantra 9
ते स्याम देव वरुण ते मित्र सूरिभिः सह । इषं स्वश्च धीमहि ॥
হে দেৱ বৰুণ, আমি তোমাৰেই হওঁ; হে মিত্ৰ, সূৰিভিসকলৰ (ঋষি-দৰ্শকসকলৰ) সৈতে আমি তোমাৰেই হওঁ। ইষ্ (পোষক শক্তি) আৰু স্বঃ (বিশাল স্বৰ্গীয় চেতনা) আমি ধী-চিত্তত ধাৰণ কৰোঁ।
Mantra 10
बहवः सूरचक्षसोऽग्निजिह्वा ऋतावृधः । त्रीणि ये येमुर्विदथानि धीतिभिर्विश्वानि परिभूतिभिः ॥
বহুজন সূৰ্য-চক্ষুস (সূৰ্যৰ দৃষ্টিৰে দেখা) — অগ্নি-জিহ্বা, ঋত-বৃদ্ধ (ঋতৰ দ্বাৰা বৃদ্ধি পোৱা)। ধীসমূহেৰে যজ্ঞৰ ত্ৰয়ী বিদথা (তিন সভা/সমাবেশ) তেওঁলোকে বিধান কৰিলে; পৰিভূতি (অধিপত্য/আয়ত্ত) দ্বাৰা সকলোকে পৰিবেষ্টন কৰিলে।
Mantra 11
वि ये दधुः शरदं मासमादहर्यज्ञमक्तुं चादृचम् । अनाप्यं वरुणो मित्रो अर्यमा क्षत्रं राजान आशत ॥
যিসকলে বছৰ (শরদ্) আৰু মাহ, দিন, যজ্ঞ, ৰাতি, আৰু অদৃচ্ মন্ত্রকো বিধান কৰিলে—অনা-প্য (অভেদ্য) ক্ষত্ৰ (সার্বভৌম ক্ষমতা) বৰুণ, মিত্ৰ, আৰু্যমান—এই ৰাজাসকলে লাভ কৰিলে।
Mantra 12
तद्वो अद्य मनामहे सूक्तैः सूर उदिते । यदोहते वरुणो मित्रो अर्यमा यूयमृतस्य रथ्यः ॥
আজি সূৰ্য উদিত হোৱাত সুগঠিত সূক্তেৰে আমি সেই কথাই মনত আনি স্মৰণ কৰোঁ—যেনে বৰুণ, মিত্ৰ আৰু অৰ্যমা আমাক আগুৱাই লৈ যায়; হে ঋতৰ ৰথ্যসকল, তোমালোকেই সত্য-ঋতৰ ৰথচালক।
Mantra 13
ऋतावान ऋतजाता ऋतावृधो घोरासो अनृतद्विषः । तेषां वः सुम्ने सुच्छर्दिष्टमे नरः स्याम ये च सूरयः ॥
ঋতবান, ঋতজাত, ঋতে বৃদ্ধি পোৱা, অসত্য-বিৰোধী ভয়ংকৰ—সেইসকলৰ তোমালোকৰ অতি সুখময় অনুগ্ৰহ আৰু সৰ্বাধিক আশ্ৰয়দায়ক ৰক্ষাত, হে নৰসকল, আমি থাকোঁ; আমি আৰু আলোকিত নেতাসকল।
Mantra 14
उदु त्यद्दर्शतं वपुर्दिव एति प्रतिह्वरे । यदीमाशुर्वहति देव एतशो विश्वस्मै चक्षसे अरम् ॥
ওপৰলৈ উঠে সেই দৰ্শনীয় ৰূপ; স্বৰ্গৰ আহ্বানৰ প্ৰতি সঁহাৰি দি ই আগবাঢ়ে—যেতিয়া দেৱ, তীব্ৰগামী এতশা তাক বহন কৰে, সকলোৰে দৃষ্টিৰ বাবে সাজু কৰি।
Mantra 15
शीर्ष्णःशीर्ष्णो जगतस्तस्थुषस्पतिं समया विश्वमा रजः । सप्त स्वसारः सुविताय सूर्यं वहन्ति हरितो रथे ॥
শীৰ্ষৰ পৰা শীৰ্ষলৈ সিহঁতে চলমান আৰু স্থিৰ সকলো জগতৰ অধিপতিক ধৰি ৰাখে; একে সুৰে সিহঁতে সমগ্ৰ দীপ্ত আকাশ-বিস্তাৰ পাৰ হয়। শুভ গতি আৰু মঙ্গলৰ বাবে সাত ভগ্নী-শক্তিয়ে ৰথত যোজা হৰিত অশ্বসহ সূৰ্যক বহন কৰে।
Mantra 16
तच्चक्षुर्देवहितं शुक्रमुच्चरत् । पश्येम शरदः शतं जीवेम शरदः शतम् ॥
দেৱে স্থাপন কৰা সেই চক্ষু—উজ্জ্বল—উৰ্ধ্বলৈ উদয় হয়। আমি শত শৰৎ দেখোঁ; আমি শত শৰৎ জীয়াই থাকোঁ।
Mantra 17
काव्येभिरदाभ्या यातं वरुण द्युमत् । मित्रश्च सोमपीतये ॥
কাব্য-প্ৰজ্ঞাৰ অদাভ্য শক্তিসমূহসহ আহা, হে বরুণ, দ্যুমৎ দীপ্তিসহ। সোমপানৰ বাবে মিত্রো আহক।
Mantra 18
दिवो धामभिर्वरुण मित्रश्चा यातमद्रुहा । पिबतं सोममातुजी ॥
দ্যৌৰ ধামসমূহসহ, হে বৰুণ, আৰু মিত্ৰো, তোমালোকো আহাঁ—হে অবিশ্বাসঘাত নকৰোঁতা। বেগে আগবঢ়োৱা সোম পান কৰা।
Mantra 19
आ यातं मित्रावरुणा जुषाणावाहुतिं नरा । पातं सोममृतावृधा ॥
হে মিত্ৰ-বৰুণ, আহাঁ; আহুতিৰ আনন্দত তৃপ্ত হৈ—হে শক্তিমান দুজন। ঋত বৃদ্ধি কৰোঁতা তোমালোক, সোম পান কৰা।
They are twin Ādityas: Mitra represents harmony and right relationship, while Varuṇa represents moral law and binding truth. Together they protect order (ṛta) in the cosmos and society.
The hymn asks Mitra–Varuṇa to come to the sacrifice, accept the offerings, strengthen ṛta and truthful conduct, and grant protection and stability to the worshippers.
It can be recited in a simple fire offering or prayer as a vow of truthfulness and harmony—invoking Mitra–Varuṇa for ethical clarity, steadiness of mind, and protection of one’s commitments.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.