Rig Veda 2.14.2: Mandala 2, Sukta 14, Mantra 2

Sukta 2.14

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अध्वर्यवो यो अपो वव्रिवांसं वृत्रं जघानाशन्येव वृक्षम् । तस्मा एतं भरत तद्वशायँ एष इन्द्रो अर्हति पीतिमस्य ॥

Transliteration

ádhvaryavo yó apó vavrivā́ṃsaṃ vṛtráṃ jaghā́nā́śanyèva vṛkṣám | tásmā etáṃ bharata tád-vaśāyaṃ eṣá índro arhati pītím asya ||

Translation

ഹേ അധ്വര്യവോ, ജലങ്ങളെ പൊതിഞ്ഞുവെച്ച വൃത്രനെ ഇടിമിന്നൽ (വജ്രം) വൃക്ഷത്തെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ സംഹരിച്ചവൻ—അവനുവേണ്ടി ഈ സോമം കൊണ്ടുവരുവിൻ, അവന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വശപ്പെട്ട്; ഈ ഇന്ദ്രൻ ഇതിന്റെ പാനത്തിന് അർഹൻ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अध्वर्यवः: O Adhvaryu priests
• अध्वर्यवः: सम्बोधन (vocative sense; formally nominative plural)
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु- (प्रातिपदिक) < अध्वर-

• यः: who
• यः: कर्तृ (relative subject)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपः: the waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• वव्रिवांसम्: having enclosed/covered
• वव्रिवांसम्: विशेषण (of वृत्रम्)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √वृ (वृणोति/वृणुते ‘to cover, enclose’; here perfect active participle) → वव्रिवांस्-

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र- (प्रातिपदिक)

• जघान: slew
• जघान: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हन् (to slay) → perfect 3sg जघान

• अशन्या: with the thunderbolt
• अशन्या: करण
• Type: Noun
• Root: अशनि- (प्रातिपदिक) ‘thunderbolt’

• इव: as/like
• इव: (comparison marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• वृक्षम्: a tree
• वृक्षम्: कर्म (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष- (प्रातिपदिक)

• तस्मै: to him
• तस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतम्: this
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भरत: bring (you all)
• भरत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (to bear/bring) → imperative

• तत्: that
• तत्: कर्म (apposition to एतम्)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वशाय: for (his) will/pleasure
• वशाय: प्रयोजन/सम्प्रदान (for his will/pleasure)
• Type: Noun
• Root: वश- (प्रातिपदिक) ‘will, control, pleasure’

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• अर्हति: is worthy/deserves
• अर्हति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अर्ह् (to be worthy/deserve)

• पीतिम्: a drink/draught
• पीतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पीति- (प्रातिपदिक) ‘drinking, draught’

• अस्य: of this (Soma/oblation)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)