
Sukta 2.15
Gṛtsamada (traditionally for RV 2.15)
Indra
Triṣṭubh (likely; common in Indra-vṛtra hymns)
ഈ സൂക്തം ‘സത്യനായ’ ഇന്ദ്രന്റെ ‘സത്യകർമ്മങ്ങൾ’ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: സോമം പാനം ചെയ്ത ശേഷം അവൻ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന അഹി/വൃത്രൻ എന്ന സർപ്പത്തെ വധിച്ച്, അടഞ്ഞുകിടന്ന ജീവശക്തികളെ—ജലം, പ്രകാശം, വിജയകരമായ ഗതി—മുക്തമാക്കുന്നു. ഇത് സ്തുതിയും ആഹ്വാനവും കൂടിയാണ്; ആരാധകരുടെ നിമിത്തം ലോകക്രമം സ്ഥാപിക്കുന്ന ഈ പ്രവർത്തികൾ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കണമെന്ന് ഇന്ദ്രനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; സഭയിൽ സംരക്ഷണം, കൊള്ള/സമ്പത്ത്, വീരശക്തി എന്നിവ ദാനം ചെയ്യണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र घा न्वस्य महतो महानि सत्या सत्यस्य करणानि वोचम् । त्रिकद्रुकेष्वपिबत्सुतस्यास्य मदे अहिमिन्द्रो जघान ॥
ഇപ്പോൾ ഞാൻ മഹാന്റെ മഹത്തായ പ്രവൃത്തികൾ—സത്യത്തിന്റെ സത്യകർമ്മങ്ങൾ—പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ത്രികദ്രുകങ്ങളിൽ സുതസോമം പാനം ചെയ്ത്, ആ മദത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ അഹി—തടസ്സത്തിന്റെ സർപ്പം—വധിച്ചു.
Mantra 2
अवंशे द्यामस्तभायद्बृहन्तमा रोदसी अपृणदन्तरिक्षम् । स धारयत्पृथिवीं पप्रथच्च सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
അവൻ വിശാലമായ ദ്യൗവിനെ താങ്ങി നിർത്തി; രണ്ടു രോദസികളെയും അന്തരിക്ഷത്തെയും നിറച്ചു. അവൻ പൃഥിവിയെ ദൃഢമായി ധരിച്ചു അതിനെ വ്യാപിപ്പിച്ചു—സോമമദത്തിൽ ഇവയെ ഇന്ദ്രൻ നിർവഹിച്ചു.
Mantra 3
सद्मेव प्राचो वि मिमाय मानैर्वज्रेण खान्यतृणन्नदीनाम् । वृथासृजत्पथिभिर्दीर्घयाथैः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
വാസസ്ഥലം ഒരുക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ അളവുകളാൽ മുന്നിലെ വിസ്താരങ്ങളെ അളന്ന് ക്രമപ്പെടുത്തി; വജ്രത്താൽ നദികളുടെ ചാനലുകൾ കുത്തിത്തുറന്നു. ദീർഘയാത്രയുടെ പാതകളിലൂടെ അവയെ ഒഴുകാൻ വിട്ടയച്ചു—സോമമദത്തിൽ ഇവയെ ഇന്ദ്രൻ നിർവഹിച്ചു.
Mantra 4
स प्रवोळ्हॄन्परिगत्या दभीतेर्विश्वमधागायुधमिद्धे अग्नौ । सं गोभिरश्वैरसृजद्रथेभिः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
ഭീതരായ ‘വാഹകരെ’ (ഹവിഃവാഹകരെ) ചുറ്റി നടന്ന്, ജ്വലിച്ച അഗ്നിയിൽ എല്ലാ ആയുധങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഗോകൾ, അശ്വങ്ങൾ, രഥങ്ങൾ എന്നിവയോടെ പ്രകാശത്തിന്റെയും വേഗത്തിന്റെയും ശക്തികളെ ഒരുമിച്ചു കൂട്ടി—സോമമദത്തിൽ ഇവയെ ഇന്ദ്രൻ നിർവഹിച്ചു.
Mantra 5
स ईं महीं धुनिमेतोररम्णात्सो अस्नातॄनपारयत्स्वस्ति । त उत्स्नाय रयिमभि प्र तस्थुः सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
അവൻ ശത്രുവിന്റെ മഹാ പ്രചണ്ഡപ്രവാഹത്തെ തടഞ്ഞു; നീന്തുന്നവരെ സ്വസ്തി എന്ന കല്യാണത്തിലേക്ക് സുരക്ഷിതമായി കടത്തിവിട്ടു. പിന്നെ സ്നാനം ചെയ്ത് അവർ ധനനിധിയിലേക്കു മുന്നോട്ടു നിന്നു—സോമമദത്തിൽ ഈ കൃത്യങ്ങൾ ഇന്ദ്രൻ നിർവഹിച്ചു.
Mantra 6
सोदञ्चं सिन्धुमरिणान्महित्वा वज्रेणान उषसः सं पिपेष । अजवसो जविनीभिर्विवृश्चन्त्सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
അവൻ തന്റെ മഹിമയാൽ സിന്ധുവിനെ മേലോട്ടു തിരിച്ചു; വജ്രത്താൽ ഉഷസ്സിന്റെ രഥങ്ങളെ തകർത്തു. അജവസ (അധൃതരല്ലാത്തവരെ) ജവിനീഭിഃ (വേഗവതികളാൽ) വെട്ടിച്ചീറി—സോമമദത്തിൽ ഈ കൃത്യങ്ങൾ ഇന്ദ്രൻ നിർവഹിച്ചു.
Mantra 7
स विद्वाँ अपगोहं कनीनामाविर्भवन्नुदतिष्ठत्परावृक् । प्रति श्रोणः स्थाद्व्यनगचष्ट सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
യുവപ്രകാശങ്ങൾ ഒളിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന അപഗോഹം (ഗൂഢസ്ഥലം) അറിഞ്ഞ്, അവൻ പ്രത്യക്ഷനായി പരാവൃക് (ദൂരവളവ്) നിന്നു ഉയർന്നു നിന്നു. എതിർവശത്ത് നിന്ന ശക്തൻ ചുറ്റും നോക്കി വ്യക്തമായി കണ്ടു—സോമമദത്തിൽ ഈ കൃത്യങ്ങൾ ഇന്ദ്രൻ നിർവഹിച്ചു.
Mantra 8
भिनद्वलमङ्गिरोभिर्गृणानो वि पर्वतस्य दृंहितान्यैरत् । रिणग्रोधांसि कृत्रिमाण्येषां सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
അംഗിരസുകളുടെ ശക്തികളാൽ സ്തുതി പാടിക്കൊണ്ട് അവൻ വലയെ ഭേദിച്ചു തുറന്നു; പർവതത്തിലെ കട്ടിയായി ഒതുക്കിപ്പിണഞ്ഞ കോട്ടബന്ധങ്ങൾ അവൻ പിരിച്ചുവിട്ടു. അവരുടെ കൃത്രിമ തടസ്സങ്ങളും വേലികളും അവൻ തകർത്തു—സോമമദത്തിൽ ഈ കർമ്മങ്ങൾ ഇന്ദ്രൻ ചെയ്തു.
Mantra 9
स्वप्नेनाभ्युप्या चुमुरिं धुनिं च जघन्थ दस्युं प्र दभीतिमावः । रम्भी चिदत्र विविदे हिरण्यं सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥
സ്വപ്നദർശനത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, അവരിലേക്കു ചെന്നുകയറി, നീ ചുമുരിയെയും ധുനിയെയും വധിച്ചു; ദസ്യുവിൽ നിന്ന് ദഭീതിയെ നീ രക്ഷിച്ചു. ഇവിടെ രംഭിയും മറഞ്ഞിരുന്ന സ്വർണം കണ്ടെത്തി—സോമമദത്തിൽ ഈ കർമ്മങ്ങൾ ഇന്ദ്രൻ ചെയ്തു.
Mantra 10
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ ഇന്ദ്ര, ആ ഉദാര ദക്ഷിണാ ഗായകനായ ജരിത്രനുവേണ്ടി നിനക്കു നിന്റെ ശ്രേഷ്ഠ വരം തിരികെ നൽകട്ടെ. ഞങ്ങളെ ശിക്ഷിക്കേണമേ; ഞങ്ങളുടെ പങ്ക് കുറയരുതേ—വീരശക്തിയിൽ സമൃദ്ധരായി ഞങ്ങൾ വിദഥത്തിൽ മഹത്തായ വാക്ക് ഉച്ചരിക്കട്ടെ.
The seer announces he will proclaim the great, true deeds of the Great One—Indra’s mighty acts grounded in truth (satya/ṛta).
Indra’s power is shown as Soma-born ecstasy translated into cosmic action: he breaks obstruction, redirects rivers/forces, and overcomes impediments with swift, cutting strength.
The decisive Vṛtra/Ahi-slaying moment—Indra, after drinking Soma, smites the serpent and turns the locked energies into free-flowing life and victory.
The hymn turns to present benefit: may generosity (dakṣiṇā) be abundant, may our share not diminish, and may we speak with vast inspired power in the assembly, rich in heroic strength.
satyā satyasya karaṇāni
सोदञ्चं सिन्धुमरिणान्महित्वा वज्रेणान उषसः सं पिपेष । अजवसो जविनीभिर्विवृश्चन्त्सोमस्य ता मद इन्द्रश्चकार ॥bṛhad vadema vidathe
It celebrates Indra’s greatest victory: after drinking Soma he smashes the serpent of obstruction (Vṛtra/Ahi) and restores the free flow of life—waters, light, and strength—then is asked to grant the same help to the singers.
Soma is the ritual drink that empowers Indra’s heroic action, and “trikadruka” points to the structured Soma-setting/pressing stations where Indra is invited to drink and become active for the sacrifice.
It asks that generosity (dakṣiṇā) be abundant for the singer and patron, that the community’s rightful share not be reduced, and that the worshippers speak inspired, ‘vast’ words in the ritual assembly with heroic prosperity.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.