Opening the text

Sukta 4.50
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4; hymn 4.50 addressed to Bṛhaspati)
Bṛhaspati
Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)
ഋഗ്വേദം 4.50 ത്രിഷ്ടുഭ് ഛന്ദസ്സിലുള്ള ബൃഹസ്പതിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന സൂക്തമാണ്. പവിത്രവാണിയുടെയും യാജകശക്തിയുടെയും അധിപനായ അവനെ സമൂഹത്തിന്റെ “അടിത്തറ”യുടെ രക്ഷകനായും, വൈരികളുടെ ആക്രമണങ്ങളെയും തടസ്സങ്ങളെയും ജയിക്കുന്ന ശക്തിയായും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സൂക്തം അവന്റെ വിജയശാലിയായ പരാക്രമത്തെ പുകഴ്ത്തി, ഋതത്തിന്റെ (ശരിയായ ക്രമത്തിന്റെ) സൃഷ്ടിപരമായ ഗർഭത്തെ കാത്തുകൊള്ളണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു; അവസാനം ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ബൃഹസ്പതിയോട് ചേർന്ന പ്രാർത്ഥനയായി, വർധന, സന്മനസ്സുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം, ദുരിതങ്ങളുടെ ചൂർണ്ണനാശം എന്നിവ യാചിക്കുന്നു.
Mantra 2
धुनेतयः सुप्रकेतं मदन्तो बृहस्पते अभि ये नस्ततस्रे । पृषन्तं सृप्रमदब्धमूर्वं बृहस्पते रक्षतादस्य योनिम् ॥
ഹേ ബൃഹസ്പതേ, കുലുങ്ങുന്ന ആക്രമികൾ ഉല്ലസിച്ച് ഞങ്ങളിലേക്കു പാഞ്ഞുവരുന്നു—സുപ്രകേതമായ അന്തർപ്രകാശ-മാർഗത്തിനെതിരായി—നീ അദബ്ധവും ദൃഢവും വിശാലവുമായ ആധാരത്തെ രക്ഷിക്കേണമേ; ഹേ ബൃഹസ്പതേ, അതിന്റെ രൂപഗർഭമായ യോനിയെയും കാത്തരുളേണമേ.
Mantra 3
बृहस्पते या परमा परावदत आ त ऋतस्पृशो नि षेदुः । तुभ्यं खाता अवता अद्रिदुग्धा मध्वः श्चोतन्त्यभितो विरप्शम् ॥
ഹേ ബൃഹസ്പതേ, ആ പരമ ദൂരദേശത്തിൽ നിന്നു ഋതത്തെ സ്പർശിക്കുന്നവർ നിന്റെ സമീപത്തു വന്നു ഇരുന്നിരിക്കുന്നു. നിനക്കായി ഖനിച്ച കിണറുകൾ—അദ്രി (പിഴിയുന്ന കല്ല്) കൊണ്ടു ദോഹിക്കപ്പെട്ടവ—മധുരമായ മധുവിന്റെ ആനന്ദം എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും, വിശാലമായ വിരപ്ഷ (വ്യാപക കർമ്മ-ചേതന)യിലേക്കും തുള്ളിച്ചൊരിയുന്നു.
Mantra 4
बृहस्पतिः प्रथमं जायमानो महो ज्योतिषः परमे व्योमन् । सप्तास्यस्तुविजातो रवेण वि सप्तरश्मिरधमत्तमांसि ॥
ബൃഹസ്പതി ആദ്യം ജനിച്ചു, മഹാ ജ്യോതിയുടെ പരമ വ്യോമത്തിൽ പ്രകാശിച്ചു. ഏഴുമുഖനായും മഹാബലത്തോടെ ജനിച്ചവനായും—തന്റെ നാദത്താൽ, ഏഴുകിരണനായ്, അന്ധകാരങ്ങളെ പിരിച്ചകറ്റി.
Mantra 5
स सुष्टुभा स ऋक्वता गणेन वलं रुरोज फलिगं रवेण । बृहस्पतिरुस्रिया हव्यसूदः कनिक्रदद्वावशतीरुदाजत् ॥
അവൻ സുഷ്ടുഭ സ്തുതിയും ഋഷിഗണവും ചേർന്ന്, തന്റെ നാദത്താൽ വല എന്ന അടച്ച ഗുഹയെ പൊളിച്ചു തുറന്നു. ഹവ്യസൂദനും ഉസ്രിയാസംബന്ധിയുമായ ബൃഹസ്പതി ഗോനാദം മുഴക്കി, മറഞ്ഞിരുന്ന ദീപ്തമായ പശുക്കളെ—ജ്ഞാനകിരണങ്ങളെ—മേലോട്ടു വിടുവിച്ചു.
Mantra 6
एवा पित्रे विश्वदेवाय वृष्णे यज्ञैर्विधेम नमसा हविर्भिः । बृहस्पते सुप्रजा वीरवन्तो वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
ഇങ്ങനെ പിതാവായ വിശ്വദേവൻ, വൃഷ്ണൻ (ബലവാൻ) അവനോട് ഞങ്ങൾ യജ്ഞങ്ങളാൽ, നമസ്കാരത്താൽ, ഹവിഃഭിഃ (ആഹുതികളാൽ) സേവനം അർപ്പിക്കട്ടെ. ഹേ ബൃഹസ്പതേ, ഞങ്ങൾ സുപ്രജരായി, വീരബലസമ്പന്നരായി, റയി (സമൃദ്ധി)കളുടെ അധിപതികളായി ഇരിക്കട്ടെ.
Mantra 7
स इद्राजा प्रतिजन्यानि विश्वा शुष्मेण तस्थावभि वीर्येण । बृहस्पतिं यः सुभृतं बिभर्ति वल्गूयति वन्दते पूर्वभाजम् ॥
അവൻ തന്നെയാണ് രാജാവാകുന്നത്: ശുഷ്മം (ആന്തരിക തേജസ്) കൊണ്ടും വീര്യം കൊണ്ടും അവൻ എല്ലാ വിരോധജന്മങ്ങളെയും അവകാശവാദികളെയും അതിജീവിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു. ആരാണ് തന്റെ ഉള്ളിൽ സുസ്ഥിരനായ (സുഭൃത) ബൃഹസ്പതിയെ ധരിക്കുന്നത്, അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു; പുരാതന പൂർവഭാജൻ (സത്യത്തിന്റെ ആദ്യ പങ്കാളി)നെ വന്ദിക്കുന്നു.
Mantra 8
स इत्क्षेति सुधित ओकसि स्वे तस्मा इळा पिन्वते विश्वदानीम् । तस्मै विशः स्वयमेवा नमन्ते यस्मिन्ब्रह्मा राजनि पूर्व एति ॥
അവൻ തന്റെ തന്നെ സുസ്ഥാപിതമായ സ്വഗൃഹത്തിൽ (ഓകസ്) വസിക്കുന്നു; അവനുവേണ്ടി പോഷകയായ ഇളാ സർവദാനീ (സർവർക്കും ദാനം ചെയ്യുന്ന) ദാനത്തെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നു. ആരിൽ ബ്രഹ്മാ (പ്രചോദിത ശക്തി) രാജസ ഇച്ഛയ്ക്കുമുമ്പേ മുന്നോട്ട് പോകുന്നുവോ, അവനോട് ജനങ്ങൾ സ്വയം നമിക്കുന്നു.
Mantra 9
अप्रतीतो जयति सं धनानि प्रतिजन्यान्युत या सजन्या । अवस्यवे यो वरिवः कृणोति ब्रह्मणे राजा तमवन्ति देवाः ॥
അപ്രതിഹതനായി അവൻ എല്ലാധനങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ജയിക്കുന്നു—ശത്രുവിന്റെയും, സ്വന്തം ബന്ധുക്കളുടേതും വരെ—ആവശ്യസമയത്ത് ബ്രാഹ്മണനു വിശാലാവകാശം (വരിവഃ) ഒരുക്കുന്നവൻ. ബ്രഹ്മ-തേജസ്സിനെയും/ബ്രാഹ്മണനെയും ആദരത്തോടെ സേവിക്കുന്ന ആ രാജാവിനെ ദേവന്മാർ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 10
इन्द्रश्च सोमं पिबतं बृहस्पतेऽस्मिन्यज्ञे मन्दसाना वृषण्वसू । आ वां विशन्त्विन्दवः स्वाभुवोऽस्मे रयिं सर्ववीरं नि यच्छतम् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രനും ബൃഹസ്പതിയും, ഈ യജ്ഞത്തിൽ സോമം പാനം ചെയ്യുവിൻ; ബലവാന്മാരായി, ദീപ്തമായ ധനം കൊണ്ടുവരുന്നവരായി ആനന്ദിക്കുവിൻ. സ്വഭാവസിദ്ധമായി ഉദ്ഭവിച്ച സോമബിന്ദുക്കൾ നിങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കട്ടെ; പിന്നെ ഞങ്ങളിലേക്കു സർവ്വവീര റയി—സമ്പത്തിന്റെ പൂർണ്ണത—സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Mantra 11
बृहस्पत इन्द्र वर्धतं नः सचा सा वां सुमतिर्भूत्वस्मे । अविष्टं धियो जिगृतं पुरंधीर्जजस्तमर्यो वनुषामरातीः ॥
ഹേ ബൃഹസ്പതിയും ഇന്ദ്രനും, ഞങ്ങളോടൊപ്പം വർദ്ധിക്കുവിൻ; നിങ്ങളുടെ സുമതി എന്ന സദ്ഗതി/സദ്ബുദ്ധി ഞങ്ങളിലുണ്ടാകട്ടെ. ഞങ്ങളുടെ ധിയഃ (ചിന്തകൾ) ഇഷ്ടമായും സംരക്ഷിതമായും ഇരിക്കട്ടെ; പುರന്ധീഃ—ബോധത്തിന്റെ സമൃദ്ധികൾ—ദൃഢമായി ഗ്രഹിക്കുന്നവയായിരിക്കട്ടെ; തടയുകയും തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നവരുടെ വൈരങ്ങളെ തകർക്കുവിൻ.
Bṛhaspati is the lord of sacred speech and priestly power. In this hymn he protects the community, gives right counsel, and overcomes forces that block progress.
It asks him to repel assailants and hostility, guard the secure foundation of life and order, and strengthen inspired thought and understanding so the worshippers can stand firm.
Indra represents victorious force, while Bṛhaspati represents guiding intelligence and mantra-power. Together they are asked to increase the worshippers’ strength, clarity, and success against obstacles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.