
Sukta 4.26
Vāmadeva Gautama (RV 4.26 is traditionally his)
Indra (hymn context), with a strong self-revelatory (aham) voice; sometimes read as the seer speaking with divine identification
Triṣṭubh
ഋഗ്വേദം 4.26 ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സ്വയം-വെളിപ്പെടുത്തൽ സൂക്തമാണ്. ഇവിടെ ഋഷി “അഹം” (ഞാൻ) എന്ന വാചകശൈലിയിൽ സംസാരിച്ച്, മാതൃകാപരമായ ശക്തികളോടും പുരാണപ്രസിദ്ധരായ രൂപങ്ങളോടും താനെ തിരിച്ചറിയുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു—ഇന്ദ്രന്റെ തന്നെ ചേതന അവനിലൂടെ പ്രസ്ഫുരിക്കുന്നതുപോലെ. തുടർന്ന് ഇത് മിഥ്യാത്മകമായ ശ്യേനൻ (പരുന്ത്) നടത്തിയ പറക്കലിലേക്കു മാറുന്നു: മനുവിനായി സോമം കൊണ്ടുവരുന്ന ശ്യേനൻ, ദിവ്യാനന്ദത്തെ വിജയത്തോടെ കൈപ്പിടിയിലാക്കലിനെയും വൈരശക്തികളെ അകറ്റിവിടലിനെയും പ്രതീകീകരിക്കുന്നു. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ഇന്ദ്ര/സോമശക്തിയുടെ സ്തുതി (സ്തുതി) മാത്രമല്ല; ആ ദിവ്യവിജയത്തിൽ പങ്കുചേരുന്ന ഋഷിയുടെ പ്രചോദിതമായ ആത്മപരിചയത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനവും കൂടിയാണ്.
Mantra 1
अहं मनुरभवं सूर्यश्चाहं कक्षीवाँ ऋषिरस्मि विप्रः । अहं कुत्समार्जुनेयं न्यृञ्जेऽहं कविरुशना पश्यता मा ॥
ഞാൻ മനുവായി, ഞാൻ സൂര്യനായി; ഞാൻ കക്ഷീവാൻ ഋഷി—വിദ്വാൻ (വിപ്ര), പ്രചോദിതൻ. അർജുനപുത്രനായ കുത്സനെ ഞാൻ ഗതിയിൽ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; ഞാൻ കവി ഉശനാ—എന്നെ ദർശിക്കൂ.
Mantra 2
अहं भूमिमददामार्यायाहं वृष्टिं दाशुषे मर्त्याय । अहमपो अनयं वावशाना मम देवासो अनु केतमायन् ॥
അഹം ആര്യനു വിശാല ഭൂമിയെ ദത്തം ചെയ്തു; ഹവിർദാനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യനു ഞാൻ വൃഷ്ടി നൽകി. വാവശാനമായി ഒഴുകുന്ന അപഃ (ജലങ്ങൾ) ഞാൻ മുന്നോട്ട് നയിച്ചു; എന്റെ കേതു—ചേതനയുടെ ദീപ്തചിഹ്നം—അനുസരിച്ച് ദേവന്മാർ നടന്നു.
Mantra 3
अहं पुरो मन्दसानो व्यैरं नव साकं नवतीः शम्बरस्य । शततमं वेश्यं सर्वताता दिवोदासमतिथिग्वं यदावम् ॥
അഹം മന്ദസാനനായി ശംബരന്റെ ദൃഢപുരങ്ങളെ തകർത്തു—ഒമ്പതും തൊണ്ണൂറ്റൊൻപതും ഒരുമിച്ച്. സർവതാതാ (സർവ്വത്ര ജയശീലൻ) ആയി, ശതതമം വേശ്യം (നൂറാമത്തെ വാസസ്ഥലം)പോലെ, ദിവോദാസ അതിഥിഗ്വനെ ഞാൻ സഹായിച്ചു.
Mantra 4
प्र सु ष विभ्यो मरुतो विरस्तु प्र श्येनः श्येनेभ्य आशुपत्वा । अचक्रया यत्स्वधया सुपर्णो हव्यं भरन्मनवे देवजुष्टम् ॥
പ്ര സു—വിഭ്യഃ (നിങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്)—മരുതോ, അവൻ മുന്നോട്ട് പുറപ്പെടട്ടെ; പ്ര ശ്യേനഃ ശ്യേനേഭ്യഃ—പക്ഷികളിൽ പക്ഷി—ആശുപത്വാ, വേഗപക്ഷി. യത് അചക്രയാ സ്വധയാ സുപർണഃ മനവേ ദേവജുഷ്ടം ഹവ്യം ഭരത്—അന്ന് ചക്രമില്ലാതെ, സ്വന്തം ശക്തിയാൽ, സുപർണൻ മനുവിന്നായി ദേവപ്രിയ ഹവിസ്സിനെ വഹിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു.
Mantra 5
भरद्यदि विरतो वेविजानः पथोरुणा मनोजवा असर्जि । तूयं ययौ मधुना सोम्येनोत श्रवो विविदे श्येनो अत्र ॥
അവൻ അതിനെ വഹിച്ചു പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ, വേഗത്തിൽ വിറച്ചുകൊണ്ട്, മനോജവത്തോടെ വിശാല പഥങ്ങളിലൂടെ അവൻ പാഞ്ഞുവിട്ടു. മധുരമായ സോമരസത്തോടുകൂടെ അവൻ അതിവേഗം പോയി; ഇവിടെ ശ്യേനൻ (പരുന്ത്) ആ വിജയകരമായ കൊണ്ടുവരലാൽ യശസ്സും നേടി.
Mantra 6
ऋजीपी श्येनो ददमानो अंशुं परावतः शकुनो मन्द्रं मदम् । सोमं भरद्दादृहाणो देवावान्दिवो अमुष्मादुत्तरादादाय ॥
ഋജീപീ—നേരെ ചിറകുള്ള ശ്യേനൻ, അംശു (പിഴിഞ്ഞ സോമാങ്കുരം) അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, പരാവത് (ദൂരത്തപ്പുറം) നിന്നു മന്ദ്രമദം—ആനന്ദോന്മാദം—കൊണ്ടുവന്നു. ദേവാവാൻ ശക്തിയെ ദൃഢമായി പിടിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിലെ ആ ഉയർന്ന പ്രദേശത്തിൽ നിന്ന് സോമത്തെ താഴേക്ക് വഹിച്ചു; അത്യുന്നത ശിഖരത്തിൽ നിന്ന് അതിനെ പിടിച്ചെടുത്തു.
Mantra 7
आदाय श्येनो अभरत्सोमं सहस्रं सवाँ अयुतं च साकम् । अत्रा पुरंधिरजहादरातीर्मदे सोमस्य मूरा अमूरः ॥
പിടിച്ചെടുത്ത് ശ്യേനൻ സോമത്തെ കൊണ്ടുവന്നു—സഹസ്രം സവങ്ങൾ (പിഴിയലുകൾ), അയുംതം—പതിനായിരം—ഒരുമിച്ച്. ഇവിടെ പുരന്ധി (സമൃദ്ധിയുടെ ശക്തി) അരാതീ—വൈരശക്തികളെ—തള്ളിക്കളഞ്ഞു; സോമമദത്തിൽ മൂഢമായ കുഴപ്പങ്ങൾ അമൂഢമാകുന്നു, സത്ത തെളിഞ്ഞുതീരുന്നു.
The hymn uses an “aham” voice to show inspired identity: the seer speaks as if his awakened consciousness participates in divine powers and legendary roles, a hallmark of Vāmadeva’s visionary style.
The Śyena is the swift, superhuman bird-power that seizes and brings Soma to Manu. In ritual and symbolism, it represents the victorious acquisition of divine inspiration/ecstasy for the sacrifice.
It teaches that through right offering and inspired speech, one can gain Soma-like clarity and strength, drive away hostile forces, and move from confusion to a steadier, luminous state of mind.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.