Sukta 26
Sukta 4.26
Vāmadeva Gautama (RV 4.26 is traditionally his)
Indra (hymn context), with a strong self-revelatory (aham) voice; sometimes read as the seer speaking with divine identification
Triṣṭubh
ઋગ્વેદ 4.26 એક અત્યંત પ્રભાવશાળી આત્મ-પ્રકટનાત્મક સ્તુતિ છે, જેમાં ઋષિ “અહં” (હું) વાણીમાં બોલે છે અને આદર્શ શક્તિઓ તથા પુરાકથાત્મક પાત્રો સાથે પોતાની ઓળખ સ્થાપે છે—જાણે ઇન્દ્રનું જ ચેતન તેના દ્વારા વાણીરૂપે પ્રગટે છે. ત્યારબાદ સ્તુતિ શ્યેન (બાજ)ની પુરાકથાત્મક ઉડાન તરફ વળે છે, જે મનુ માટે સોમ લાવે છે—આ દૈવી આનંદરસના વિજયી અપહરણ અને શત્રુબળોના પરિત્યાગનું પ્રતીક છે. આ સૂક્તનો હેતુ ઇન્દ્ર/સોમ-શક્તિનું સ્તુતિગાન (સ્તુતિ) કરવો અને સાથે ઋષિની પ્રેરિત ઓળખની એવી ઘોષણા કરવી છે, જે આ દૈવી વિજયમાં સહભાગી બને છે.
Mantras
Mantra 1
अहं मनुरभवं सूर्यश्चाहं कक्षीवाँ ऋषिरस्मि विप्रः । अहं कुत्समार्जुनेयं न्यृञ्जेऽहं कविरुशना पश्यता मा ॥
હું મનુ થયો, અને હું સૂર્ય પણ થયો; હું કક્ષીવાન ઋષિ છું—વિપ્ર, પ્રેરિત. હું અર્જુનપુત્ર કુત્સને ગતિમાં પ્રવર્તાવું છું; હું કવિ ઉશના છું—મને દર્શન કરો.
Mantra 2
अहं भूमिमददामार्यायाहं वृष्टिं दाशुषे मर्त्याय । अहमपो अनयं वावशाना मम देवासो अनु केतमायन् ॥
અહં આર્ય માટે વિશાળ ધરતી અર્પી; યજ્ઞદાન કરનાર મર્ત્યને મેં વરસાદ આપ્યો. તરસતી ધારા સાથે મેં જળોને આગળ દોર્યાં; મારા કેતુ—ચેતનાના દીપ—પાછળ દેવો અનુસર્યા.
Mantra 3
अहं पुरो मन्दसानो व्यैरं नव साकं नवतीः शम्बरस्य । शततमं वेश्यं सर्वताता दिवोदासमतिथिग्वं यदावम् ॥
અહં આનંદિત થઈ શમ્બરના દૃઢ પુરોને ચકનાચૂર કર્યા—નવ અને નવ્વાણું એકસાથે. સર્વત્ર વિજયી, સોમી વસતિ સમાન, દિવોદાસ અતિથિગ્વને મેં સહાય કરી.
Mantra 4
प्र सु ष विभ्यो मरुतो विरस्तु प्र श्येनः श्येनेभ्य आशुपत्वा । अचक्रया यत्स्वधया सुपर्णो हव्यं भरन्मनवे देवजुष्टम् ॥
પ્ર સુ—તમારાથી વિભક્ત થઈ—હે મરુતો, તે આગળ વધે; પ્ર શ્યેનઃ શ્યેનેભ્યઃ—બાજોમાંથી બાજ—આશુપત્વા, ઝડપી પાંખવાળો. યત્ અચક્રયા સ્વધયા સુપર્ણઃ મનવે દેવજુષ્ટં હવ્યં ભરત્—ત્યારે ચક્ર વિના, પોતાની શક્તિથી, સુપર્ણે મનુ માટે દેવપ્રિય હવિ અર્પણ લાવ્યું.
Mantra 5
भरद्यदि विरतो वेविजानः पथोरुणा मनोजवा असर्जि । तूयं ययौ मधुना सोम्येनोत श्रवो विविदे श्येनो अत्र ॥
જ્યારે તેણે તેને વહન કરીને બહાર લાવ્યો, ત્યારે વેગથી કંપતો, મનોજવથી તે વિશાળ માર્ગો પર દોડી છૂટ્યો. મધુર સોમરસ સાથે તે ત્વરિત ગયો; અને અહીં શ્યેન (બાજ)એ તે વિજયી લાવણથી યશ પણ પ્રાપ્ત કર્યું.
Mantra 6
ऋजीपी श्येनो ददमानो अंशुं परावतः शकुनो मन्द्रं मदम् । सोमं भरद्दादृहाणो देवावान्दिवो अमुष्मादुत्तरादादाय ॥
ઋજીપિ—સીધી પાંખોવાળો શ્યેન, અંશુ (પીસેલો સોમ-અંકુર) અર્પણ કરતો, પરાવત (દૂર પર)થી મંત્રમય મદ—આનંદ—લાવ્યો. દેવાવાન્ બળને દૃઢપણે ધારણ કરીને, તેણે આકાશના તે ઊંચા પ્રદેશમાંથી સોમને નીચે લાવ્યો અને સર્વોચ્ચ ઊંચાઈમાંથી તેને ઝૂંટી લીધો.
Mantra 7
आदाय श्येनो अभरत्सोमं सहस्रं सवाँ अयुतं च साकम् । अत्रा पुरंधिरजहादरातीर्मदे सोमस्य मूरा अमूरः ॥
ઝૂંટી લઈને શ્યેને સોમને વહન કર્યો—સહસ્રો સવ (પિષણો), અને અયુત—દસ હજાર—એકસાથે. અહીં પુરંધિ (પરિપૂર્તિની શક્તિ)એ અરાતી—વૈરભાવની શક્તિઓ—ને દૂર ફેંકી દીધી; સોમના મદમાં મૂરા—મૂઢતા અને ગૂંચવણો—અમૂર બને છે, અને સત્તા સ્વચ્છ થાય છે.
Frequently Asked Questions
The hymn uses an “aham” voice to show inspired identity: the seer speaks as if his awakened consciousness participates in divine powers and legendary roles, a hallmark of Vāmadeva’s visionary style.
The Śyena is the swift, superhuman bird-power that seizes and brings Soma to Manu. In ritual and symbolism, it represents the victorious acquisition of divine inspiration/ecstasy for the sacrifice.
It teaches that through right offering and inspired speech, one can gain Soma-like clarity and strength, drive away hostile forces, and move from confusion to a steadier, luminous state of mind.
Ask anything about Sukta 26 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
