Sukta 57
Sukta 3.57
Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.57)
Indra-Agni (dual), with the Cow/Manīṣā motif central
Triṣṭubh (probable; verify metrically)
এই সূক্তত যুগল শক্তি ইন্দ্ৰ–অগ্নিক প্ৰেৰণাৰ “গাই” (মনীষা)ৰ সন্ধানকাৰী আৰু নিশ্চিত অধিকাৰী হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—এটি প্ৰবাহমান উৎস, যি পোষণ, অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু বিজয় দিয়ে। কাব্যিক আলোকক যজ্ঞক্ৰিয়া—বিশেষকৈ সোম-পেষণ—ৰ সৈতে সংযোগ কৰি, গোপন প্ৰাচুৰ্যক ওপৰলৈ দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ উঠাই দিয়ে আৰু সেয়া পুনৰ পথপ্ৰদৰ্শন, সমৃদ্ধি আৰু সাৰ্বজনীন “সু-মন” ৰূপে ঘূৰি আহে।
Mantras
Mantra 1
प्र मे विविक्वाँ अविदन्मनीषां धेनुं चरन्तीं प्रयुतामगोपाम् । सद्यश्चिद्या दुदुहे भूरि धासेरिन्द्रस्तदग्निः पनितारो अस्याः ॥
মোৰ বাবে বিবিক্বান (বিচক্ষণ) জনে মনীষা—প্ৰেৰিত চিন্তা—উদ্ধাৰ কৰিলে: চলন্ত গাই, দূৰলৈ প্ৰযুত আৰু অগোপা (অৰক্ষিত)। সেয়া তৎক্ষণাৎ নিজৰ ধাস (সাৰ/পোষণ)ৰ পৰা প্ৰচুৰ পুষ্টি দুহি দিলে; ইন্দ্ৰ আৰু অগ্নি আছিল তাৰ পণিতাৰ (অন্বেষক) আৰু অধিকারী।
Mantra 2
इन्द्रः सु पूषा वृषणा सुहस्ता दिवो न प्रीताः शशयं दुदुह्रे । विश्वे यदस्यां रणयन्त देवाः प्र वोऽत्र वसवः सुम्नमश्याम् ॥
ইন্দ্ৰ আৰু পূষণ—বৃষণ (বলবান) সুহস্ত (সুকৌশলী)—স্বৰ্গ আনন্দিত হোৱাৰ দৰে শশয়ং (বিশ্ৰান্ত মাধুৰ্য) দুহিলে। যেতিয়া সকলো দেৱতা তাত আনন্দ পায়, তেতিয়া হে বসুসকল, ইয়াতেই আমি আপোনালোকৰ সুম্ন (অনুগ্রহ) লাভ কৰোঁ।
Mantra 3
या जामयो वृष्ण इच्छन्ति शक्तिं नमस्यन्तीर्जानते गर्भमस्मिन् । अच्छा पुत्रं धेनवो वावशाना महश्चरन्ति बिभ्रतं वपूंषि ॥
যি ভগ্নীসকল মহাবীৰ্যৱানৰ শক্তি বিচাৰে, নমস্কাৰ কৰি এইত অন্তৰ্গত গৰ্ভক জানে। পুত্ৰৰ দিশে আহ্বান কৰি ধেনুসকল ডাকে; মহৎ বিস্তাৰত সিহঁতে বিচৰণ কৰে, নিজৰ নিজৰ ৰূপ ধৰি।
Mantra 4
अच्छा विवक्मि रोदसी सुमेके ग्राव्णो युजानो अध्वरे मनीषा । इमा उ ते मनवे भूरिवारा ऊर्ध्वा भवन्ति दर्शता यजत्राः ॥
সু-স্থিৰ দুয়ো—দ্যৌ আৰু পৃথিৱীলৈ—মই বাক্য উচ্চাৰণ কৰোঁ; অধ্বৰত মনীষাৰে গ্ৰাৱণ (চাপনি-পাথৰ) যুজি দিওঁ। হে মনৱ (চিন্তক), তোমাৰ বাবে এইবোৰ বহু-বৰ দানসমৃদ্ধ; ইহঁত ওপৰলৈ উঠি যায়—দৰ্শনীয় আৰু যজ্ঞাৰ্হ।
Mantra 5
या ते जिह्वा मधुमती सुमेधा अग्ने देवेषूच्यत उरूची । तयेह विश्वाँ अवसे यजत्राना सादय पायया चा मधूनि ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ যি জিহ্বা মধুভৰা আৰু সু-মেধাসম্পন্ন, সেয়া দেৱসকলৰ মাজত উৰুচী—বিস্তৃত দীপ্তিময়—বুলি কোৱা হয়। সেই জিহ্বাৰে ইয়াত আমাৰ সহায়ৰ বাবে সকলো যজ্ঞাৰ্হ শক্তিক বহুৱাই দিয়া, আৰু সিহঁতক মধুৰস পান কৰোৱা।
Mantra 6
या ते अग्ने पर्वतस्येव धारासश्चन्ती पीपयद्देव चित्रा । तामस्मभ्यं प्रमतिं जातवेदो वसो रास्व सुमतिं विश्वजन्याम् ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ সেই ধাৰা—পৰ্বতৰ স্ৰোতৰ দৰে বেগৱতী—অবিৰাম, বিচিত্ৰ, সকলোকে পোষণ কৰা। হে জাতবেদ, হে বসু, আমাক সেই স্পষ্ট পথ-প্ৰদৰ্শন দিয়া; সকলো জনৰ বাবে কল্যাণকৰ সুমতি আমাক দান কৰা।
Frequently Asked Questions
In Vedic poetry the Cow often symbolizes a hidden source of wealth and insight. Here it especially represents manīṣā—an inspired, fruitful thought that, once found, “yields” nourishment and success through Indra–Agni.
Manīṣā is inspired intelligence or poetic insight—clear understanding that guides right action. The hymn presents it as something discoverable and productive, like a cow or a flowing stream.
One verse explicitly mentions yoking the pressing-stones (grāvan) in the adhvara (rite). The hymn links correct pressing and offering to the rising of gifts to the gods and the return of guidance, prosperity, and good-mindedness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.