
Sukta 2.14
Gṛtsamada (Āṅgirasa) (traditional for RV 2.14)
Triṣṭubh
ഇത് ഇന്ദ്രനോടുള്ള സോമ-ആഹ്വാനസ്തുതിയാണ്; അധ്വര്യു പുരോഹിതന്മാർ വൃഷഭനായ ഇന്ദ്രൻ ആസ്വദിക്കുന്ന ഉന്മേഷകരമായ സോമം കൊണ്ടുവന്ന് പകർന്നൊഴിക്കണമെന്ന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ നിർണായക വിജയങ്ങളെയും സഖ്യവീരന്മാരെ അവൻ സംരക്ഷിച്ചതിനെയും പുകഴ്ത്തി, അവസാനം പൊതുസഭകളിൽ ആരാധകരെ പ്രശസ്തിയിലേക്കുയർത്തുന്ന സമൃദ്ധമായ ധനവും ബലവും നൽകണമെന്ന അപേക്ഷയോടെ സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
अध्वर्यवो भरतेन्द्राय सोममामत्रेभिः सिञ्चता मद्यमन्धः । कामी हि वीरः सदमस्य पीतिं जुहोत वृष्णे तदिदेष वष्टि ॥
ഹേ അധ്വര്യുക്കളേ, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സോമം കൊണ്ടുവരുവിൻ; പീഡനപാത്രങ്ങളാൽ മദ്യമായ (മത്തമാക്കുന്ന) രസം—അന്ധഃ—ചൊരിയുവിൻ. കാരണം ആ വീരൻ എപ്പോഴും ഈ പാനത്തിന്റെ കാമിയാണ്; വൃഷഭനു അർപ്പിക്കുവിൻ—ഇതുതന്നെയാണ് അവൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതും ആഗ്രഹിക്കുന്നതും.
Mantra 2
अध्वर्यवो यो अपो वव्रिवांसं वृत्रं जघानाशन्येव वृक्षम् । तस्मा एतं भरत तद्वशायँ एष इन्द्रो अर्हति पीतिमस्य ॥
ഹേ അധ്വര്യവോ, ജലങ്ങളെ പൊതിഞ്ഞുവെച്ച വൃത്രനെ ഇടിമിന്നൽ (വജ്രം) വൃക്ഷത്തെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ സംഹരിച്ചവൻ—അവനുവേണ്ടി ഈ സോമം കൊണ്ടുവരുവിൻ, അവന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വശപ്പെട്ട്; ഈ ഇന്ദ്രൻ ഇതിന്റെ പാനത്തിന് അർഹൻ.
Mantra 3
अध्वर्यवो यो दृभीकं जघान यो गा उदाजदप हि वलं वः । तस्मा एतमन्तरिक्षे न वातमिन्द्रं सोमैरोर्णुत जूर्न वस्त्रैः ॥
ഹേ അധ്വര്യവോ, ദൃഭീകനെ ജഘാന ചെയ്തവൻ, ഗാവുകളെ (കിരണങ്ങളെ) പുറത്ത് ഓടിച്ചു നിങ്ങള്ക്കായി വലന്റെ ഗുഹയെ അകറ്റിയവൻ—ആ ഇന്ദ്രനെ സോമംകൊണ്ട് പൊതിയുവിൻ; അന്തരിക്ഷം കാറ്റുകൊണ്ട് പൊതിയപ്പെടുന്നതുപോലെ, വേഗവാൻ വസ്ത്രങ്ങളാൽ പൊതിയപ്പെടുന്നതുപോലെ.
Mantra 4
अध्वर्यवो य उरणं जघान नव चख्वांसं नवतिं च बाहून् । यो अर्बुदमव नीचा बबाधे तमिन्द्रं सोमस्य भृथे हिनोत ॥
ഹേ അധ്വര്യവോ, ഉരണനെ ജഘാന ചെയ്തവൻ, ഒൻപത് ചഖ്വാംസന്മാരെയും തൊണ്ണൂറ് ഭുജങ്ങളെയും; അർബുദനെ താഴേക്ക്, അത്യന്തം താഴേക്ക് തള്ളിച്ചമർത്തിയവൻ—ആ ഇന്ദ്രനെ സോമത്തിന്റെ ഭരണം/വഹനം എന്ന പ്രവൃത്തിയിൽ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 5
अध्वर्यवो यः स्वश्नं जघान यः शुष्णमशुषं यो व्यंसम् । यः पिप्रुं नमुचिं यो रुधिक्रां तस्मा इन्द्रायान्धसो जुहोत ॥
ഹേ അധ്വര്യവരേ, സ്വശ്നനെ സംഹരിച്ചവൻ, വരൾച്ചാരൂപനായ ശുഷ്ണനെയും വ്യംസനെയും വധിച്ചവൻ; പിപ്രുവിനെയും നമുചിയെയും രുധി-ക്രാനെയും പ്രഹരിച്ചവൻ—ആ ഇന്ദ്രനു പിഴിഞ്ഞ സോമരസത്തിന്റെ സാരം ഹോമമായി അർപ്പിക്കുവിൻ.
Mantra 6
अध्वर्यवो यः शतं शम्बरस्य पुरो बिभेदाश्मनेव पूर्वीः । यो वर्चिनः शतमिन्द्रः सहस्रमपावपद्भरता सोममस्मै ॥
ഹേ അധ്വര്യവരേ, ശംബരന്റെ നൂറു പുരാതന കോട്ടകളെ കല്ലുകൊണ്ടെന്നപോലെ തകർത്തവൻ; ദീപ്തശത്രുക്കളുടെ നൂറും ആയിരവും—ഇന്ദ്രൻ—താഴെയിട്ടവൻ; അവനായി സോമം കൊണ്ടുവരുവിൻ.
Mantra 7
अध्वर्यवो यः शतमा सहस्रं भूम्या उपस्थेऽवपज्जघन्वान् । कुत्सस्यायोरतिथिग्वस्य वीरान्न्यावृणग्भरता सोममस्मै ॥
ഹേ അധ്വര്യവരേ, ഭൂമിയുടെ മടിയിൽ നൂറിനെയും ആയിരത്തിനെയും താഴെയിട്ട് സംഹരിച്ചവൻ; കുത്സന്റെയും ആയുവിന്റെയും അതിഥിഗ്വന്റെയും വീരന്മാരെ ഉറപ്പിച്ചു കാത്തവൻ—അവനായി സോമം കൊണ്ടുവരുവിൻ.
Mantra 8
अध्वर्यवो यन्नरः कामयाध्वे श्रुष्टी वहन्तो नशथा तदिन्द्रे । गभस्तिपूतं भरत श्रुतायेन्द्राय सोमं यज्यवो जुहोत ॥
ഹേ അധ്വര്യുക്കളേ, ഹേ നരന്മാരേ, നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ച് നേടുന്നതെല്ലാം—സുയോജിതമായ (ശ്രുഷ്ടി) വഹിച്ചുകൊണ്ട്—ഇന്ദ്രനിൽ നിക്ഷേപിക്കുവിൻ. കിരണങ്ങളാൽ/ഹസ്തങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിച്ച സോമം കൊണ്ടുവരുവിൻ; ഹേ യജ്യവന്മാരേ, ‘ശ്രുത’ (ആഹ്വാനം കേൾക്കുന്ന) ഇന്ദ്രനു സോമം ഹവനം ചെയ്വിൻ.
Mantra 9
अध्वर्यवः कर्तना श्रुष्टिमस्मै वने निपूतं वन उन्नयध्वम् । जुषाणो हस्त्यमभि वावशे व इन्द्राय सोमं मदिरं जुहोत ॥
ഹേ അധ്വര്യുക്കളേ, അവനുവേണ്ടി സുയോജന (ശ്രുഷ്ടി) ഒരുക്കുവിൻ; വനത്തിൽ സോമം നിപൂത (സുശുദ്ധ)മാകുന്നു—വനത്തിൽ നിന്നു അതിനെ ഉയർത്തുവിൻ. അതിനെ സ്വീകരിച്ച് അവൻ നിങ്ങളുടെ മഹാബലത്തോടു അഭിമുഖമായി ഗർജ്ജിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനു മദിര (ഉല്ലാസകര) സോമം ഹവനം ചെയ്വിൻ.
Mantra 10
अध्वर्यवः पयसोधर्यथा गोः सोमेभिरीं पृणता भोजमिन्द्रम् । वेदाहमस्य निभृतं म एतद्दित्सन्तं भूयो यजतश्चिकेत ॥
ഹേ അധ്വര്യുക്കളേ, പശുവിന്റെ അമ്പലം അതിന്റെ പാലാൽ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, സോമശക്തികളാൽ ഭോജി ഇന്ദ്രനെ പരിപൂർണമാക്കുവിൻ. അവനിൽ നിഹിതമായ ഈ രഹസ്യം ഞാൻ അറിയുന്നു—അവൻ ദാനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ; അതുകൊണ്ട് വീണ്ടും യജ്ഞം ചെയ്വിൻ, (അവന്റെ പ്രവർത്തനം) തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകം നേടുവിൻ.
Mantra 11
अध्वर्यवो यो दिव्यस्य वस्वो यः पार्थिवस्य क्षम्यस्य राजा । तमूर्दरं न पृणता यवेनेन्द्रं सोमेभिस्तदपो वो अस्तु ॥
ഹേ അധ്വര്യവന്മാരേ, ദിവ്യവസുക്കളുടെ രാജാവും പാർത്ഥിവമായ ക്ഷമ്യ (ഭൂമിസ്ഥ) ലോകത്തിന്റെ രാജാവുമായവൻ—ആ ഇന്ദ്രനെ യവം (ധാന്യം) കൊണ്ടും സോമം കൊണ്ടും, വീർപ്പിച്ച സംഭാരഗൃഹം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, നിറയ്ക്കുവിൻ; ആ കർമ്മം തന്നേ നിങ്ങള്ക്ക് ‘അപഃ’—സിദ്ധി വരുത്തുന്ന ഉപായം—ആകട്ടെ.
Mantra 12
अस्मभ्यं तद्वसो दानाय राधः समर्थयस्व बहु ते वसव्यम् । इन्द्र यच्चित्रं श्रवस्या अनु द्यून्बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഹേ വസുവിന്റെ അധിപനേ, ഞങ്ങൾക്കായി ദാനത്തിനായി ആ രാധഃ—ഉപകാരക സമൃദ്ധി—സജ്ജമാക്കുക; നിനക്കു വളരെ വസവ്യം, അപാര വൈഭവമുണ്ട്. ഹേ ഇന്ദ്ര, ദിവസങ്ങളിലുടനീളം ഞങ്ങൾ വിഡഥങ്ങളിൽ ശ്രവസ്യത്തിന്റെ ചിത്രമായ, ബൃഹത്തും ദീപ്തവുമായ വചനം ഉച്ചരിച്ച്, സുവീരാഃ—വീരബലത്തിൽ സമ്പൂർണ്ണർ—ആകുവാൻ ഇടയാകട്ടെ.
A direct liturgical call to the Adhvaryus to bring and pour Soma for Indra, emphasizing that he constantly desires this drink (RV 2.14.1).
Indra is praised through remembered exploits—his slaying and his securing/protecting of allied heroes and lineages—establishing him as the reliable champion for the sacrificers (e.g., RV 2.14.7).
Indra’s overwhelming martial power and patronage are presented as the decisive ground for calling him to the rite: the Soma is offered precisely because he is the victorious protector who acts.
The hymn ends in a petition for Indra’s abundant giving—wealth, sustaining power, and enduring fame—so the community may speak the ‘vast word’ in assemblies, strengthened with heroic force (RV 2.14.12).
juhota vṛṣṇe tad id eṣa vaṣṭi
अध्वर्यवो यः शतमा सहस्रं भूम्या उपस्थेऽवपज्जघन्वान् । कुत्सस्यायोरतिथिग्वस्य वीरान्न्यावृणग्भरता सोममस्मै ॥bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ
It is a Soma-offering hymn to Indra: the priests are urged to bring and pour Soma, Indra’s victories are praised, and blessings of wealth, strength, and fame are requested.
Because Soma is the key ritual offering that ‘invites’ Indra and empowers his heroic action; the hymn says Indra is a constant lover of the Soma drink and willingly chooses it.
It asks Indra to ready abundant gifts and sustaining wealth, and to give the worshippers lasting renown so they can speak powerfully in the community assembly and thrive with heroic strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.