
Sukta 4.51
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.51)
Uṣas (Dawn)
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം ഉഷസ്സിനെ (പ്രഭാതത്തെ) അന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് ക്രമബദ്ധമായ വിവേകത്തോടെ ഉയർന്ന് വരുന്ന സമൃദ്ധമായ പ്രകാശമായി സ്തുതിക്കുന്നു; അത് മനുഷ്യജീവിതത്തിനും വിശുദ്ധകർമ്മത്തിനും ഒരു “പാത” തുറക്കുന്നു. ഒരേപോലെയും വാർദ്ധക്യമില്ലാത്തവരുമായ പ്രഭാതങ്ങൾ ഓരോ ദിവസവും പുതുമയുള്ള വെളിപ്പെടുത്തലായി എത്തുന്നതിനെ ഇത് വിസ്മയത്തോടെ പാടുന്നു. അവസാനം യാഗത്തിന്റെ ചിഹ്നത്തിലൂടെ ദ്യാവാപൃഥിവികളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന കീർത്തിയും സ്ഥിരതയും അപേക്ഷിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
इदमु त्यत्पुरुतमं पुरस्ताज्ज्योतिस्तमसो वयुनावदस्थात् । नूनं दिवो दुहितरो विभातीर्गातुं कृणवन्नुषसो जनाय ॥
ഇതാ—അത്യധികമായി സമൃദ്ധമായ—ജ്യോതി; തമസ്സിൽ നിന്ന് വിവേകസഹിതമായ ഋതം (വയുനാ) കൊണ്ടു മുൻവശത്ത് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ദ്യൗവിന്റെ പുത്രിമാരായ ഉഷസ്സുകൾ പ്രകാശിച്ച് മനുഷ്യനു ഗതിയുടെ പാത ഒരുക്കുന്നു.
Mantra 2
अस्थुरु चित्रा उषसः पुरस्तान्मिता इव स्वरवोऽध्वरेषु । व्यू व्रजस्य तमसो द्वारोच्छन्तीरव्रञ्छुचयः पावकाः ॥
ചിത്രവർണ്ണമായ ഉഷസ്സുകൾ മുൻവശത്ത് നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു—യാഗങ്ങളിൽ അളന്ന സ്വരങ്ങൾപോലെ. ഉദിച്ച് അവർ വ്രജമായ തമസ്സിന്റെ വാതിലുകൾ വിശാലമായി തുറക്കുന്നു; ശുചിയും പാവകവുമായ പ്രകാശത്തോടെ പാതയെ നിർമ്മലമാക്കുന്നു.
Mantra 3
उच्छन्तीरद्य चितयन्त भोजान्राधोदेयायोषसो मघोनीः । अचित्रे अन्तः पणयः ससन्त्वबुध्यमानास्तमसो विमध्ये ॥
ഇന്ന് ഉദിച്ച്, ദാനശീലമുള്ള മഘോനിയായ ഉഷസ്സുകൾ ഭോഗിക്കുന്നവരെ ബോധിപ്പിക്കുന്നു—ആനന്ദത്തിന്റെ ദാനം നല്കുവാൻ. വർണ്ണരഹിതമായ അന്ധകാരത്തിനുള്ളിൽ പണികൾ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; തമസ്സിന്റെ നടുവിൽ അജാഗ്രതരായി, അബുദ്ധരായി.
Mantra 4
कुवित्स देवीः सनयो नवो वा यामो बभूयादुषसो वो अद्य । येना नवग्वे अङ्गिरे दशग्वे सप्तास्ये रेवती रेवदूष ॥
ഹേ ദേവിമാരായ ഉഷസ്സുകളേ, ഇന്ന് നിങ്ങള്ക്ക് ഒരു പുതിയ ‘സനയ’—പുതിയ വിജയം—അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പുതിയ ‘യാമ’—പുതിയ ഗതി/പഥം—ഉണ്ടാകുമോ? അതിനാൽ നവഗ്വന്മാർക്കും അങ്ഗിരസന്മാർക്കും ദശഗ്വന്മാർക്കും സപ്താസ്യ (ഏഴുമുഖ)ർക്കും വേണ്ടി നിങ്ങൾ സമൃദ്ധിയായി പ്രകാശിച്ചു, ധനസമ്പത്ത് വെളിപ്പെടുത്തിയല്ലോ.
Mantra 5
यूयं हि देवीॠतयुग्भिरश्वैः परिप्रयाथ भुवनानि सद्यः । प्रबोधयन्तीरुषसः ससन्तं द्विपाच्चतुष्पाच्चरथाय जीवम् ॥
കാരണം, ഹേ ദേവിമാരേ, ഋതയുക്തമായ അശ്വങ്ങളാൽ നിങ്ങൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ലോകങ്ങളെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഹേ ഉഷസ്സുകളേ, നിദ്രിക്കുന്നവനെ ഉണർത്തി, ദ്വിപാദവും ചതുഷ്പാദവും ആയ സർവ്വജീവനെയും അതിന്റെ യാത്രയ്ക്കായി (രഥയാത്രയ്ക്കായി) നിങ്ങൾ ചലിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 6
क्व स्विदासां कतमा पुराणी यया विधाना विदधुॠभूणाम् । शुभं यच्छुभ्रा उषसश्चरन्ति न वि ज्ञायन्ते सदृशीरजुर्याः ॥
അവരിൽ ആ പുരാതന രഹസ്യം എവിടെയുണ്ട്—ഏതുകൊണ്ടാണ് ഋഭുക്കൾ വിധാനങ്ങളെ ക്രമപ്പെടുത്തി, ശക്തികളെ വിന്യസിച്ച്, തങ്ങളുടെ കൃതിയെ രൂപപ്പെടുത്തിയത്? കാരണം, ശുഭ്രമായ ഉഷസ്സുകൾ ശുഭമായ സൗന്ദര്യത്തിൽ മുന്നേറുന്നു; എങ്കിലും അജരമായ, രൂപത്തിൽ സമാനമായ ഇവരെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല—ഓരോ ദിവസത്തെയും വരവ് അതേ സത്യത്തിന്റെ പുതിയ വെളിപ്പെടുത്തലാകുന്നു.
Mantra 7
ता घा ता भद्रा उषसः पुरासुरभिष्टिद्युम्ना ऋतजातसत्याः । यास्वीजानः शशमान उक्थैः स्तुवञ्छंसन्द्रविणं सद्य आप ॥
അതെ, അവ തന്നേ—പുരാതനകാലത്തിലെ ഭദ്രമായ ഉഷസ്സുകൾ; ജയദീപ്തിയാൽ സമൃദ്ധ, ഋതത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവ, സത്യസ്വഭാവത്തിൽ സ്ഥിരമായവ. അവയിൽ യജമാനൻ ഉക്ഥങ്ങളുടെ വചനത്തോടെ ആരാധിച്ചു പരിശ്രമിച്ചു, സ്തുതിയും പ്രഖ്യാപനവും ചെയ്തു, ഉടൻ തന്നെ അന്തർധനം (ദ്രവിണം) പ്രാപിക്കുന്നു.
Mantra 8
ता आ चरन्ति समना पुरस्तात्समानतः समना पप्रथानाः । ऋतस्य देवीः सदसो बुधाना गवां न सर्गा उषसो जरन्ते ॥
അവ സമന്വയത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു—മുന്നിൽ നിന്നു; ഒരേ രീതിയിൽ, ഒരേ നിയമത്തിൽ സ്വയം വ്യാപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്. ഋതത്തിന്റെ ദേവിമാർ, സദസ് (ചേതനാസീറ്റ്) എന്ന ആസനത്തിലേക്ക് ഉണർന്നവർ, ഉഷസ്സുകൾ ഗാവാം ന സർഗാഃ പോലെ (കിരണങ്ങളുടെ വിമോചനത്തെപ്പോലെ) ഒഴുകിവന്ന്, രാത്രിയുടെ പിടി ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 9
ता इन्न्वेव समना समानीरमीतवर्णा उषसश्चरन्ति । गूहन्तीरभ्वमसितं रुशद्भिः शुक्रास्तनूभिः शुचयो रुचानाः ॥
അങ്ങനെ തന്നേ അവ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ഒരേ സമന്വയത്തിൽ, ഒരേ സമത്വത്തിൽ—അളവറ്റ വർണ്ണവും ശക്തിയും ഉള്ള ഉഷസ്സുകൾ. തങ്ങളുടെ മിന്നുന്ന രശ്മികളാൽ വിശാലമായ കറുപ്പിനെ മറച്ചു, ശുദ്ധവും ദീപ്തവുമായ പ്രകാശമയ തനുക്കളിൽ തിളങ്ങി, ചേതനയെ പ്രകാശിതമാക്കുന്നു.
Mantra 10
रयिं दिवो दुहितरो विभातीः प्रजावन्तं यच्छतास्मासु देवीः । स्योनादा वः प्रतिबुध्यमानाः सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
ഹേ ദിവ്യപ്രകാശമുള്ള ദ്യൗവിന്റെ പുത്രിമാരേ (ഉഷസ്സുകളേ), ഞങ്ങൾക്ക് പ്രജാവന്തമായ റയി—സന്തതിയാൽ ഫലിക്കുന്ന സമൃദ്ധി—നൽകുവിൻ, ദേവിമാരേ. സുഖകരമായ ആശ്രയസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് നിങ്ങളോടുള്ള പ്രതിബോധം പ്രാപിച്ച് ഉണർന്ന ഞങ്ങൾ സുവീര്യ—സത്യവീരബലം—യുടെ അധിപതികളാകട്ടെ.
Mantra 11
तद्वो दिवो दुहितरो विभातीरुप ब्रुव उषसो यज्ञकेतुः । वयं स्याम यशसो जनेषु तद्द्यौश्च धत्तां पृथिवी च देवी ॥
ഹേ ദിവ്യപ്രകാശമുള്ള ദ്യൗവിന്റെ പുത്രിമാരേ, യജ്ഞകേതുവായ ഉഷസ്സുകളേ, ഇതു ഞാൻ നിങ്ങളോടു പറയുന്നു. ജനങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ യശസ്സുള്ളവരാകട്ടെ; അതിനെ ഞങ്ങൾക്ക് ദ്യൗവും ദേവിയായ പൃഥിവിയും സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
The hymn praises Uṣas, the Vedic goddess of Dawn, described as the shining daughter of Heaven who brings light, order, and auspicious beginnings.
It says that Dawn is the abundant light that rises from darkness with wise order, repeatedly renewing the world and making a clear path for human life and sacred work.
Because dawn returns every day with the same essential form, yet each appearance feels newly revealing—pointing to a timeless truth that renews itself in experience.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.